Η παραίτηση του διοικητή του Γενικού Νοσοκομείου Κεφαλονιάς, Δημήτρη Μαρτίνη, έφερε εύλογα στο προσκήνιο το ερώτημα «γιατί παραιτήθηκε;». Δεν γνωρίζουμε και, μέχρι να μιλήσει ο ίδιος ή να υπάρξει επίσημη ενημέρωση, όλα τα υπόλοιπα είναι εικασίες.
Μήπως όμως κοιτάζουμε το μικρότερο μέρος του προβλήματος;
Γιατί πίσω από την παραίτηση ενός διοικητή υπάρχει ένα Νοσοκομείο που την επόμενη ημέρα θα συνεχίσει να έχει τις ίδιες ανάγκες, τις ίδιες ελλείψεις και τους ίδιους ανθρώπους να προσπαθούν να το κρατήσουν όρθιο. Και πίσω από το Νοσοκομείο Κεφαλονιάς υπάρχει ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας που εδώ και χρόνια επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνιες αδυναμίες με προσωρινές λύσεις.
Εκεί βρίσκεται η πραγματική συζήτηση. Και εκεί αρχίζουν οι ευθύνες της Πολιτείας.
Κεφαλονιά, Ζάκυνθος, Κρήτη: δεν είναι όλα άσχετα μεταξύ τους
Την 1η Σεπτεμβρίου παραιτήθηκε αιφνιδιαστικά ο διοικητής του Νοσοκομείου Ζακύνθου, Χρήστος Θανόπουλος. Η παραίτησή του αποδόθηκε σε προσωπικούς λόγους και στη θέση του τοποθετήθηκε προσωρινός διοικητής.
Έναν μήνα αργότερα έχουμε παραίτηση διοικητή και στην Κεφαλονιά.
Οι δύο περιπτώσεις μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικές αιτίες. Δεν είναι όμως δυνατόν να αγνοούμε το περιβάλλον μέσα στο οποίο συμβαίνουν.
Την ίδια περίοδο, στο Νοσοκομείο Χανίων, περίπου 50 γιατροί έφτασαν στο σημείο να συμφωνήσουν ότι θα υποβάλουν τις παραιτήσεις τους εάν εφαρμοζόταν απόφαση μετακίνησης συναδέλφων τους προς το Νοσοκομείο Ρεθύμνου. Οι παραιτήσεις δεν κατατέθηκαν τελικά, καθώς η μετακίνηση ανακλήθηκε.
Το περιστατικό, ωστόσο, είναι αποκαλυπτικό μιας πραγματικότητας που συναντάμε ξανά και ξανά: όταν ένα νοσοκομείο δεν έχει αρκετό προσωπικό, αναζητούνται γιατροί από ένα άλλο, που συχνά αντιμετωπίζει και αυτό ελλείψεις.
Έτσι δεν λύνεται το πρόβλημα. Μεταφέρεται.
Στην Κεφαλονιά το γνωρίζουμε από πρώτο χέρι
Στο Νοσοκομείο Κεφαλονιάς δεν ανακαλύψαμε σήμερα τις δυσκολίες. Τις παρακολουθούμε και τις καταγράφουμε εδώ και χρόνια. Στηρίζουμε προτάσεις και διεκδικήσεις.
Κενές ειδικότητες, προκηρύξεις που δεν καταφέρνουν πάντοτε να προσελκύσουν γιατρούς, μετακινήσεις προσωπικού και, «εντέλλεσθε» από και προς το Νοσοκομείο.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι σε μια έκτακτη στιγμή χρησιμοποιείται ένα έκτακτο μέτρο. Ένα νοσοκομείο πρέπει να λειτουργήσει και μια εφημερία πρέπει να καλυφθεί.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν το έκτακτο γίνεται κανονικότητα.
Και τώρα υπάρχει ένα ακόμη βαρύ φορτίο
Στην ήδη πιεσμένη καθημερινότητα του Νοσοκομείου Κεφαλονιάς έχει προστεθεί η ανακριτική διαδικασία για τη διερεύνηση τυχόν ευθυνών γύρω από τον τραγικό θάνατο της 19χρονης Μυρτώς.
Τον τελευταίο λόγο για οποιαδήποτε ευθύνη έχει αποκλειστικά η Δικαιοσύνη και κανείς δεν δικαιούται να προκαταλάβει την κρίση της.
Υπάρχει όμως και μια πραγματικότητα μέσα στο Νοσοκομείο. Γιατροί και νοσηλευτές που εμπλέκονται στη διαδικασία καλούνται να διαχειριστούν, παράλληλα με μια ήδη απαιτητική καθημερινότητα, το πρόσθετο άγχος μιας δικαστικής διερεύνησης και το σημαντικό οικονομικό βάρος της νομικής τους υποστήριξης.
Τίποτε από αυτά δεν συμψηφίζεται, ασφαλώς, με την ανείπωτη απώλεια μιας οικογένειας που έχασε το 19χρονο παιδί της. Αποτελεί όμως ακόμη ένα βάρος για ανθρώπους που εργάζονται ήδη σε συνθήκες μεγάλης πίεσης.
Δεν μπορεί η Πολιτεία να ζητά συνεχώς «λίγη ακόμη αντοχή»
Εδώ βρίσκεται η ευθύνη που δεν μπορεί άλλο να μεταφέρεται από γραφείο σε γραφείο.
Η Πολιτεία , η εκάστοτε Κυβέρνηση, γνωρίζει τα κενά. Γνωρίζει ποιες προκηρύξεις μένουν άγονες. Γνωρίζει πόσες φορές χρειάστηκε να μετακινηθεί προσωπικό, πόσες εφημερίες βγήκαν με δυσκολία και σε ποιες ειδικότητες υπάρχει πρόβλημα στελέχωσης. Δεν αρκεί λοιπόν να διαχειρίζεται κάθε φορά το επόμενο επείγον.
Η πολιτική Υγείας δεν κρίνεται από το αν τελικά «βγήκε» άλλη μία δύσκολη εφημερία. Κρίνεται από το εάν δημιουργούνται οι συνθήκες ώστε σε έναν χρόνο να μη χρειάζεται να δίνουμε ξανά την ίδια μάχη.
Και κυρίως δεν μπορεί η Πολιτεία να στηρίζει τη λειτουργία του ΕΣΥ στην παραδοχή ότι γιατροί, νοσηλευτές, διασώστες και διοικητικά στελέχη θα κάνουν κάθε φορά λίγη ακόμη υπομονή, λίγη ακόμη υπέρβαση, μία ακόμη εφημερία.
Η ανθρώπινη αντοχή δεν είναι πολιτική Υγείας. Είναι πολιτική εξόντωσης.
Το πρόβλημα δεν είναι ένας διοικητής
Γι’ αυτό θα ήταν πολύ βολικό να αντιμετωπίσουμε την παραίτηση Μαρτίνη ως μια προσωπική ιστορία, να βρούμε έναν προσωρινό διοικητή και να θεωρήσουμε ότι το θέμα έκλεισε. Δεν έκλεισε. Το θέμα άνοιξε διάπλατα σε κοινή θέα!
Ο επόμενος διοικητής που θα περάσει την πόρτα του Νοσοκομείου Κεφαλονιάς θα βρει μπροστά του ό,τι δεν έχει λυθεί μέχρι σήμερα. Και εάν δεν αλλάξουν οι συνθήκες, αργά ή γρήγορα θα βρεθεί αντιμέτωπος με τα ίδια αδιέξοδα. Οι διοικητές μπορούν να αντικατασταθούν. Οι γιατροί μπορούν να μετακινηθούν. Μια εφημερία μπορεί να καλυφθεί με μια έκτακτη απόφαση.
Αλλά κανένα “διοικητικό τέχνασμα” δεν δημιουργεί από μόνο του ένα βιώσιμο δημόσιο νοσοκομείο.
Αυτό απαιτεί σταθερό προσωπικό, πραγματικά κίνητρα για τους γιατρούς της περιφέρειας, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που δεν θα εξαντλείται στην επόμενη εφημερία.
Ας αλλάξουμε λοιπόν την ερώτηση
Ναι, θέλουμε να μάθουμε γιατί παραιτήθηκε ο Δημήτρης Μαρτίνης. Και όταν αποφασίσει να μιλήσει, θα ακούσουμε τι έχει να πει. Αλλά ας μη μείνουμε εκεί.
Ας ρωτήσουμε γιατί, τόσα χρόνια μετά, εξακολουθούμε να συζητάμε για τις ίδιες ελλείψεις. Γιατί η περιφέρεια εξακολουθεί να δυσκολεύεται να προσελκύσει και να κρατήσει γιατρούς. Γιατί οι προσωρινές λύσεις μονιμοποιούνται και γιατί η εύρυθμη λειτουργία ενός δημόσιου νοσοκομείου εξακολουθεί να εξαρτάται τόσο πολύ από το φιλότιμο και τις αντοχές των ανθρώπων του.
Γιατί στο τέλος το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα μπορεί να αντέξει ένας διοικητής, ένας γιατρός ή ένας νοσηλευτής.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο μπορεί να αντέξει ένα σύστημα που έχει μάθει να στηρίζεται στην εξάντληση των ανθρώπων του.
Και την απάντηση στο ερώτημα δεν μας τη χρωστάει ο Μαρτίνης. Μας τη χρωστάει η Πολιτεία.
Ελένη Δ. Χιόνη