Το Αργοστόλι δεν είναι γλυπτό – Είναι μια ζωντανή πόλη

Άρθρο γνώμης του Χρήστου Πετράτου

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες γλύπτες και η περίφημη «Κοιμωμένη» του, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, θεωρείται δικαίως ένα από τα κορυφαία έργα της νεοελληνικής γλυπτικής.

Γύρω από το έργο έχει δημιουργηθεί με τα χρόνια ένας χαρακτηριστικός θρύλος. Λέγεται πως κάποιος παρατήρησε στον Χαλεπά ότι, αν η νεκρή κοπέλα τέντωνε τα πόδια της, αυτά θα έβγαιναν έξω από το ανάκλιντρο πάνω στο οποίο είναι ξαπλωμένη.

Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία αν η ιστορία συνέβη ακριβώς έτσι ή αν αποτελεί έναν ακόμη από τους μύθους που συνοδεύουν τη ζωή και το έργο του μεγάλου γλύπτη. Η «Κοιμωμένη», άλλωστε, δεν είναι τεχνικό σχέδιο επίπλου. Είναι έργο τέχνης, όπου η στάση του σώματος, η κίνηση και η συνολική σύνθεση υπηρετούν μια αισθητική επιλογή.

Κάπου εδώ μπορούμε να αφήσουμε τον Χαλεπά και να επιστρέψουμε στο σημερινό Αργοστόλι.

Γιατί στην πόλη μας φαίνεται πως αντιμετωπίζουμε το ακριβώς αντίστροφο πρόβλημα: δεν ανησυχούμε μήπως κάποιος τεντώσει τα πόδια του και βγουν έξω από το ανάκλιντρο. Αναρωτιόμαστε μήπως ορισμένα από τα έργα που κατασκευάζονται για την πόλη δεν «χωρούν» τελικά στην ίδια την πόλη.

Μια περιπλάνηση στα έργα της δημοτικής αρχής Μιχαλάτου δίνει αρκετές αφορμές για αυτή τη συζήτηση. Στάσεις λεωφορείων που συνδυάζονται με ογκώδεις ζαρντινιέρες, κολώνες σε σημεία όπου ο πεζός θα περίμενε περισσότερο ελεύθερο χώρο, διαφορετικοί τύποι διαβάσεων και πλακοστρώσεις που έχουν ήδη προκαλέσει συζητήσεις για τη λειτουργικότητα και την ασφάλειά τους.

Ακόμη και η κρήνη του Τούλ στην Αγορά μοιάζει να αναζητά τη θέση της μέσα στον σημερινό αστικό ιστό.

Υπάρχει και το πρόγραμμα των ηλεκτρικών ποδηλάτων, μια ιδέα που παρουσιάστηκε ως στοιχείο σύγχρονης αστικής μετακίνησης, αλλά σήμερα η εικόνα των εγκαταστάσεών του γεννά εύλογα ερωτήματα για τη λειτουργία, τη συντήρηση και τελικά την αξιοποίησή του.

Το ζήτημα, όμως, δεν είναι να συγκεντρώσουμε έναν κατάλογο αστοχιών ούτε να αποφασίσουμε αν κάθε έργο ξεχωριστά είναι όμορφο ή άσχημο.

Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο ουσιαστικό: Τι πόλη θέλουμε να φτιάξουμε και για ποιους;

Κάθε δημοτική αρχή θέλει να παράξει έργο. Η παραγωγή έργου, όμως, δεν κρίνεται μόνο από τον αριθμό των παρεμβάσεων ή από το ύψος των χρηματοδοτήσεων, κρίνεται τελικά από το αποτέλεσμα.

Ένα έργο μπορεί να έχει εκτελεστεί σύμφωνα με μια εργολαβία και παρ’ όλα αυτά να μην υπηρετεί όσο θα έπρεπε την καθημερινότητα της πόλης. Γιατί η λειτουργικότητα δεν είναι αποκλειστική ευθύνη του εργολάβου. Προϋποθέτει σωστό αρχικό σχεδιασμό, σαφείς τεχνικές προδιαγραφές και ουσιαστική επίβλεψη.

Και εδώ επιστρέφουμε στην ιστορία του Χαλεπά.

Στην τέχνη μπορείς να συγχωρήσεις ακόμη και ένα «πόδι» που, αν τεντωνόταν, ίσως έβγαινε έξω από το ανάκλιντρο. Το Αργοστόλι, όμως, δεν είναι γλυπτό.

Είναι ένας ζωντανός τόπος, μια ζώσα πόλη στην οποίο κατοικούν άνθρωποι. Και αυτοί οι άνθρωποι δεν ζητούν απλώς να βλέπουν έργα να κατασκευάζονται. Ζητούν έργα σωστά σχεδιασμένα, λειτουργικά, ταιριαστά στον χώρο και, πάνω απ’ όλα, χρήσιμα στην καθημερινότητά τους.

Στην αυτοδιοίκηση, όπως και σε κάθε διοίκηση, δεν είναι αδυναμία να ζητάς βοήθεια. Από την αντιπολίτευση, από έναν δημοτικό σύμβουλο, από έναν επιστήμονα ή από έναν δημότη που διαθέτει την κατάρτιση και την εμπειρία για να προσφέρει μια χρήσιμη άποψη.

Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού στις δημοτικές υπηρεσίες είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα. Δεν μπορεί όμως να λειτουργεί ως μόνιμο άλλοθι. Αντίθετα, ακριβώς επειδή υπάρχει, επιβάλλει περισσότερη συνεργασία, καλύτερη τεχνική προετοιμασία και αξιοποίηση ανθρώπων που μπορούν να συνεισφέρουν.

Μια αντιπολίτευση που σήμερα εμφανίζεται περισσότερο συγκροτημένη μπορεί επίσης να συμβάλει, αρκεί η δημοτική αρχή να ανοίξει πραγματικά αυτή τη συζήτηση και να ζητήσει δημόσια προτάσεις και τεχνογνωσία.

Γιατί στο τέλος υπάρχει ένα πολύ απλό μέτρο για κάθε δημοτικό έργο.

Όταν κάτι εξέχει, εμποδίζει, δεν λειτουργεί ή βρίσκεται σε λάθος σημείο, δεν είναι ο δήμαρχος, ο μελετητής ή ο εργολάβος εκείνος που θα ζήσει καθημερινά με αυτό.

Είναι ο δημότης. Και μαζί του, ο επισκέπτης αυτής της πόλης.

Χρήστος Πετράτος