Για χρόνια οι Αθηναίοι το κοιτούσαν πίσω από τα κάγκελα και τις πολεμίστρες του σαν ένα «στοιχειωμένο» σπίτι βγαλμένο από άλλη εποχή. Λίγοι όμως γνωρίζουν ότι πίσω από τον μυστηριώδη Πύργο της οδού Θήρας, κοντά στην Πατησίων και την Πλατεία Αμερικής, κρύβεται μια βαθιά κεφαλονίτικη ιστορία.
Το λεγόμενο «Κάστρο της Πατησίων», ένα από τα πιο παράξενα και εντυπωσιακά κτίρια της Αθήνας, ανήκε στην ιστορική κεφαλονίτικη οικογένεια Τυπάλδου, μια οικογένεια της περίφημης «Χρυσής Βίβλου – Libro D’ Oro» των Επτανήσων, με ρίζες από τη Νάπολη της Ιταλίας.
Ο νεογοτθικός Πύργος χτίστηκε το 1914, σε μια εποχή που η Αθήνα άρχιζε να επεκτείνεται προς τις τότε «εξοχές» της Πατησίων και της Αχαρνών. Την περίοδο εκείνη, οι εύπορες οικογένειες της αστικής τάξης αναζητούσαν μεγάλες κατοικίες μακριά από το πυκνό κέντρο της πόλης.
Ο άνθρωπος που αποφάσισε να δημιουργήσει αυτό το παράξενο «κάστρο» στην καρδιά της Αθήνας ήταν ο Τζώρτζης Αλφονσάτος Τυπάλδος, Κεφαλονίτης, κοσμοπολίτης και λάτρης της τέχνης, της λογοτεχνίας και της καλής ζωής.
Σύμφωνα με τη σημερινή ιδιοκτήτρια του κτιρίου, Σίλια Καλλιμάνη, συγγενή της οικογένειας, ο Τζώρτζης Τυπάλδος ήθελε να δημιουργήσει κάτι εντελώς διαφορετικό από τις συνηθισμένες κατοικίες της εποχής. Έτσι γεννήθηκε ένα από τα ελάχιστα δείγματα νεογοτθικής αρχιτεκτονικής στην Αθήνα.
Το κτίριο θυμίζει μικρό μεσαιωνικό πύργο: επάλξεις, οξυκόρυφα ανοίγματα, διακοσμητικά εμβλήματα, πέτρινα στοιχεία και ένας αυστηρός, σχεδόν «φρουριακός» χαρακτήρας που ακόμη και σήμερα ξαφνιάζει τον περαστικό.
Και όμως, πίσω από τη βαριά εικόνα του, το σπίτι δεν ήταν ποτέ πραγματικό κάστρο. Ήταν μια σχετικά μικρή κατοικία περίπου 300 τετραγωνικών μέτρων, χτισμένη μέσα σε κήπο μισού στρέμματος, περισσότερο ως προσωπικό καταφύγιο ενός εργένη αστού με ευρωπαϊκές επιρροές.
Μετά τον θάνατο του Τζώρτζη Τυπάλδου το 1931, ο Πύργος πέρασε στους κληρονόμους του. Οι δεκαετίες που ακολούθησαν, όμως, άλλαξαν τα πάντα. Ο πόλεμος, οι κοινωνικές αλλαγές και αργότερα η υποβάθμιση της περιοχής οδήγησαν σταδιακά το κτίριο στη σιωπή.
Η τελευταία οικογένεια που κατοικούσε εκεί εγκατέλειψε τον Πύργο τη δεκαετία του ’90, μετά από βίαιη ληστεία που προκάλεσε φόβο και ανασφάλεια. Από τότε το κτίριο έμεινε κλειστό.
Οι φθορές από σεισμούς, υγρασία, καιρικά φαινόμενα αλλά και ανθρώπινες εισβολές επιδείνωσαν δραματικά την κατάστασή του. Κάπως έτσι γεννήθηκαν και οι ιστορίες περί «στοιχειωμένου κάστρου», που επί χρόνια συνόδευαν το μυστηριώδες κτίριο της Θήρας.
Η πραγματικότητα, πάντως, φαίνεται πολύ πιο ανθρώπινη από τους αστικούς θρύλους.
Η σημερινή ιδιοκτήτρια, Σίλια Καλλιμάνη, προσπαθεί εδώ και χρόνια να σώσει τον Πύργο και να του δώσει νέα ζωή. Για τον σκοπό αυτό δημιούργησε την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Θήρας 54 – Καθημερινός Πολιτισμός», με στόχο να μετατραπεί το κτίριο σε ένα ανοιχτό πολιτιστικό κύτταρο.
Στους χώρους του έχουν ήδη φιλοξενηθεί μικρές πολιτιστικές δράσεις, μουσικές βραδιές, αφηγήσεις, θεατρικά δρώμενα και εκθέσεις, ενώ το 2015 ο Πύργος συμμετείχε ακόμη και στην Art Athina.
Το Κάστρο φαίνεται να λειτουργεί σήμερα (2026) περιστασιακά ως χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων, ενώ παραμένει ανοιχτό το μεγάλο ζήτημα της πλήρους αποκατάστασης και αξιοποίησής του».
Ίσως τελικά αυτό το παλιό «κάστρο» της Αθήνας να μην είναι στοιχειωμένο από φαντάσματα. Ίσως να είναι στοιχειωμένο μόνο από μνήμες μιας άλλης Ελλάδας: της κοσμοπολίτικης κεφαλονίτικης αστικής τάξης που κάποτε άφηνε έντονο το αποτύπωμά της στην κοσμική Αθήνα.
Οι φωτογραφίες είναι από την πρώτη δημοσίευση του 2017 και ανήκουν © Θανάσης Καρατζάς
Πηγές : https://www.athensvoice.gr , https://www.mixanitouxronou.gr
Kefaloniapress Newsroom