Δεν πωλείται το Κάστρο του Αγίου Γεωργίου. Δεν μεταβιβάζεται η αρχαία Σάμη. Κανένας ιδιώτης δεν αποκτά την κυριότητα του θρυλικού ναυαγίου του υποβρυχίου «Περσέας».
Αυτή είναι, όμως, μόνο η μισή αλήθεια.
Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, η κυβέρνηση διατηρεί στο Δημόσιο την ιδιοκτησία των μνημείων, αλλά μεταφέρει ένα μεγάλο μέρος της λειτουργίας και της οικονομικής τους αξιοποίησης σε μια Ανώνυμη Εταιρεία ιδιωτικού δικαίου, τη Hellenic Heritage.
Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε κατά πλειοψηφία. Η αντιπολίτευση το καταψήφισε, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι ανοίγει δρόμους για την παραχώρηση λειτουργιών σε ιδιώτες, ενώ το Υπουργείο Πολιτισμού διαβεβαιώνει ότι η κυριότητα παραμένει ακέραια στο Ελληνικό Δημόσιο.
Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι ποιος έχει τους τίτλους ιδιοκτησίας. Είναι ποιος κρατά το ταμείο, ποιος οργανώνει τη λειτουργία και με ποια κριτήρια θα «αξιοποιείται» η πολιτιστική κληρονομιά.
Τι περνά στη διαχείριση της Ανώνυμης Εταιρείας
Η Hellenic Heritage αποκτά ένα ευρύ φάσμα αρμοδιοτήτων που αφορούν την καθημερινή εμπορική εικόνα των μνημείων.
Οι βασικοί τομείς ευθύνης:
-
Εισιτήρια & Εκδοτήρια: Πλήρης έλεγχος της τιμολογιακής πολιτικής και της ροής επισκεπτών.
-
Πωλητήρια & Αναψυκτήρια: Εκμετάλλευση των χώρων εστίασης και πώλησης αντικειμένων.
-
Πολιτιστικά Προϊόντα: Παραγωγή και διάθεση πιστών αντιγράφων.
-
Ακίνητη Περιουσία: Διαχείριση των ακινήτων του ΟΔΑΠ.
-
Εκδηλώσεις & Γαστρονομία: Διοργάνωση δράσεων και τοπικής γαστρονομίας μέσα στους αρχαιολογικούς χώρους.
Παράλληλα, η εταιρεία έχει το δικαίωμα να προσφεύγει σε εξωτερικούς αναδόχους, να συνεργάζεται με ιδιωτικά εμπορικά δίκτυα και να χαράσσει αυτόνομη εμπορική στρατηγική.
Η ιδιωτικοποίηση «από την πίσω πόρτα»
Αν και το μετοχολόγιο της εταιρείας παραμένει υπό κρατικό έλεγχο, η ουσιαστική ανησυχία επικεντρώνεται στο μοντέλο λειτουργίας.
Το ευαίσθητο σημείο του νόμου: Η εταιρεία μπορεί να παραχωρεί λειτουργίες σε ιδιώτες αναδόχους, χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα χωρίς αντάλλαγμα εργαστήρια, εξοπλισμό και προσωπικό του δημόσιου ΟΔΑΠ.
Με απλά λόγια, οι δημόσιες υποδομές και η εργασία των δημοσίων υπαλλήλων θα στηρίζουν ένα σχήμα που λειτουργεί με αμιγώς ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και αμείβεται για τη διαχείριση.
| Δημόσιος Τομέας (Εφορεία Αρχαιοτήτων) | Ιδιωτικοοικονομικό Σχήμα (Hellenic Heritage) |
| Επιστημονική ευθύνη & Προστασία | Διαχείριση εισιτηρίων & Πωλητηρίων |
| Ανασκαφές & Συντήρηση | Διοργάνωση εκδηλώσεων & Γαστρονομία |
| Φύλαξη χώρων | Εμπορική προβολή & Ψηφιακές υπηρεσίες |
Τι σημαίνει το νέο καθεστώς για την Κεφαλονιά
Στο νησί μας, η αλλαγή αυτή αγγίζει σχεδόν το σύνολο του αρχαιολογικού και ιστορικού πλούτου.
Οι χώροι που επηρεάζονται:
-
Αρχαίοι Οικισμοί & Νεκροταφεία: Αρχαία Κράνη, Αρχαία Σάμη, Μυκηναϊκά νεκροταφεία Λακήθρας και Μαζαρακάτων, Μυκηναϊκός τάφος Τζανάτων.
-
Ρωμαϊκά & Αρχαϊκά Μνημεία: Αρχαϊκός ναός και Ρωμαϊκή Έπαυλη Σκάλας, Ρωμαϊκή Έπαυλη Αγίας Ευφημίας, Ρωμαϊκό Νεκροταφείο Φισκάρδου.
-
Κάστρα & Μουσεία: Κάστρο Αγίου Γεωργίου, Φρούριο Άσσου, Αρχαιολογική Συλλογή Σάμης και Αρχαιολογικό Μουσείο Αργοστολίου (όταν επαναλειτουργήσει).
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης διατηρεί την επιστημονική ευθύνη, αλλά η εμπορική εμπειρία του επισκέπτη περνά πλέον στα χέρια της εταιρείας.
Τα ενάλια μνημεία στο επίκεντρο: «Περσέας» και Φισκάρδο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τον θαλάσσιο πλούτο της Κεφαλονιάς, όπως το βρετανικό υποβρύχιο HMS Perseus και το αρχαίο ναυάγιο με τους αμφορείς στο Φισκάρδο.
Για τους επισκέψιμους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους δημιουργείται ειδικός φορέας, ο οποίος θα οργανώνει:
-
Θεματικές καταδύσεις και κρατήσεις.
-
Συνέργειες με ιδιωτικές καταδυτικές επιχειρήσεις.
-
Ειδικά πακέτα εναλλακτικού τουρισμού.
Αν και πρόκειται για μια αναμφισβήτητη ευκαιρία τουριστικής ανάπτυξης, ελλοχεύει ο κίνδυνος η εμπορική εκμετάλλευση να προηγηθεί της απαραίτητης επιστημονικής προστασίας.
Πού θα καταλήγουν τα έσοδα;
Αυτό είναι το πιο κρίσιμο ερώτημα για την τοπική κοινωνία.
Βάσει του νομοσχεδίου, τα έσοδα καταλήγουν στον ΟΔΑΠ, η εταιρεία εισπράττει διαχειριστική αμοιβή, ενώ ένα ποσοστό των διαθεσίμων μεταφέρεται απευθείας στον κρατικό προϋπολογισμό.
Ο μεγάλος φόβος:
Δεν υπάρχει καμία απολύτως εγγύηση ότι τα χρήματα που παράγουν τα μνημεία της Κεφαλονιάς θα επενδύονται εκ νέου στο νησί για τη φύλαξη, τη συντήρηση και την τοπική τους ανάδειξη. Ο κίνδυνος να παράγει η Κεφαλονιά πλούτο και οι αποφάσεις κατανομής να λαμβάνονται κεντρικά στην Αθήνα είναι πλέον ορατός.
Το πραγματικό πολιτικό δίλημμα
Η Κεφαλονιά έχει ανάγκη από διευρυμένα ωράρια, επαρκή φύλαξη και σύγχρονη ψηφιακή προβολή. Δεν έχει όμως ανάγκη από έναν πολιτισμό που θα λειτουργεί επιλεκτικά — μόνο δηλαδή όταν είναι εμπορικά αποδοτικός.
Σε ένα τέτοιο μοντέλο, τα μεγάλα και προσοδοφόρα μνημεία θα απορροφούν επενδύσεις, ενώ οι μικρότεροι, «μη εμπορικοί» χώροι του νησιού κινδυνεύουν να αφεθούν στη μοίρα τους, κλειστοί και αφύλακτοι.
Όπως αποτυπώνεται χαρακτηριστικά: «Το νέο καθεστώς δεν ιδιωτικοποιεί την πέτρα· ιδιωτικοποιεί τη λειτουργία γύρω από την πέτρα»: το εισιτήριο, το πωλητήριο, την εκδήλωση, την ξενάγηση και, τελικά, την ίδια την βιωματική εμπειρία του επισκέπτη.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ
Εξωτερική Εικόνα: Αρχαιολογικός χώρος στο Φισκάρδο