Κεφαλονιά: 38 εκατ. ευρώ αγροτικές επιδοτήσεις σε τρία χρόνια – Πού πήγαν τα χρήματα

Από το 2023 έως το 2025 εισέρρευσαν στην Κεφαλονιά 38,26 εκατ. ευρώ μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Περισσότερα από 12 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο, σε ένα νησί με 2.364 αγροτικές εκμεταλλεύσεις.

Το Think Tank ακολουθεί τη διαδρομή των χρημάτων και θέτει το επόμενο ερώτημα: πόσο από αυτή τη σταθερή χρηματοδότηση μετατρέπεται σε μόνιμη παραγωγική αξία για την Κεφαλονιά;

Η εικόνα σε τέσσερις αριθμούς

• 38,26 εκατ. ευρώ καθαρές ενισχύσεις ΚΑΠ την τριετία 2023–2025.
• 2.117 δικαιούχοι καταγράφηκαν το 2025.
• Περίπου 5.910 ευρώ ανά δικαιούχο, έναντι περίπου 4.650 ευρώ του εθνικού μέσου.
• Μόλις 1,01 εκατ. ευρώ καταγράφεται το 2025 στην κατηγορία «επενδύσεις παγίων», ενώ σημαντικό μέρος των πόρων αφορά εισοδηματικές, περιβαλλοντικές και εξισωτικές ενισχύσεις.

38,26 εκατομμύρια ευρώ σε τρία χρόνια

Η ΚΑΠ δεν αποτελεί μια περιστασιακή οικονομική ένεση για την Κεφαλονιά. Είναι μια σταθερή και σημαντική ροή δημόσιων πόρων προς την τοπική οικονομία.

Το 2023 καταβλήθηκαν καθαρά 13,50 εκατ. ευρώ, το 2024 12,26 εκατ. ευρώ και το 2025 12,50 εκατ. ευρώ.

Σύνολο τριετίας: 38,26 εκατ. ευρώ.

Τα ποσά είναι καθαρά, δηλαδή έχουν αφαιρεθεί οι ανακτήσεις χρημάτων από δικαιούχους.

Η τάξη μεγέθους έχει σημασία. Η μελέτη εκτιμά την αγροτική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της Κεφαλονιάς περίπου στα 55 εκατ. ευρώ. Επομένως, τα 12,5–13,5 εκατ. ευρώ που εισέρχονται ετησίως μέσω της ΚΑΠ αντιστοιχούν περίπου στο ένα τέταρτο αυτού του μεγέθους.

Σχεδόν ολόκληρη η αγροτική βάση ακουμπά στην ΚΑΠ

Το 2025 καταγράφονται 2.117 δικαιούχοι.

Η τελευταία Απογραφή Γεωργίας–Κτηνοτροφίας καταγράφει στην Κεφαλονιά 2.364 γεωργικές εκμεταλλεύσεις.

Οι δύο αριθμοί δεν ταυτίζονται: στους δικαιούχους περιλαμβάνονται και ορισμένοι δήμοι, επιχειρήσεις, σύλλογοι και άλλοι φορείς.

Η σύγκριση, όμως, αποτυπώνει την έκταση που έχει η ΚΑΠ μέσα στο παραγωγικό οικοσύστημα του νησιού.

Υπάρχει και ένα δεύτερο ενδιαφέρον στοιχείο.

Το 2025 η μέση ενίσχυση στην Κεφαλονιά ήταν περίπου 5.910 ευρώ ανά δικαιούχο, έναντι περίπου 4.650 ευρώ πανελλαδικά και περίπου 2.070 ευρώ στο σύνολο των Ιονίων Νήσων.

Η Κεφαλονιά βρίσκεται έτσι περίπου 27% πάνω από τον εθνικό μέσο και σχεδόν τρεις φορές πάνω από τον μέσο όρο του Ιονίου. Η μελέτη συνδέει τη διαφορά με τη βαρύτητα της κτηνοτροφίας, της ελιάς, των βιολογικών και της εξισωτικής ενίσχυσης για περιοχές με φυσικούς περιορισμούς.

Πού πήγαν τα 12,5 εκατ. ευρώ του 2025

Εδώ αρχίζει το πιο ενδιαφέρον μέρος της έρευνας γιατί δεν είναι όλα τα χρήματα της ΚΑΠ το ίδιο πράγμα.

Άλλο είναι η ενίσχυση που στηρίζει το εισόδημα ενός παραγωγού και τον βοηθά να συνεχίσει τη δραστηριότητά του και άλλο μια επένδυση που μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα, να δημιουργήσει μονάδα μεταποίησης ή να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ένα προϊόν φτάνει στην αγορά.

Το 2025 τα 7,12 εκατ. ευρώ προήλθαν από το ΕΓΤΕ, δηλαδή κυρίως από τις άμεσες ενισχύσεις, και 5,39 εκατ. ευρώ από το ΕΓΤΑΑ, που χρηματοδοτεί την αγροτική ανάπτυξη.

Τα βιολογικά μειώνονται – LEADER και επενδύσεις ανεβαίνουν

Μέσα στην τριετία εμφανίζονται δύο αντίθετες κινήσεις.

Η χρηματοδότηση της βιολογικής γεωργίας μειώθηκε από 2,04 εκατ. ευρώ το 2023 σε 1,48 εκατ. το 2024 και 1,14 εκατ. το 2025.

Πτώση περίπου 44%.

Η μεταβολή αυτή από μόνη της δεν αποδεικνύει αντίστοιχη μείωση της βιολογικής παραγωγής. Για ένα τέτοιο συμπέρασμα θα χρειάζονταν στοιχεία για παραγωγούς και ενταγμένες εκτάσεις. Είναι όμως μια τάση που αξίζει να παρακολουθηθεί.

Την ίδια περίοδο, το LEADER αυξήθηκε από περίπου 330.000 ευρώ το 2023 σε 1,27 εκατ. ευρώ το 2025, ενώ οι επενδύσεις παγίων από περίπου 200.000 ευρώ έφθασαν στο 1,01 εκατ. ευρώ.

Υπάρχει όμως μια ουσιαστική λεπτομέρεια. Αυτά τα χρήματα δεν κατευθύνονται αποκλειστικά σε αγρότες.

Το 2025, για παράδειγμα, ο Δήμος Σάμης εμφανίζεται με περίπου 783.000 ευρώ για επενδύσεις παγίων και το Δίκτυο Συνεργασίας Κεφαλονιάς–Ιθάκης με περίπου 290.000 ευρώ μέσω LEADER. Μεταξύ των δικαιούχων βρίσκονται επίσης επιχειρήσεις και συλλογικοί φορείς.

Άρα τα 38,26 εκατ. ευρώ δεν πρέπει να διαβάζονται ως «38,26 εκατ. στους αγρότες».

Είναι η συνολική χρηματοδοτική παρουσία της ΚΑΠ στην Κεφαλονιά.

Η Κεφαλονιά έχει πρώτη ύλη

Για να αξιολογήσουμε τη σημασία αυτών των χρημάτων πρέπει να τα βάλουμε δίπλα στην πραγματική παραγωγική βάση. Στο νησί καταγράφονται:

2.364 αγροτικές εκμεταλλεύσεις, 27.017 στρέμματα ελαιώνων, 3.512 στρέμματα αμπελώνων, 169.749 αιγοπρόβατα και 7.174 κυψέλες.

Άρα η Κεφαλονιά δεν είναι ένα νησί χωρίς πρωτογενή παραγωγή.

Το ερώτημα αρχίζει μετά το χωράφι και μετά το μαντρί.

Το μεγάλο κενό βρίσκεται στη μεταποίηση

Η Κεφαλονιά διαθέτει 17 πιστοποιημένες εγκαταστάσεις τυροκομείων. Στο ΓΕΜΗ καταγράφονται 16 ενεργές επιχειρήσεις με κύρια δραστηριότητα την τυροκομία, από τις οποίες οι 15 είναι ατομικές ή προσωπικές εταιρείες χωρίς δημοσιευμένο ισολογισμό. Η μοναδική Α.Ε. που καταγράφεται στη μελέτη είχε τζίρο 1,23 εκατ. ευρώ το 2024.

Στο ελαιόλαδο υπάρχουν 7 ενεργά ελαιοτριβεία, αλλά η έρευνα δεν εντοπίζει τυποποιητική ή εμφιαλωτική μονάδα βιομηχανικής κλίμακας.

Εδώ βρίσκεται μια από τις βασικές αντιφάσεις της τοπικής οικονομίας:

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα 38 εκατ. ευρώ «απέτυχαν». Θα ήταν οικονομικά λανθασμένο να το υποστηρίξουμε.

Μεγάλο μέρος της ΚΑΠ έχει διαφορετικό σκοπό: διατήρηση γεωργικού εισοδήματος, περιβαλλοντικές υποχρεώσεις, αντιστάθμιση φυσικών μειονεκτημάτων και συγκράτηση της παραγωγικής δραστηριότητας στην ύπαιθρο. Το ερώτημα είναι διαφορετικό: πόσο αποτελεσματικά συνδέεται αυτή η εισοδηματική στήριξη με τις επενδύσεις που μπορούν να οδηγήσουν την παραγωγή στο επόμενο στάδιο;

Η Ρομπόλα δείχνει έναν δρόμο

Στην Κεφαλονιά υπάρχει ήδη ένα παράδειγμα όπου η πρώτη ύλη απέκτησε ισχυρότερη εμπορική ταυτότητα.

Από τα 3.512 στρέμματα αμπελώνων, τα 1.836 στρέμματα αφορούν οίνους ΠΟΠ Ρομπόλα Κεφαλληνίας — το 52% της αμπελουργικής έκτασης.

Το σταφύλι δεν πωλείται απλώς ως πρώτη ύλη.

Μεταποιείται, εμφιαλώνεται, πιστοποιείται και φτάνει στην αγορά με συγκεκριμένη γεωγραφική ταυτότητα.

Η περίπτωση της Ρομπόλας δεν αντιγράφεται μηχανικά σε κάθε προϊόν. Δείχνει όμως ότι η μετάβαση από την πρώτη ύλη στο επώνυμο τοπικό προϊόν είναι εφικτή και στην Κεφαλονιά.

Υπάρχει όμως και ένα χρονόμετρο

Η συζήτηση για την ΚΑΠ δεν αφορά μόνο χρήματα, αφορά και ανθρώπους.

Το 66% των κατόχων αγροτικών εκμεταλλεύσεων στην Κεφαλονιά είναι άνω των 55 ετών. Το 40% είναι 65 ετών και άνω, ενώ οι κάτω των 35 αντιπροσωπεύουν μόλις περίπου 3%.

Αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο στοιχείο ολόκληρης της έρευνας.

Γιατί ακόμη και η καλύτερη χρηματοδοτική πολιτική έχει περιορισμένο αποτέλεσμα εάν σταδιακά μειώνονται οι άνθρωποι που θα συνεχίσουν να καλλιεργούν τους ελαιώνες, να διατηρούν τα κοπάδια και να αναλαμβάνουν τις αγροτικές επιχειρήσεις.

Η επόμενη ΚΑΠ για την Κεφαλονιά δεν αφορά λοιπόν μόνο το πόσα. Αφορά και το ποιοι, το πού και κυρίως το για ποιο παραγωγικό αποτέλεσμα.

Από την επιδότηση στην αξία

Η Κεφαλονιά διαθέτει ήδη πολλά από τα κομμάτια που χρειάζεται. Έχει πρώτη ύλη. Έχει προϊόντα με τοπική ταυτότητα. Έχει χρηματοδοτικούς πόρους. Και έχει μια μεγάλη τουριστική αγορά με ξένους και ‘ελληνες τουρίστες, που για μήνες βρίσκεται κυριολεκτικά δίπλα στους παραγωγούς της.

Το επόμενο βήμα είναι να συνδεθούν αυτά τα κομμάτια καλύτερα: παραγωγή, μεταποίηση, τυποποίηση, μικρές συσκευασίες, τοπική αγορά, ξενοδοχεία, εστίαση και πώληση στον επισκέπτη.

Εκεί μπορεί να δημιουργηθεί η αξία που δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος μιας ετήσιας ενίσχυσης.

Και ίσως αυτή να είναι τελικά η σημαντικότερη συζήτηση για την επόμενη ημέρα του πρωτογενούς τομέα στο νησί.

Η Ομάδα του Think Tank

Σημείωση: Τα στοιχεία της ΚΑΠ προέρχονται από τη δημοσιοποίηση δικαιούχων και αφορούν την Κεφαλονιά, χωρίς την Ιθάκη.

Η επεξεργασία της μελέτης βασίζεται επίσης σε στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ, Eurostat, ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ και ΓΕΜΗ.

Τα ποσά των ενισχύσεων είναι καθαρά μετά τις ανακτήσεις.