Ο κόσμος δοκιμάζεται για ακόμη μία φορά, καθώς η πολύπαθη Μέση Ανατολή ξαναμπαίνει στο προσκήνιο. Αυτή τη φορά, ο παγκόσμιος οικονομικός παράγοντας στρέφει τα βλέμματα στο Ιράν, με στόχο την αλλαγή του θεοκρατικού καθεστώτος. Ο πραγματικός λόγος δεν είναι μόνο πολιτικός· αφορά κυρίως τη διαχείριση των πετρελαίων, καθώς το Ιράν αποτελεί βασικό προμηθευτή υγρών καυσίμων για την Κίνα. Η βασική στόχευση είναι να την πλήξει οικονομικά και στρατηγικά.
Άρθρο γνώμης του Συνεργάτη Χρήστου Πετράτου
Η ιστορία έχει δείξει ότι τέτοιου είδους συγκρούσεις σπάνια τελειώνουν μόνο με πυραυλικά πλήγματα. Συνήθως απαιτείται επανδρωμένη χερσαία εισβολή, καθώς οι δομές ενός καθεστώτος που έχει βαθιές ρίζες μέσα σε μια κοινωνία δύσκολα καταρρέουν μόνο από αεροπορικές επιθέσεις. Το μεγάλο ερώτημα, λοιπόν, είναι ποιες χώρες θα αναλάβουν το κόστος μιας πιθανής στρατιωτικής επέμβασης. Ακόμη και η Αμερική φαίνεται να διστάζει μπροστά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Εφόσον η σύγκρουση παραταθεί με τη μορφή «κλεφτοπόλεμου» και τα Στενά του Ορμούζ κλείσουν ή η προσπέλασή τους παραμείνει επικίνδυνη, τότε η παγκόσμια αγορά ενέργειας θα δεχτεί ισχυρό πλήγμα. Οι αυξήσεις στα υγρά καύσιμα ενδέχεται να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα, επηρεάζοντας την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η χώρα μας, λοιπόν, έχει μπει ξανά στη δίνη ενός πολέμου, με ό,τι αυτό σημαίνει για το επίπεδο διαβίωσης του λαού μας. Αυτό που προξενεί εντύπωση –έχει όμως την εξήγησή του– είναι η δυσανάλογη αύξηση του diesel. Πρόκειται για το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο καύσιμο της οικονομικής ζωής, καθώς χρησιμοποιείται σε φορτηγά, πλοία και άλλα μέσα μεταφοράς.
Εξηγείται, λοιπόν, αυτή η δυσανάλογη αύξηση ως αποτέλεσμα των κανόνων της αγοράς (προσφοράς και ζήτησης). Σε περιόδους τέτοιων κρίσεων, δυστυχώς, η κερδοσκοπία στοχεύει προϊόντα που μεγιστοποιούν την πιθανότητα υπερκερδών.
Η Ελλάδα αποτελεί μεγάλο εξαγωγικό κέντρο καυσίμων. Τα ελληνικά διυλιστήρια, της Motor Oil Hellas και της Hellenic Energy, είναι από τα πιο σύγχρονα στην Ευρώπη και παράγουν μεγάλες ποσότητες diesel, οι οποίες εξάγονται σε χώρες όπως τα Βαλκάνια, η Ιταλία, η Τουρκία και η Μέση Ανατολή. Σε ορισμένες χρονιές, πάνω από το 60–70 % της παραγωγής καυσίμων φεύγει για εξαγωγή.
Οι τιμές καθορίζονται από τη διεθνή αγορά· το διυλιστήριο πουλάει εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερο κέρδος. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και στην Ελλάδα οι τιμές είναι συνδεδεμένες με το κόστος σε Ιταλία, Γαλλία και άλλες χώρες.
Η γεωγραφική θέση της χώρας καθιστά την Ελλάδα κομβικό σημείο για τη Μεσόγειο: κοντά στη Διώρυγα του Σουέζ, ανάμεσα σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή, με πολλά λιμάνια για δεξαμενόπλοια. Πολλά φορτία καυσίμων περνούν, αποθηκεύονται ή μεταπωλούνται μέσω της Ελλάδας.
Ταυτόχρονα, οι φόροι κρατούν ψηλά την τιμή στην αντλία: περίπου 45 % αποτελεί η αξία του καυσίμου, 40 % ο ειδικός φόρος κατανάλωσης και 15 % ο ΦΠΑ. Έτσι, ακόμη κι αν η διεθνής τιμή μειωθεί, η τιμή για τον Έλληνα καταναλωτή παραμένει υψηλή.
Έτσι παρατηρείται το οικονομικό παράδοξο: η Ελλάδα εξάγει diesel, κερδίζει μέσω των διυλιστηρίων από τις διεθνείς τιμές, αλλά ο Έλληνας οδηγός πληρώνει ακριβά, με επιπλέον επιβάρυνση για τα νησιά, όπως η Κεφαλονιά, λόγω νησιωτικότητας. Οι Κεφαλλονίτες δεν ευθύνονται για τις διεθνείς αποφάσεις, αλλά βιώνουν τις συνέπειες.
Θα μπορούσε το κράτος να λειτουργήσει ανταποδοτικά, αφού έχει αυτή τη δυνατότητα. Τα μέτρα που έχουν συζητηθεί, όπως fuel pass, energy pass ή market pass, είναι χρήσιμα, αλλά πρόκειται για εφάπαξ ενισχύσεις που δεν προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση.
Μερικές στοχευμένες λύσεις που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν όσο διαρκεί η κρίση περιλαμβάνουν:
*εφαρμογή του μεταφορικού ισοδύναμου και για τα καύσιμα, τουλάχιστον για το diesel κίνησης,
*φορολογικά κίνητρα για τους πρατηριούχους του νησιού, ώστε η συγκράτηση των τιμών να τους αποφέρει επιπλέον όφελος,
*εξέταση μείωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Έχουμε καταντήσει, σε αυτή τη χώρα, αντί «να δουλεύουμε για να ζούμε», να «ζούμε για να δουλεύουμε». Είναι κρίσιμο η πολιτική να ανταποκριθεί με μέτρα που θα μειώσουν το βάρος των πολιτών σε περιόδους διεθνούς κρίσης.
Χρήστος Πετράτος
Ο Χρήστος Πετράτος είναι Χημικός Μηχανικός, απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής Βουκουρεστίου, με επαγγελματική εμπειρία στον τομέα της ασφάλειας συγκοινωνιών, της τεχνικής ασφάλειας και της σύνταξης τεχνικών εκθέσεων. Στην αρθρογραφία του προσεγγίζει δημόσια και πολιτικά ζητήματα με τεχνοκρατική ματιά, έμφαση στη θεσμική λειτουργία και καθαρό πολιτικό λόγο.
Διαβάστε περισσότερα άρθρα του Χρήστου Πετράτου στο KefaloniaPress.