Μετά από την στάση στο πανέμορφο Κήπο του Νάπιερ, θα στρίψουμε δεξιά και αφού περπατήσουμε την οδό Χαροκόπου θα ξεναγηθούμε στην πλατεία του Μέτελα.

Η οδός Χαροκόπου ήταν από εκείνα τα χρόνια ένας μακρύς και ελαφρώς καμπυλωτός δρόμος που κατέληγε στην πλατεία του Μέτελα, περνώντας πίσω από τις φυλακές.

Μαρία Μαρκάτου – Αλυσανδράτου

Γράφει η Μαρία Μαρκάτου -Αλυσανδράτου

Στην γωνία της οδού κι απέναντι από τον κήπο του Νάπιερ, συναντούσες την οικία Νικολάου Χαριτάτου με το παράξενο φουγάρο που έμοιαζε σύμφωνα με τις περιγραφές σαν καμπαναριό.

Δίπλα στο αρχοντικό παρατεταγμένα και τα υπόλοιπα σπιτάκια της οικογένειας, που αργότερα δωρήθηκαν στα Φιλανθρωπικά Καταστήματα Κεφαλληνίας.

Oικία Χαριτάτου,στα δεξιά.

Προχωρώντας την Χαροκόπου δεν γινόταν το μάτι σου να μην πέσει με θαυμασμό στο Πρώτο Δημοτικό Σχολείο Αργοστολίου, το πιο όμορφο από τα τρία Δημοτικά. Χτισμένο σε νεοκλασικό στυλ, επί δημαρχίας Λουκάτου, με ακροκέραμα και όψη με τρία αετώματα.

Πρώτο Δημοτικό Σχολείο

Φτάνοντας στο τέρμα της οδού βρισκόσουν ανάμεσα στις φυλακές στο δεξί σου χέρι και στο Κοργιαλένειο Αρχαιολογικό Μουσείο στα αριστερά.

Το Μουσείο ήταν ένα νεοκλασικό, ορθογώνιο και μακρόστενο κτίριο με κιονοστοιχία και βρισκόταν εκεί που σήμερα υπάρχει η παιδική χαρά στη γωνία της οδού Χαροκόπου με την Ερυθρού Σταυρού. Στα χρόνια της Αγγλοκρατίας χρησιμοποιήθηκε σαν αγγλικανική εκκλησία ενώ πολύ παλαιότερα στο ίδιο σημείο υπήρξε εβραϊκό νεκροταφείο, το μόνο κοιμητήριο που δεν ήταν στο Δράπανο. Μετά την Ένωση, το κτίριο εγκαταλείφθηκε κι ερήμωσε.

Όταν ο Γεώργιος Καββαδίας έφερε στο φως τις πρώτες αρχαιότητες κι αργότερα, κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 1880, συγκεντρώθηκαν κι άλλες από τον Αρχιεπίσκοπο Κεφαλληνίας Γερμανό Καλλιγά, το ερειπωμένο κτίριο αποδείχθηκε η καλύτερη λύση για να φιλοξενήσει όλα τα μέχρι τότε αρχαιολογικά ευρήματα.

Κοργιαλένειο Αρχαιολογικό Μουσείο

Ο μεγάλος ευεργέτης Μαρίνος Κοργιαλένιος άφησε ένα πολύ σημαντικό ποσό για το συγκεκριμένο κτίριο και για αυτό ονομάστηκε Κοργιαλένειο Αρχαιολογικό Μουσείο, που στην συνέχεια εμπλουτίστηκε από τα ευρήματα του διακεκριμένου Κεφαλονίτη αρχαιολόγου, Σπύρου Μαρινάτου.

Απέναντί του, στη θέση που βρίσκεται σήμερα το ΞΕΝΙΑ, δέσποζε το επιβλητικό συγκρότημα των φυλακών κι αυτό δημιούργημα του Τσαρλς Τζέημς Νάπιερ, κατασκευασμένο το 1826. Διέθετε 120 κελιά κι είχε σχεδιαστεί με την φιλοσοφία του πρότυπου σωφρονιστικών ιδρυμάτων του Άγγλου φιλόσοφου και κοινωνιολόγου Τζέρεμι Μπένθαμ.

Γάλλοι στρατιώτες μπροστά από τις φυλακές

Αυτός ο τύπος κτιρίου-φυλακής ονομαζόταν ‘Πανοπτικόν’ διότι επέτρεπε την συνεχή επίβλεψη των κρατουμένων από τον φύλακα, που λόγω σχεδιασμού μπορούσε να βλέπει και να ελέγχει ολόκληρο  το κτίριο της φυλακής.  Ορθωνόταν αγέρωχο έως και 130 χρόνια μετά, μέχρι τους σεισμούς  του 1953.

Το σχεδιάγραμμα των φυλακών.

Ακριβώς μπροστά και κάτω από το Μουσείο και τις φυλακές, απλωνόταν η πλατεία του Μέτελα που έφθανε μέχρι την προκυμαία και για να το αντιπαραβάλλουμε με το παρόν, στο σημείο που σήμερα συναντάμε τη Ναυτική Σχολή.

Άποψη της πλατείας με συγκεντρωμένο πλήθος Αργοστολιωτών να παρακολουθεί αγώνες ποδοσφαίρου

Το όνομά της  το πήρε από τον πρώτο Αρμοστή του Βρετανικού στέμματος στα Ιόνια Νησιά, Σερ Τόμας Μαίτλαντ και για τον λόγο αυτό, εκεί τοποθετήθηκε κι ο ανδριάντας του, ένα ορειχάλκινο άγαλμα, έργο του  Κερκυραίου γλύπτη Παύλου Προσαλέντη, που παραγγέλθηκε από τους ευγενείς της Κεφαλονιάς το 1817 και αποκαλύφθηκε πανηγυρικά το 1822.

Ο Αρμοστής παριστάνεται όρθιος να κρατεί στο δεξί του χέρι το Σύνταγμα του 1817, ενώ με το αριστερό του σφίγγει τη μέση του κι είναι τυλιγμένος με ένα ιμάτιο στον τύπο των Ρωμαίων αυτοκρατόρων.

Το άγαλμα του Σερ Τόμας Μαίτλαντ και πίσω ο τοίχος των φυλακών

Αποτελούσε ουσιαστικά, τον πρώτο ανδριάντα που στήθηκε σε ελληνικό έδαφος από ελληνικά χέρια. Θαυμάσιο έργο πλαστικής που χυτεύτηκε σε ελληνικό χυτήριο και σηματοδοτεί την αφετηρία της νεοελληνικής πλαστικής. Στα Επτάνησα υπήρχαν καλλιτεχνικά χυτήρια, 150 χρόνια πριν οργανωθεί το πρώτο χυτήριο στην Αθήνα τη δεκαετία του 1950.

Στις 21 Μαϊου 1864, την ημέρα της Ένωσης με την Ελλάδα, ο Δεσπότης Σπυρίδων Κοντομίχαλος ύψωσε στο σημείο την Ελληνική σημαία και μετονόμασε την πλατεία σε ‘Πλατεία Ενώσεως’, με τον αδριάντα του Μαίτλαντ να παραμένει στην θέση του.

Ο ανδριάντας του Μαίτλαντ το 1905

Ογδόντα χρόνια αργότερα, οι Ιταλοί κατακτητές αναχωρώντας από το νησί μας, παίρνουν  μαζί τους το άγαλμα του Μαίτλαντ, το οποίο όμως δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του καθώς χάθηκε στα νερά του Ιονίου Πελάγους, μετά την βύθιση του πλοίου που το μετέφερε.

Η απώλεια του ανδριάντα, αποτελεί μεγάλο πλήγμα για τη νεοελληνική τέχνη. Στην θέση του, τοποθετήθηκε  μια μάλλον κάκιστη απόδοση του συμβόλου του Ιταλικού Φασισμού.

Στη βάση του απωλεσθέντος ανδριάντα το σύμβολο του φασισμού.

Ωστόσο, το όνομα που κυριάρχησε στην μνήμη των ανθρώπων ήταν πλατεία Μαίτλαντ, που με τα χρόνια και την παραφθορά της λέξης έγινε κάποια στιγμή η πλατεία του Μέτελα, όνομα που παραμένει ακόμα και στις μέρες μας για την ευρύτερη περιοχή.Άποψη της πλατείας

Φτάνοντας από την παραλία στην πλατεία, συναντούσες πρώτα το τριώροφο αρχοντικό του Πλάτωνος Βέγια, ενός ακόμα ευεργέτη του νησιού, λίγο πιο πέρα από άγαλμα του Καββαδία σήμερα.

Η πρόσοψη του αρχοντικού Πλάτωνος Βέγια, προς την παραλία

Το εντυπωσιακό σπίτι είχε δυο προσόψεις, μια προς την παραλία ακριβώς μπροστά του και μια προς την πλατεία. Μετά τον θάνατο του Βέγια, το αρχοντικό  περιήλθε στην κατοχή του Άγγλου πρόξενου Τζέημς Σώντερς, που το κατοίκησε για χρόνια μαζί με την οικογένεια του.

Η πρόσοψη της οικίας Βέγια προς την πλατεία

Από εκείνο το σημείο, μπορούσες να δεις παρατεταγμένα στη σειρά τα Φιλανθρωπικά Καταστήματα, τα λουτρά , τους στρατώνες, μέχρι κάτω το Ορφανοτροφείο και τις Βινάριες της οικογένειας Τουλ.

Άποψη των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων

Στην επάνω γωνία της πλατείας, αυτή που σήμερα είναι απέναντι από τα πευκάκια της Ριζοσπαστών και τη Ναυτική Ακαδημία, βρισκόταν το κομψό διώροφο σπίτι που κατοικούσε ο Τσαρλς Τζέημς Νάπιερ.

Η οικία του Νάπιερ

Κάτα μήκος της πλατείας ακριβώς κάτω από τις φυλακές, κάπου στις αρχές της δεκαετίας του 1900, ο Δήμαρχος Σπύρος Φωκάς – Κοσμετάτος φύτεψε τα πεύκα που εξακολουθούν να στέκουν αγέρωχα μέχρι και σήμερα, σε πείσμα των καιρών και των φυσικών φαινομένων.

Σε πρώτο πλάνο τα πεύκα ενώ ακόμα είναι μικρά δεντράκια

Η πλατεία του Μέτελα πέρα από χώρος συνάντησης και βόλτας, ιδιαίτερα τα ζεστά καλοκαιρινά βράδια, λειτουργούσε  και ως χώρος αθλοπαιδιών λόγω της μεγάλης της έκτασης.

Εκεί παρακολουθούσες ποδοσφαιρικούς αγώνες μεταξύ ντόπιων ομάδων αλλά και ξένων ναυτών που αγκυροβολούσαν με τα καράβια τους στο λιμάνι.

Ήταν το επίσημο γήπεδο της πόλης με αποδυτήρια προς την μεριά της οικίας Βέγια κι εκεί κονταροχτυπιόνταν οι δυο μεγάλες ποδοσφαιρικές ομάδες της πόλης, ο περίφημος Ολυμπιακός κι ο Παγκεφαλληνιακός, η ομάδα που ίδρυσαν οι πρόσφυγες από την Μικρά Άσία.

Η ομάδα του Παγκεφαλληνιακού το 1925

Ο Ολυμπιακός το 1934

Εκεί και αγώνες κρίκετ από την εποχή της Αγγλοκρατίας, γυμναστικές επιδείξεις, αγώνες τέννις και αγωνίσματα στίβου, στα οποία το 1934 είχε πρωταγωνιστήσει ο αθλητής του Παγκεφαλληνιακού, Παναγής Καλαφάτης.

Γυμναστικές επιδείξεις στο Μέτελα το 1947

Αριστερά της πλατείας με κατεύθυνση προς Βινάριες υπήρχαν οι περιβόητες μπανιέρες του Παμεινωντάκη. Ιδανικός προορισμός για όσους Αργοστολιώτες δεν ήθελαν να πάρουν το μπάνιο τους στις παραλίες της Λάσσης αλλά επέλεγαν να δροσιστούν κάνοντας την βόλτα τους μέσα στη πόλη.

Οι μπανιέρες στα αριστερά και στο βάθος η οικία Βέγια

Στο σημείο που σήμερα βρίσκεται η Κυανή Ακτή, ήταν στην ουσία δυο κομψά και καθαρά παραπήγματα που έφταναν μέχρι την θάλασσα, στηριγμένα σε ξύλινους πασσάλους, μια για τους άντρες και μια για τις γυναίκες.

Οι μπανιέρες του Παμεινωντάκη και στο βάθος δεξιά, το Ορφανοτροφείο,οι Βινάριες της οικογένειας Τουλ κι ο Θαλασσόμυλος

Εκεί γυναίκες και άντρες έβαζαν τα μπανιέρα τους και έπεφταν στην θάλασσα από διαφορετικές μεριές διότι την εποχή που αναφερόμαστε δεν επιτρεπόταν τα δυο φύλα να κολυμπάνε μαζί. Ίσως κάνοντας το μπάνιο τους  οι Αργοστολιώτες να είδαν για πρώτη φορά, κάποια στιγμή μέσα στο 1917, το πρώτο υδροπλάνο να σκίζει τα νερά και στην συνέχεια να σηκώνεται στον αέρα.

Γαλλικό υδροπλάνο στο Αργοστόλι

Μιλάμε για την εποχή που την Κεφαλονιά την έχει αποκλείσει ο Γαλλικός στόλος γιατί στη διένεξη ανάμεσα στο Βενιζέλο και τον Βασιλιά Κωνσταντίνο, το νησί μας είχε ταχθεί με τον πρώτο και την κυβέρνηση του στη Θεσσαλονίκη.

Οι Γάλλοι στην πλατεία Ενώσεως,όπως ονομαζόταν τότε

Στο άλλο επάνω άκρο της πλατείας, ανηφορίζοντας για το σημερινό κολυμβήτηριο, συναντούσες τους στρατώνες, έργο κι αυτό του Νάπιερ,τον διώροφο κοιτώνα, το μαγειρείο και τους στάβλους. Ένας ψηλός τοίχος τους χώριζε από το στρατιωτικό αναρρωτήριο και λίγο πιο πέρα υπήρχε το Λαζαρέτο, το λοιμοκαθαρτήριο της Βενετσιάνικης περιόδου.

Οι στρατώνες

Εκεί, έμπαιναν σε καραντίνα όλοι οι ταξιδιώτες που έφταναν με πλοίο στο νησί, προκειμένου να απολυμανθούν κι έτσι να αποφευχθεί η μετάδοση θανατηφόρων λοιμωδών νοσημάτων αρκετά διαδεδομένων την εποχή που εξιστορούμε.

Στην συνέχεια, ξεδιπλώνονταν μπροστά σου το συγκρότημα με όλα τα Φιλανθρωπικά Καταστήματα της Κεφαλονιάς, αφού περνούσες μπροστά από τις Βινάριες Φλωράτου-Μπαρμπάτη, στο σημείο που σήμερα βρίσκεται η Παλιά Πλάκα και προσπερνούσες το κτίριο του πρώτου ορφανοτροφείου και του ψυχιατρείου.

Οι Βινάριες Φλωράτου-Μπαρμπάτη

Ανάμεσα στα πεύκα και την θάλασσα, στην πιο προικισμένη περιοχή της πόλης, το Ευρωπαϊκών προδιαγραφών συγκρότημα των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων άφησε εποχή για τα σύγχρονα τμήματα και τους εξαίρετους γιατρούς με την επιστημονική κατάρτιση και ανθρωπιά τους. Λειτουργούσαν όλα τόσο άψογα, που μέχρι και πρόταση για Πανεπιστημιακό Τμήμα Ιατρικής στο νησί  είχε γίνει.

Όλα αυτά χάρη και πάλι στο Βαλλιάνειο Κληροδότημα που έδωσε λύση στην ελλιπή μέχρι τότε περίθαλψη των κατοίκων κι έδωσε τη δυνατότητα για μια αξιοπρεπή αντιμετώπιση  των κάθε λογής ασθενειών.

Τα Φιλανθρωπικά Καταστήματα

Οι αξιοζήλευτες εγκαταστάσεις περιελάμβαναν, ένα σύγχρονο για την εποχή νοσοκομείο, που με τα εξωτερικά ιατρεία και τις κλινικές του προσέφερε υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στους Κεφαλονίτες.

Επίσης ένα  καθ’ όλα άρτιο νοσοκομείο Παίδων, από τα ελάχιστα που έβρισκες εκείνη την εποχή στην ελληνική επαρχία.

Το παιδικό Νοσοκομείο

Επιπλέον, ένα σανατόριο ή φθισιατρείο όπως το ονόμαζαν οι Αργοστολιώτες, για την αντιμετώπιση της φυματίωσης που τα χρόνια εκείνα είχε λάβει μορφή επιδημίας κι αποδεκάτιζε τους φτωχούς ανθρώπους λόγω της ασιτίας.

Λίγο πιο κάτω από τα Φιλανθρωπικά Καταστήματα συναντούσες το ορφανοτροφείο ‘Ο Σωτήρ’. Στην αρχή λειτούργησε ως Βρετανικό στρατιωτικό νοσοκομείο κι όταν οι Άγγλοι αποχώρησαν από το νησί, έγινε το Βρετανικό Προξενείο κι η κατοικία του Άγγλου πρόξενου.

Ο τελευταίος πρόξενος Τζέημς Σώντερς, στον οποίο αναφερθήκαμε στην αρχή, αφού μετακόμισε στην οικία Πλάτωνος Βέγια, μετά από μεσολάβηση του διπλωμάτη Άθω Ρωμάνου, έδωσε την άδεια ώστε εκεί να εγκατασταθεί το ορφανοτροφείο που μέχρι τότε στεγαζόταν  σε κτίριο πλησίον των στρατώνων.

Το Ορφανοτροφείο ‘Ο Σωτήρ’ προσεισμικά

Έκτοτε, ο ‘Σωτήρ’, εκεί που βρίσκεται και σήμερα, φρόντισε, περιέθαλψε και διαπαιδαγώγησε εκατοντάδες ορφανά ή έκθετα παιδιά, που προέρχονταν από παράνομες σχέσεις και τα αυστηρά  ήθη της κοινωνίας  δεν έκαναν αποδεκτά.

Κι άλλη άποψη του Ορφανοτροφείου

Καταστράφηκε το 1953 με τους σεισμούς και ξαναχτίστηκε από δωρεές διαφόρων ευεργετών. Εξ’αρχής οι χώροι του είχαν διαχωριστεί σε πτέρυγες και αργότερα σε διαφορετικά κτίρια τα βρέφη από τα παιδιά σχολικής ηλικίας. Στο χώρο του ιδρύματος για μεγάλο διάστημα  λειτούργησαν δημοτικό σχολείο και νηπιαγωγείο, καλύπτοντας τις ανάγκες του ιδρύματος και της γύρω περιοχής. Στις ημέρες μας  τα παιδιά που φιλοξενούνται εκεί, φοιτούν στα δημόσια σχολεία της πόλης.

Το  Ορφανοτροφείο ‘Ο Σωτήρ’, σήμερα

Αν αντί να ανηφορίσεις, συνέχιζες το δρόμο σου παραλιακά,θα έβλεπες μπροστά σου το καρνάγιο που είχε πρωτοϊδρυθεί από τον Κέννεντυ, Άγγλο μηχανικό και βοηθό του Νάπιερ, στο ίδιο ακριβώς σημείο που υπάρχει σήμερα το αλιευτικό καταφύγιο στο Μαϊστράτο.

Προχωρώντας λίγο πιο πέρα από το ορφανοτροφείο, εκεί που σήμερα υπάρχει το ομώνυμο εστιατόριο συναντούσες τις παλιές Βινάριες(Vineries)της οικογένειας Τουλ,που δραστηριοποιούνταν στην οινοποιϊα από το 1873, και που μετά το 1928 στα ίδια κτίρια στεγάστηκαν οι αποθήκες του Κουνάδη Γεράσιμου και μια επιχείρηση του Παυλάτου Γεράσιμου.

Κάτω δεξιά φαίνεται το Ορφανοτροφείο, στην συνέχεια οι Βινάριες της οικογένειας Τουλ κι ο Θαλασσόμυλος 

Ο Θαλασσόμυλος το 1905

Οι καταστρεπτικοί σεισμοί του 1953 άλλαξαν τελείως την φυσιογνωμία της περιοχής αλλά η πλατεία του Μέτελα κι η τεράστια-για την εποχή- έκτασή της, με την πάροδο των χρόνων θα έβρισκε μια διαφορετική χρήση στην συνείδηση του κόσμου,αφού εκεί ανεγέρθηκε η γνωστή σε όλους μας  Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού.

Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού

Η αναγκαιότητα της ίδρυσης της σχολής απασχολούσε την τοπική κοινωνία κι ιδιαίτερα τους εμπλεκομένους με την Ναυτιλία από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και παρότι από το 1966 είχε υπογραφεί σχετικό βασιλικό διάταγμα, ο θεμέλιος λίθος ανέγερσης της σχολής θα τεθεί στις 23 Οκτωβρίου 1971,επί οικοπέδου παραχωρηθέντος από τον Δήμον και το Λιμενικόν Ταμείον Αργοστολίου, που δεν ήταν άλλο από την 30 στρεμμάτων πλατεία του Μέτελα.

Άποψη της περιοχής του Μέτελα σήμερα,  Απρίλιος 2019

√ Οι φωτογραφίες είναι από το ιστορικό αρχείο του Κοργιαλένειου Λαογραφικού Μουσείου και πηγή και έμπνευση του άρθρου εκτός άλλων ιστορικών αναφορών, αποτέλεσε η συλλεκτική έκδοση Η ΠΑΛΙΑ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ ΕΝΑΣ ΑΤΕΛΕΙΩΤΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ. τόμος πρώτος. Έκδοση της Κοργιαλένειου Βιβλιοθήκης.

SHARE

Προσθέστε το δικό σας σχόλιο