Με αφορμή την επέτειο του τορπιλισμού του ελαφρού καταδρομικού «Έλλη», στις 15 Αυγούστου 1940, και με τη σκέψη στα γεγονότα που οδήγησαν την Ελλάδα στη δίνη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Χρήστος Πετράτος θυμίζει μία ακόμη μεγάλη σελίδα της ιστορίας του Πολεμικού μας Ναυτικού.
Την απίστευτη πορεία του αντιτορπιλικού «Αδρίας» και του κυβερνήτη του, Ιωάννη Τούμπα — μια ιστορία ηρωισμού, αυταπάρνησης και πίστης στο καθήκον, που έμεινε γραμμένη με χρυσά γράμματα στη ναυτική ιστορία της Ελλάδας.
Άρθρο του Χρήστου Πετράτου
Με την ευκαιρία της επετείου του τορπιλισμού του ελαφρού καταδρομικού «Έλλη», στις 15 Αυγούστου 1940, και με τη σκέψη στην περίοδο που οδήγησε την Ελλάδα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, θέλω να θυμίσω μια ιστορία ηρωισμού και αυταπάρνησης, που έχει γραφτεί με χρυσά γράμματα στην ιστορία του Πολεμικού μας Ναυτικού.
6 Δεκεμβριου 1943 αλεξανδρεια . Μια ημερομηνία που πέρασε στην ιστορία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός έθνους που ξεπερνούν τα όρια ενός πολεμικού κατορθώματος και μετατρέπονται σε διαχρονικά σύμβολα θάρρους, αυταπάρνησης και πίστης στο καθήκον. Μία από αυτές είναι η ιστορία του ελληνικού αντιτορπιλικού «Αδρίας» και του κυβερνήτη του, Πλοιάρχου Ιωάννη Τούμπα.
Δεν πρόκειται μόνο για την ιστορία ενός πλοίου που, ακρωτηριασμένο από εχθρική νάρκη, κατάφερε να επιστρέψει στη βάση του. Είναι η ιστορία ανθρώπων που, απέναντι στον κίνδυνο και σχεδόν στη βεβαιότητα της καταστροφής, επέλεξαν να σταθούν όρθιοι, να πολεμήσουν και να τιμήσουν τη σημαία που υπηρετούσαν.
Κατά τη διάρκεια αποστολής στα Δωδεκάνησα, το αντιτορπιλικό «Αδρίας» προσέκρουσε σε γερμανική νάρκη, με αποτέλεσμα να αποκοπεί ολόκληρη η πλώρη του. Η εικόνα ήταν εφιαλτική. Ένα πολεμικό πλοίο χωρίς πλώρη, με τα νερά να εισβάλλουν ορμητικά στο εσωτερικό του. Για τους περισσότερους, η εγκατάλειψη θα ήταν η αυτονόητη επιλογή.
Όχι όμως για τον Ιωάννη Τούμπα και το πλήρωμά του.
Αφού ξεπέρασαν το πρώτο σοκ, περιέθαλψαν τους τραυματίες, τίμησαν τους 21 νεκρούς συναδέλφους τους και αξιολόγησαν την κατάσταση. Οδήγησαν το πλοίο σε ασφαλέστερο σημείο κοντά στις τουρκικές ακτές, όπου πραγματοποίησαν πρόχειρες εργασίες στεγανοποίησης. Στη συνέχεια πήραν μια απόφαση που έμοιαζε αδιανόητη: να διαπλεύσουν περίπου 730 ναυτικά μίλια μέχρι την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου με ένα πλοίο που είχε χάσει ολόκληρη την πλώρη του. Και τα κατάφεραν.
Όταν ο «Αδρίας» μπήκε στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας, τα πληρώματα των συμμαχικών πολεμικών πλοίων έμειναν άφωνα από το θέαμα. Απέδωσαν στρατιωτικό χαιρετισμό και ξέσπασαν σε παρατεταμένες επευφημίες, αναγνωρίζοντας ότι είχαν γίνει μάρτυρες ενός από τα σπουδαιότερα κατορθώματα της ναυτικής ιστορίας.
Σήμερα, περισσότερο από ογδόντα χρόνια μετά, η πορεία του «Αδρία» εξακολουθεί να εμπνέει. Υπενθυμίζει ότι η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται πάντοτε στα όπλα ή στα μέσα, αλλά στην αποφασιστικότητα, στην ενότητα και στην ψυχή των ανθρώπων που καλούνται να γράψουν ιστορία.
Κανείς δεν γνωρίζει τι ακριβώς πέρασε από το μυαλό του Πλοιάρχου Ιωάννη Τούμπα εκείνες τις δραματικές ώρες. Ίσως όμως, ως Έλληνας αξιωματικός, να ανακάλεσε στιγμές από τη μακραίωνη ιστορία του έθνους. Τη θυσία των τριακοσίων του Λεωνίδα στις Θερμοπύλες, την αυτοθυσία του Παπαφλέσσα στο Μανιάκι και τόσα ακόμη παραδείγματα όπου λίγοι άνθρωποι, απέναντι σε φαινομενικά ανυπέρβλητες δυσκολίες, επέλεξαν να μην εγκαταλείψουν.
Ίσως να πίστεψε ότι, αν κατάφερνε να οδηγήσει τον «Αδρία» μέχρι την Αλεξάνδρεια, θα πρόσθετε και ο ίδιος ένα ακόμη κεφάλαιο σε αυτή τη μεγάλη αλυσίδα της ελληνικής ιστορίας. Και πράγματι, αυτό συνέβη. Η πορεία του «Αδρία» δεν έμεινε απλώς ως ένα ναυτικό κατόρθωμα· έγινε σύμβολο θάρρους, επιμονής και πίστης ότι τίποτα δεν τελειώνει όσο υπάρχουν άνθρωποι αποφασισμένοι να συνεχίσουν.Και γι’ αυτό εξακολουθεί να διδάσκει, ακόμη και σήμερα, τι σημαίνει καθήκον και ψυχικό σθένος.
Γιατί υπάρχουν στιγμές που οι άνθρωποι γράφουν ιστορία.
Και υπάρχουν ιστορίες που δεν πρέπει ποτέ να ξεχαστούν.
Αφιερωμένο στη μνήμη του πατέρα μου, Αναστασίου. Κάθε φορά που μου διηγούνταν την ιστορία του «Αδρία», συγκινούνταν. Ως ναυπηγός, μου έλεγε πάντοτε ότι επρόκειτο για ένα μοναδικό ναυτικό επίτευγμα, που δύσκολα συναντά κανείς στην παγκόσμια ναυτική ιστορία.
Χρήστος Πετράτος
Σχετικά με τον συγγραφέα
Ο Χρήστος Πετράτος είναι Χημικός Μηχανικός, απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής Βουκουρεστίου, με επαγγελματική εμπειρία στους τομείς της ασφάλειας των συγκοινωνιών, της τεχνικής ασφάλειας και της σύνταξης εξειδικευμένων τεχνικών εκθέσεων. Μέσα από την αρθρογραφία του προσεγγίζει τα δημόσια και πολιτικά ζητήματα με τεχνοκρατική ματιά, δίνοντας έμφαση στη θεσμική λειτουργία και τον καθαρό πολιτικό λόγο.
Ο Χρήστος Πετράτος είναι Χημικός Μηχανικός, απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής Βουκουρεστίου, με επαγγελματική εμπειρία στους τομείς της ασφάλειας των συγκοινωνιών, της τεχνικής ασφάλειας και της σύνταξης εξειδικευμένων τεχνικών εκθέσεων. Μέσα από την αρθρογραφία του προσεγγίζει τα δημόσια και πολιτικά ζητήματα με τεχνοκρατική ματιά, δίνοντας έμφαση στη θεσμική λειτουργία και τον καθαρό πολιτικό λόγο.