Στα social media έχει ανοίξει τις τελευταίες ημέρες ένας ζωντανός –και συχνά αποκαλυπτικός– διάλογος: άλλοτε ως σχόλια κάτω από αναρτήσεις άρθρων και ρεπορτάζ του Kefaloniapress, άλλοτε ως αυτόνομα posts που καταγράφουν εμπειρίες και ερμηνείες για το ίδιο φαινόμενο, αυτό της πλημμύρας στην παραλιακή. Ανάμεσα στις απόψεις που ξεχώρισαν, είναι και οι παρεμβάσεις του κ. Γεράσιμου Βαλσάμη. Οι τοποθετήσεις του είχαν τεχνικό υπόβαθρο, καθαρή σειρά σκέψης και –το κυριότερο– έβαζαν τη συζήτηση εκεί που συνήθως αποφεύγεται: στα αίτια, όχι στα άλλοθι.
Γι’ αυτό και του ζητήσαμε να μας πει συγκροτημένα τη γνώμη του για ένα ερώτημα που πλέον δεν αφορά μόνο τις μέρες της κακοκαιρίας, αλλά την ίδια τη λειτουργία της πόλης: τι φταίει και πλημμυρίζει η παραλιακή στο Αργοστόλι;
Και η απάντησή του:
Η παραλιακή δεν πλημμυρίζει «επειδή έβρεξε πολύ». Πλημμυρίζει επειδή υπάρχουν καθιζήσεις που έχουν επιφέρει σοβαρά προβλήματα στο αποχετευτικό δίκτυο – και επειδή αυτή η πραγματικότητα αντιμετωπίστηκε σαν λεπτομέρεια, ενώ θα έπρεπε να είναι η καρδιά κάθε τεχνικής παρέμβασης στο μέτωπο της πόλης. Το δίκτυο είναι επίσης επιβαρρυμένο γιατί δεν έχει καθαριστεί όπως διάβασα, τα τελευταία είκοοσι χρόνια.
Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη χαμένη ευκαιρία: με το έργο που συντελείται στην πόλη του Αργοστολίου ήταν η στιγμή να προβλεφθεί και να συμπεριληφθεί η αποκατάσταση των σωλήνων. Δεν το σκέφτηκαν; Δεν το έβαλαν; Δεν τους «βγήκε» στη μελέτη; Όπως κι αν το βαφτίσουν εκ των υστέρων, το αποτέλεσμα είναι ένα: όσο η κατάσταση χειροτερεύει, θα αναγκαστούν να ξηλώσουν πράγματα που ήδη έγιναν και να τα ξαναφτιάξουν από την αρχή.
Δυστυχώς, είτε το θέλουμε είτε το θέλουν, αυτή θα είναι η τελική επιλογή τους. Μόνο που θα μας κοστίσει δίπλα και τριπλά – ακριβώς επειδή δεν προβλέφθηκε όταν έπρεπε. Αδιαφορώ αν παρουσιαστούν ως «δικαιολογίες» μελέτες ειδικών που δεν το είχαν δει. Σε αυτή τη χώρα, κάθε ώρα και στιγμή αποδεικνύεται ότι το «πάμε κι όπου βγει» είναι στο DNA κάθε μορφής εξουσίας. Σοβαρότητα; Μηδέν.
Θυμάμαι, όταν εργάστηκα στο Κατάρ έπεσε μια νεροποντή και όλη η Ντόχα έγινε μια απέραντη λίμνη. Ρώτησα γιατί. Η απάντηση, όσο κι αν ακούστηκε αστεία, είχε μια ωμή ειλικρίνεια: δεν υπάρχει αποχετευτικό δίκτυο για απορροή βρόχινων υδάτων σε όλη την πόλη, γιατί «δεν βρέχει ποτέ» στο Κατάρ. Εκεί, όσο παράλογο κι αν μοιάζει, υπήρχε μια… δικαιολογία.
Μα στην Κεφαλονιά μας; Εδώ, η μη βροχόπτωση κάποιας περιόδου είναι ανέκδοτο. Σε έναν τόπο που η βροχή είναι σταθερό χαρακτηριστικό της ζωής, το αποχετευτικό να είναι μονίμως «απών» – από χίλιους λόγους και αιτίες – δεν έχει δικαιολογίες.
Παρόλα αυτά κάποιοι ανακάλυψαν τις… φουσκοθαλασσιές και άρχισαν να μιλούν για βαλβίδες αντεπιστροφής στις εξόδους των αγωγών στη θάλασσα, σαν να είναι πανάκεια για κάθε πόνο. Έλεος.
Τίποτε δεν θα προσφέρουν από μόνες τους, αν τύχει κάποια φουσκωθαλασσιά, για έναν απλό λόγο: αγνοείται η δύναμη και η πίεση των θαλάσσιων υδάτων και – κυρίως – το κρίσιμο σενάριο του συνδυασμού.
Ναι, οι βαλβίδες μπορεί να «σφραγίσουν» την είσοδο της θάλασσας στους αγωγούς και να αποτρέψουν την επιστροφή νερού προς την παραλιακή. Αλλά αν την ίδια στιγμή έχουμε καταιγίδα – βροχόπτωση επί ώρες ή καταρρακτώδη ολιγόλεπτη – πού θα πάνε τα νερά μιας ολόκληρης πόλης;
Για να ανοίξουν οι βαλβίδες ώστε να υπάρξει ροή προς τη θάλασσα, όταν η θάλασσα ήδη βρίσκεται «στο ύψος» του παραλιακού μετώπου λόγω φουσκωθαλασσιάς, θα απαιτηθεί πολλαπλάσια δύναμη για να υπερνικηθεί η πίεση που ασκεί το θαλάσσιο μέτωπο. Αλλιώς, δεν θα γίνει ποτέ: η έξοδος δεν θα λειτουργεί όπως την φαντάζονται, και η πόλη θα θυμίζει Βενετία. Ακριβώς όπως τη βλέπουμε όλες αυτές τις ημέρες.
Η σωστή σειρά είναι μία και είναι αυστηρή:
- πρώτα αποκαθιστούμε το αποχετευτικό/ομβρίων: καθαρισμούς, βουλώματα, φραγμένα τμήματα, καθιζήσεις, αστοχίες, στενώσεις, σημεία που «δεν τραβάνε»,
- μετά συζητάμε αν χρειάζεται ένα σύστημα μηχανικής υποβοήθησης (βαλβίδες αντεπιστροφής, γεννήτριες ατμοσφαιρικής πίεσης, αυτοματισμοί) για ένα πραγματικά σπάνιο φαινόμενο: τον συνδυασμό φουσκωθαλασσιάς και έντονης βροχόπτωσης.
Γιατί ένα τέτοιο σύστημα θα κοστίσει «ο κούκος αηδόνι». Και πριν πάμε να δώσουμε λεφτά σε πολύπλοκες λύσεις, οφείλουμε να ξέρουμε αν πράγματι θα τις χρειαστούμε. Αν οι στατιστικές – από καταγεγραμμένες περιπτώσεις των τελευταίων 30-40-50 ετών, εφόσον υπάρχουν δεδομένα – δείξουν ότι το φαινόμενο είναι επαναλαμβανόμενο ή ότι στο άμεσο μέλλον γίνεται πιο πιθανό, τότε ναι: πρέπει να γίνει και αυτό.
Αλλά όχι ανάποδα. Όχι με «πατέντες» που μετατρέπονται σε άλλοθι. Όχι με τεχνικούς όρους που ακούγονται καθησυχαστικοί στα μικρόφωνα, ενώ η πόλη συνεχίζει να πνίγεται.
Γιατί το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι η βροχή. Είναι ότι μια πόλη σαν το Αργοστόλι, σε νησί που βρέχεται και ξαναβρέχεται, αντιμετωπίζει το αποχετευτικό της σαν να είναι προαιρετική υποδομή και όχι σαν το Α το Ω της λειτουργίας της.