Τι ακριβώς κατασκευάστηκε στη Σιτεμπόρων;

Άρθρο γνώμης του Χρήστου Πετράτου

Έχουμε ασχοληθεί εκτενώς με την ανάπλαση της οδού Σιτεμπόρων. Η δημοτική αρχή την προέβαλε ως μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στον αστικό ιστό του Αργοστολίου και, ως εκ τούτου, οι δημότες δικαιούνται πλήρη ενημέρωση και αποτίμηση του τελικού αποτελέσματος.

Από τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν ξεκίνησαν οι εργασίες, η δημόσια συζήτηση επικεντρώθηκε τόσο στη μελέτη όσο και στην τεχνική εφαρμογή της. Παράλληλα, υπήρξαν σημαντικές καθυστερήσεις, οι οποίες αποδόθηκαν στις δυσμενείς καιρικές συνθήκες του διαστήματος Δεκεμβρίου – Φεβρουαρίου.

Τελικά, το έργο παραδόθηκε προς χρήση την τελευταία ημέρα της συμβατικής προθεσμίας, στις 31 Μαΐου 2026. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι δεν υπήρξε κάποια επίσημη εκδήλωση παρουσίασης ή εγκαινίων, παρά τη μεγάλη προβολή που είχε δοθεί στο έργο κατά τη διάρκεια της κατασκευής του.

Η οδός Σιτεμπόρων παύει πλέον να είναι ο παραδοσιακός εμπορικός δρόμος που γνωρίζαμε επί δεκαετίες και αποκτά έναν νέο χαρακτήρα, ο οποίος από τη μελέτη περιγράφεται ως δρόμος ήπιας κυκλοφορίας.

Τι προβλέπεται για έναν δρόμο ήπιας κυκλοφορίας;

Η διεθνής πολεοδομική πρακτική και οι σύγχρονες ευρωπαϊκές αναπλάσεις περιλαμβάνουν ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά:

• Χαμηλό όριο ταχύτητας, συνήθως έως 20 χλμ./ώρα.
• Ενιαία ή σχεδόν ενιαία στάθμη μεταξύ πεζοδρομίου και οδοστρώματος.
• Περιορισμό ή και απουσία παραδοσιακών κρασπέδων.
• Χρήση κυβόλιθων ή άλλων υλικών που συμβάλλουν στη μείωση της ταχύτητας των οχημάτων.
• Ένταξη πρασίνου, παρτεριών και αστικού εξοπλισμού.
• Διαμορφώσεις που αποτρέπουν την ανάπτυξη υψηλών ταχυτήτων.
• Προτεραιότητα στον πεζό και όχι στη γρήγορη διέλευση των οχημάτων.
• Υποδομές που διευκολύνουν την προσβασιμότητα ατόμων με αναπηρία και τη χρήση μέσων μικροκινητικότητας.

 Τι εφαρμόστηκε στη Σιτεμπόρων;

Με βάση τα παραπάνω, η νέα Σιτεμπόρων υιοθετεί ορισμένα μόνο από τα χαρακτηριστικά ενός δρόμου ήπιας κυκλοφορίας.

Η χρήση κυβόλιθων και η αναβάθμιση των πεζοδρομίων αποτελούν στοιχεία που συναντώνται σε αντίστοιχες παρεμβάσεις. Ωστόσο, η διατήρηση σαφούς διαχωρισμού μεταξύ πεζοδρομίου και οδοστρώματος, η παρουσία κρασπέδων και η συνολική γεωμετρία του δρόμου παραπέμπουν περισσότερο σε μια σύγχρονη αστική ανάπλαση παρά σε έναν πλήρως πεζοκεντρικό χώρο ευρωπαϊκών προδιαγραφών.

Το ερώτημα, επομένως, παραμένει:

Τι ακριβώς κατασκευάστηκε στη Σιτεμπόρων;

Αν επιχειρήσουμε να το αξιολογήσουμε με καθαρά τεχνοκρατικά κριτήρια, το αποτέλεσμα μοιάζει περισσότερο με μια υβριδική μορφή αστικής ανάπλασης. Ένα ενδιάμεσο μοντέλο μεταξύ συμβατικού αστικού δρόμου και πλήρους δρόμου ήπιας κυκλοφορίας, το οποίο υιοθετεί ορισμένα χαρακτηριστικά της σύγχρονης πολεοδομίας, χωρίς να τα εφαρμόζει στο σύνολό τους.

Το ζήτημα των κυβόλιθων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η επιλογή του τύπου των κυβόλιθων που χρησιμοποιήθηκαν.

Στις σύγχρονες αναπλάσεις προτιμώνται συνήθως κυβόλιθοι με ομοιόμορφη επιφάνεια, περιορισμένους αρμούς και υψηλή αντοχή, ώστε να εξασφαλίζεται η ασφαλής και άνετη μετακίνηση πεζών, ατόμων με αναπηρία, γονέων με παιδικά καρότσια και χρηστών μέσων μικροκινητικότητας.

Οδός Σιτεμπόρων μετά την ανάπλαση

Αντίθετα, εδώ οι κυβόλιθοι με ακανόνιστο σχήμα, τραχιά υφή ή μεγάλους αρμούς ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα άνεσης και προσβασιμότητας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων, ιδιαίτερα για ηλικιωμένους ή άτομα με κινητικές δυσκολίες.

Η πραγματική συμπεριφορά του υλικού θα κριθεί, βεβαίως, στην πράξη και με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, η επιλογή των υλικών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχία ή μη μιας ανάπλασης.

Κεφαλονίτικη παραξενιά;

Σε μικρή έρευνα που πραγματοποιήσαμε για τη χρήση κυβόλιθων σε δημόσια έργα και, ειδικότερα, σε δρόμους, διαπιστώσαμε δύο βασικά στοιχεία.

Πρώτον, στην πλειονότητά τους οι κυβόλιθοι που προτείνονται και χρησιμοποιούνται σε σύγχρονες αστικές αναπλάσεις έχουν λεία ή σχετικά ομαλή επιφάνεια, ώστε να μην δυσκολεύουν το περπάτημα, την πρόσβαση ατόμων με κινητικά προβλήματα, τη διέλευση παιδικών καροτσιών και τη χρήση μέσων μικροκινητικότητας.

Δεύτερον, όπου υπήρξαν καταγγελίες, παράπονα πολιτών ή επισημάνσεις επιστημόνων, αυτές αφορούσαν κυρίως τη χρήση κυβόλιθων με ακανόνιστη, τραχιά ή ανώμαλη επιφάνεια, ανάλογη με εκείνη που συναντά κανείς σήμερα στην οδό Σιτεμπόρων.

 Πότε οι κυβόλιθοι θεωρούνται ακατάλληλοι;

Οι κυβόλιθοι θεωρούνται ακατάλληλοι όταν, αντί να διευκολύνουν την ασφαλή και άνετη κίνηση, δημιουργούν προβλήματα στη λειτουργικότητα, στην προσβασιμότητα και στην καθημερινή χρήση ενός δρόμου ή δημόσιου χώρου.

Στη διεθνή πρακτική των σύγχρονων αστικών αναπλάσεων, προβληματικοί θεωρούνται κυρίως οι κυβόλιθοι που έχουν έντονα ακανόνιστη ή υπερβολικά τραχιά επιφάνεια, μεγάλους αρμούς και υψομετρικές διαφορές, καθώς αυξάνουν τον κίνδυνο σκοντάμματος και δυσκολεύουν τη σταθερή κίνηση πεζών και οχημάτων.

Ιδιαίτερα προβλήματα δημιουργούνται όταν εμφανίζονται καθιζήσεις λόγω ανεπαρκούς υποστρώματος ή κακής τεχνικής εφαρμογής, με αποτέλεσμα να σχηματίζονται λακκούβες, ανωμαλίες και σημεία συγκέντρωσης νερού. Παράλληλα, σε ορισμένες περιπτώσεις οι κυβόλιθοι μπορεί να γίνουν ολισθηροί, είτε λόγω φθοράς είτε όταν βρέχονται.

Οι συνέπειες δεν αφορούν μόνο το περπάτημα. Οι ακατάλληλοι κυβόλιθοι επηρεάζουν συνολικά τη χρήση του δρόμου. Τα έντονα σκαμπανεβάσματα και οι κραδασμοί δυσκολεύουν τη διέλευση αυτοκινήτων, μηχανών, ποδηλάτων, παιδικών καροτσιών, αναπηρικών αμαξιδίων και μέσων μικροκινητικότητας.

Για έναν ηλικιωμένο μπορεί να σημαίνουν αυξημένο κίνδυνο πτώσης. Για ένα άτομο με κινητικά προβλήματα, πραγματικό εμπόδιο μετακίνησης. Για έναν γονέα με καρότσι, καθημερινή ταλαιπωρία. Για τους οδηγούς και τους δικυκλιστές, συνεχή αστάθεια και κραδασμούς.

Με βάση όσα παρατηρούνται σήμερα στην οδό Σιτεμπόρων, διαπιστώνεται ότι αρκετά από αυτά τα χαρακτηριστικά εμφανίζονται ήδη στο νέο οδόστρωμα, γεγονός που εξηγεί γιατί η δημόσια συζήτηση για την καταλληλότητα των κυβόλιθων ξεκίνησε από τις πρώτες κιόλας ημέρες λειτουργίας του έργου.

Δεν είναι, λοιπόν, «κεφαλονίτικη παραξενιά» να επισημαίνεται από την πρώτη ημέρα ότι οι συγκεκριμένοι κυβόλιθοι δημιουργούν ερωτήματα για την καταλληλότητά τους. Ούτε πρόκειται για άρνηση των έργων ή για προσπάθεια «χτυπήματος» της δημοτικής αρχής. Πρόκειται για ένα απολύτως θεμιτό ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, προσβασιμότητας και λειτουργικότητας, το οποίο οφείλει να απαντηθεί με τεχνικά επιχειρήματα και όχι με πολιτικές ερμηνείες.

 Το ουσιαστικό ερώτημα

Το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι τελικά ο χαρακτηρισμός του έργου, αλλά το όφελος που θα προκύψει για την πόλη.

Άξιζε η πολύμηνη ταλαιπωρία κατοίκων, επαγγελματιών και επισκεπτών για το τελικό αποτέλεσμα;

Θα βελτιώσει ουσιαστικά την καθημερινότητα, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής ή πρόκειται κυρίως για μια αισθητική παρέμβαση;

Ένα έργο δεν κατασκευάζεται απλώς επειδή υπάρχουν διαθέσιμα χρηματοδοτικά κονδύλια. Η σωστή διαδικασία είναι ακριβώς η αντίστροφη: πρώτα διαμορφώνεται ένα σαφές όραμα για την πόλη, καταγράφονται οι πραγματικές ανάγκες της και στη συνέχεια αναζητούνται τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία για την υλοποίησή του.

Η Σιτεμπόρων αποτελεί πλέον ένα νέο πολεοδομικό δεδομένο για το Αργοστόλι. Η επιτυχία ή η αποτυχία της δεν θα κριθεί από τις ανακοινώσεις ή τους τίτλους των μελετών, αλλά από την καθημερινή χρήση του δρόμου από κατοίκους, επαγγελματίες και επισκέπτες.

Για τον λόγο αυτό, η συζήτηση δεν μπορεί να θεωρηθεί λήξασα με την παράδοση του έργου. Αντιθέτως, τώρα ξεκινά η πραγματική αξιολόγησή του. Και αυτή η αξιολόγηση απαιτεί πειστικές απαντήσεις για τον σχεδιασμό, τη λειτουργικότητα, την ασφάλεια και τη συνολική προστιθέμενη αξία που προσφέρει στην πόλη.