Αρθρο γνώμης του Χρήστου Πετράτου
Το μεγαλύτερο τμήμα της νότιας Κεφαλονιάς έζησε για σχεδόν 48 ώρες σε μια ιδιότυπη ζώνη λυκόφωτος. Μία και μόνο πυρκαγιά στάθηκε αρκετή για να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα, να παραλύσει βασικές υποδομές και να αναδείξει, για ακόμη μία φορά, τις ανισότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των δημοτών του ίδιου δήμου.
Οι κάτοικοι της Σκάλας, της τουριστικής «ναυαρχίδας» του Δήμου Αργοστολίου, είχαν διαφορετική αντιμετώπιση. Σε πολλές άλλες περιοχές, όμως, τα προβλήματα παρέμειναν ιδιαίτερα έντονα, με κατοίκους, επαγγελματίες και επισκέπτες να βρίσκονται για ώρες —και σε ορισμένες περιπτώσεις για ημέρες— χωρίς βασικά αγαθά.
Η διακοπή της ηλεκτροδότησης παρέλυσε και την υδροδότηση, καθώς, όπως διαπιστώθηκε στην πράξη, δεν υπήρχε διαθέσιμη εφεδρική γεννήτρια για τη λειτουργία των κρίσιμων εγκαταστάσεων ύδρευσης.
Έτσι, από τις πρώτες κιόλας ώρες, πολλοί κάτοικοι έμειναν χωρίς νερό, την ίδια στιγμή που προσπαθούσαν να προστατεύσουν τα σπίτια, τις περιουσίες και τα ζώα τους από τις φλόγες.
Παρουσία χωρίς σχέδιο δεν αρκεί
Τι σημασία έχει η συνεχής παρουσία του δημάρχου και του επιτελείου του στο πεδίο, όταν δεν υπάρχει ένα αξιόπιστο σχέδιο εφεδρείας —ένα πραγματικό back-up— για τις κρίσιμες υποδομές;
Στην πράξη, για περίπου ένα εικοσιτετράωρο, μεγάλο μέρος της νότιας Κεφαλονιάς βρέθηκε αντιμέτωπο με τη φωτιά χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και, κατ’ επέκταση, χωρίς νερό.
Μία από τις βασικές υποχρεώσεις της Πολιτικής Προστασίας και της δημοτικής αρχής είναι η ύπαρξη ολοκληρωμένων και εφαρμόσιμων σχεδίων έκτακτης ανάγκης για πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμούς ή γενικευμένες διακοπές ηλεκτροδότησης.
Η πρόληψη και η προετοιμασία δεν είναι δευτερεύουσες διαδικασίες. Είναι εξίσου σημαντικές με τη διαχείριση της ίδιας της κρίσης. Γιατί, όταν ξεσπάσει η φωτιά, είναι ήδη πολύ αργά για να διαπιστώνει κανείς ότι λείπουν γεννήτριες, ότι οι δεξαμενές αδειάζουν και ότι βασικές υποδομές δεν μπορούν να λειτουργήσουν.
Ποιος έχει την ευθύνη της κατάσβεσης
Πρέπει, παράλληλα, να γίνει απολύτως σαφές ότι κατά την κατάσβεση μιας πυρκαγιάς τον επιχειρησιακό συντονισμό των επίγειων και εναέριων μέσων έχει η Πυροσβεστική Υπηρεσία και ο επικεφαλής αξιωματικός της.
Οι αιρετοί της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν διοικούν τις επιχειρήσεις κατάσβεσης και δεν δίνουν εντολές στα πυροσβεστικά μέσα.
Ο δικός τους ρόλος είναι υποστηρικτικός αλλά απολύτως κρίσιμος: να έχουν διασφαλίσει ότι ο δήμος διαθέτει λειτουργικές υποδομές, εφεδρικά συστήματα, μηχανήματα, υδροφόρες, προσωπικό και μέσα για να στηρίξει αποτελεσματικά το έργο της Πολιτικής Προστασίας.
Στις αυτονόητες υποχρεώσεις περιλαμβάνεται ακόμη και η έγκαιρη διανομή εμφιαλωμένου νερού στους πυροσβέστες που επιχειρούν επί ώρες μέσα στις φλόγες, αλλά και στους κατοίκους των περιοχών που δοκιμάζονται.
Αναρωτιέται, λοιπόν, κανείς: ποια είναι η ουσία των φωτογραφιών μπροστά στις φλόγες ή των εικόνων στις οποίες οι αιρετοί ατενίζουν τον καπνό στον ορίζοντα, όταν την ίδια στιγμή λείπουν οι βασικές υποδομές που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις συνέπειες της κρίσης;
Η δύσκολη επιστροφή του νερού
Η αποκατάσταση της υδροδότησης μετά από μια τόσο εκτεταμένη διακοπή είναι μια ιδιαίτερα δύσκολη και ευαίσθητη διαδικασία.
Με τη μη λειτουργία των αντλιοστασίων, οι δεξαμενές άδειασαν. Κατά την επαναπλήρωσή τους και την επαναφορά της πίεσης στο δίκτυο, υπάρχει πιθανότητα να ανακινηθούν επικαθίσεις που έχουν συγκεντρωθεί στον πυθμένα των δεξαμενών ή των αγωγών.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή από τη ΔΙΑΔ.Ε.Υ.Α.Κ., ώστε η επαναφορά του δικτύου να γίνει σταδιακά, με τους αναγκαίους ελέγχους και με σαφή ενημέρωση των κατοίκων για την ποιότητα και την ασφαλή χρήση του νερού.
Οι δημότες δεν αξιολογούν μόνο την παρουσία των αιρετών στο πεδίο. Κρίνουν κυρίως το αποτέλεσμα.
Και όταν έχουν καεί χιλιάδες στρέμματα δασικής και αγροτικής έκτασης, όταν ολόκληρες περιοχές μένουν χωρίς ρεύμα και νερό και όταν ο δεύτερος ισχυρότερος τουριστικός πόλος του νησιού δοκιμάζεται στην καρδιά του Αυγούστου, είναι εύλογο να αναρωτιούνται αν υπήρχε η κατάλληλη προετοιμασία.
Η αντλία στα Περατάτα και τα ημιτελή έργα
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αντλία απορροής ομβρίων στα Περατάτα.
Η υποδομή κατασκευάστηκε και ο εξοπλισμός τοποθετήθηκε. Ωστόσο, οι σωληνώσεις παραμένουν μέχρι σήμερα ασύνδετες και εκτεθειμένες ανάμεσα σε ξερόχορτα, με ορατό τον κίνδυνο να υποστούν ζημιές ακόμη και από μία πυρκαγιά.
Μια υποδομή Πολιτικής Προστασίας έχει αξία μόνο όταν είναι πλήρως λειτουργική και άμεσα διαθέσιμη την ώρα της ανάγκης.
Διαφορετικά, μετατρέπεται σε ένα ημιτελές έργο και σε δημόσιο χρήμα που δεν υπηρετεί τον σκοπό για τον οποίο δαπανήθηκε.
Η ουσιαστική Πολιτική Προστασία δεν αποδεικνύεται με φωτογραφίες από το μέτωπο της φωτιάς. Αποδεικνύεται με έργα πρόληψης, με εφεδρικά σχέδια, με γεννήτριες που λειτουργούν, με δεξαμενές που παραμένουν γεμάτες, με καθαρισμένες ζώνες, με συντηρημένες υποδομές και με έγκαιρη προετοιμασία — πολύ πριν ξεσπάσει η κρίση.
Οι πολίτες δεν ζητούν εντυπώσεις. Ζητούν ασφάλεια, οργάνωση και αποτελεσματικότητα.
Και αυτά δεν αποτυπώνονται σε μία φωτογραφία.
Αποδεικνύονται στην πράξη, όταν έρθει η δύσκολη ώρα.
Ακόμη και όταν οι πολίτες που τα απαιτούν χαρακτηρίζονται «ενεργοί πολίτες του καναπέ».
Σχετικά με τον συγγραφέα
Ο Χρήστος Πετράτος είναι Χημικός Μηχανικός, απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής Βουκουρεστίου, με επαγγελματική εμπειρία στους τομείς της ασφάλειας των συγκοινωνιών, της τεχνικής ασφάλειας και της σύνταξης εξειδικευμένων τεχνικών εκθέσεων. Μέσα από την αρθρογραφία του προσεγγίζει τα δημόσια και πολιτικά ζητήματα με τεχνοκρατική ματιά, δίνοντας έμφαση στη θεσμική λειτουργία και τον καθαρό πολιτικό λόγο.