Άρθρο γνώμης του συνεργάτη μας Χρήστου Πετράτου
Από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου μέχρι σήμερα, η ιστορία δεν άλλαξε όσο νομίζουμε. Αλλάζουν τα πρόσωπα, όχι όμως τα κίνητρα.
Τότε, η «αιχμή του δόρατος» ήταν οι μακεδονικές φάλαγγες με τις σάρισες. Σήμερα, στη θέση τους βρίσκονται οι πύραυλοι cruise και τα drones.
Τότε, στόχος ήταν η κατάκτηση της Περσίας και τα πλούτη της Βαβυλώνας. Σήμερα, το διακύβευμα παραμένει ουσιαστικά το ίδιο: οι πλουτοπαραγωγικές πηγές, οι δρόμοι της ενέργειας, η γεωπολιτική επιρροή.
Η Μεσοποταμία υπήρξε για χιλιάδες χρόνια πεδίο σύγκρουσης. Και σήμερα, το ίδιο γεωγραφικό τόξο — από το Ιράν έως τη Μέση Ανατολή — παραμένει στο επίκεντρο.
Με μία βασική διαφορά: οι πόλεμοι της εποχής μας δεν τελειώνουν στο πεδίο της μάχης. Συνεχίζονται στις ζωές των πολιτών.
Κάθε πύραυλος που πέφτει δεν σκοτώνει μόνο αθώους ανθρώπους. Ανεβάζει και την τιμή του πετρελαίου. Και αυτή η αύξηση μεταφέρεται άμεσα στο τραπέζι κάθε οικογένειας.
Η ενέργεια, η ακρίβεια, η ανασφάλεια στις αγορές δεν είναι «φυσικά φαινόμενα». Είναι το αποτύπωμα μιας παγκόσμιας σύγκρουσης συμφερόντων.
Και κάπου εκεί γεννιέται μια οικονομική εξάρτηση: μια νέα μορφή επιβολής, που αντικαθιστά ή συμπληρώνει τη στρατιωτική.
Ο πολίτης δεν βλέπει τον πόλεμο μπροστά του, αλλά τον πληρώνει καθημερινά. Δεν συμμετέχει στις αποφάσεις, αλλά υφίσταται τις συνέπειες.
Δυστυχώς, σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της ανθρωπότητας υπήρχαν και θα υπάρχουν ηγεσίες που — είτε από λανθασμένους υπολογισμούς, είτε από υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων τους, είτε από ακραίες ιδεολογικές επιλογές — οδηγούν τις διεθνείς σχέσεις σε αδιέξοδα και κολοσσιαίες αιματηρές συγκρούσεις.
Η περίπτωση του Ιράν το αποδεικνύει. Μπορεί να μη συγκρίνεται στρατιωτικά με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, όμως δεν παύει να υπερασπίζεται τα συμφέροντά του, όπως το ίδιο τα αντιλαμβάνεται.
Ο περσικός λαός, ακόμη και υπό πίεση, δεν θα ανατρέψει εύκολα ένα καθεστώς επειδή του το επιβάλλει μια ξένη δύναμη. Η εθνική υπερηφάνεια και η ιστορική του ταυτότητα λειτουργούν ως ανάχωμα.
Και εδώ φαίνεται η σημασία της μελέτης των ιστορικών δεδομένων: αν δεν κατανοήσεις το παρελθόν ενός λαού, δεν μπορείς να προβλέψεις την αντίδρασή του.
Η αντίληψη ότι η εξόντωση της ηγεσίας αρκεί για να καταρρεύσει ένα καθεστώς αποδείχθηκε, για άλλη μια φορά, λανθασμένη. Τα καθεστώτα που έχουν βαθιές ρίζες στην κοινωνία δεν ανατρέπονται εύκολα ούτε αναίμακτα.
Το στρατηγικό ναυάγιο των Ηνωμένων Πολιτειών είναι προ των πυλών; Ή θα οδηγηθούν σε μια όπως-όπως συνθηκολόγηση με το ίδιο καθεστώς, και μάλιστα με δυσμενέστερους όρους, αναγνωρίζοντας δικαιώματα στα Στενά του Ορμούζ; Ή θα επιλέξουν έναν εξ αποστάσεως, μακροχρόνιο πόλεμο χαρακωμάτων, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για την παγκόσμια οικονομική ισορροπία;
Η ενδεχόμενη χερσαία επέμβαση δεν αποτελεί σώφρονα επιλογή ενός δημοκρατικά εκλεγμένου ηγέτη.
Αν αντιληφθούν οι άνθρωποι, ιδίως όσοι έχουν οικονομική και πολιτική εξουσία, ότι ο κόσμος δεν κυβερνάται μόνο από αυτούς, αλλά και από την τύχη, τις συγκυρίες και τη φύση, τότε ίσως αλλάξει η πορεία των πραγμάτων.
Όταν πάψει η ματαιοδοξία να αποτελεί τον κυρίαρχο τρόπο σκέψης της ανθρωπότητας, ίσως επιτέλους επέλθει ευημερία και ειρήνη στον κόσμο.
Χρήστος Πετράτος
Ο Χρήστος Πετράτος είναι Χημικός Μηχανικός, απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής Βουκουρεστίου, με επαγγελματική εμπειρία στον τομέα της ασφάλειας συγκοινωνιών, της τεχνικής ασφάλειας και της σύνταξης τεχνικών εκθέσεων. Στην αρθρογραφία του προσεγγίζει δημόσια και πολιτικά ζητήματα με τεχνοκρατική ματιά, έμφαση στη θεσμική λειτουργία και καθαρό πολιτικό λόγο.