Πέθανε τη Δευτέρα σε ηλικία 99 ετών η ιστορικός και καθηγήτρια Πανεπιστημίου, Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ.
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926.
Κορυφαία βυζαντινολόγος διεθνούς κύρους.
Πρώτη γυναίκα πρύτανης στην ιστορία της Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (1976).
Μέλος της Ακαδημία Αθηνών και της Académie des Inscriptions et Belles‑Lettres.
Έχει τιμηθεί με δεκάδες διεθνή παράσημα και αναγορεύσεις.
Από την Κατοχή στη διεθνή ακαδημαϊκή αναγνώριση
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ γεννήθηκε στον Πειραιά και μεγάλωσε στην Αθήνα σε μια εποχή βαθιών ιστορικών αναταράξεων. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Παρίσι, όπου και διαμόρφωσε την επιστημονική της ταυτότητα.
Η ειδίκευσή της στη Βυζαντινή Ιστορία –και ιδιαίτερα στη διοικητική και πολιτική δομή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας– την ανέδειξε σε μια από τις σημαντικότερες μελετήτριες του αντικειμένου παγκοσμίως. Το έργο της συνέβαλε καθοριστικά στην κατανόηση της κρατικής συγκρότησης και της πολιτικής σκέψης του Βυζαντίου, πέρα από τα στερεότυπα που το ήθελαν απλώς «θεοκρατικό» ή «παρακμιακό».
Η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Σορβόννης
Το 1976 εκλέγεται πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης – η πρώτη γυναίκα στην ιστορία του ιστορικού αυτού ιδρύματος που αναλαμβάνει το αξίωμα. Η εκλογή της δεν ήταν μόνο ακαδημαϊκό γεγονός· αποτέλεσε συμβολική τομή σε μια Ευρώπη που μόλις άρχιζε να ανοίγει τον δρόμο για τις γυναίκες στην ανώτατη διοίκηση.
Υπηρέτησε επίσης ως πρύτανης της Ακαδημίας των Παρισίων και κατείχε υψηλές διοικητικές θέσεις στη γαλλική εκπαίδευση, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στον ελληνικό και τον ευρωπαϊκό πνευματικό χώρο.
Συγγραφικό και δημόσιο έργο
Το συγγραφικό της έργο περιλαμβάνει σημαντικές μελέτες για το Βυζάντιο, αλλά και παρεμβάσεις για την ταυτότητα της Ευρώπης, τον ρόλο της Ελλάδας στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού πολιτισμού και τη θέση της ιστορίας στη σύγχρονη πολιτική σκέψη.
Με δημόσιες ομιλίες, διαλέξεις και άρθρα, υπερασπίστηκε σταθερά:
Την ευρωπαϊκή προοπτική της Ελλάδας.
Τη σημασία της ιστορικής μνήμης.
Τον ρόλο του πολιτισμού ως θεμέλιο της δημοκρατίας.
Διακρίσεις
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ έχει τιμηθεί με:
Παράσημα της Γαλλικής Δημοκρατίας (μεταξύ των οποίων Λεγεώνα της Τιμής).
Τιμητικά διδακτορικά από πανεπιστήμια της Ευρώπης και των ΗΠΑ.
Μέλος σημαντικών ακαδημιών και επιστημονικών ιδρυμάτων διεθνώς.
Το αποτύπωμα
Η διαδρομή της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ δεν είναι μόνο ακαδημαϊκή. Είναι μια πορεία που συμβολίζει τη διαχρονική παρουσία του ελληνικού πνεύματος στην Ευρώπη και την ικανότητα της ελληνικής διανόησης να διαμορφώνει διεθνή επιστημονικά ρεύματα.
Με σταθερότητα, επιστημονική αυστηρότητα και δημόσιο λόγο καθαρό, άφησε ένα αποτύπωμα που υπερβαίνει τα πανεπιστημιακά έδρανα – και εντάσσεται στην ίδια την ιστορία της σύγχρονης ευρωπαϊκής σκέψης.