Με μια ματιά
- Τρεις στρατηγικοί πυλώνες και δέκα περιοχές δράσης.
- Στροφή από την αύξηση των επισκεπτών στην αξία που δημιουργεί ο τουρισμός για τις κοινωνίες.
- Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Τουρισμού και Ακαδημία Τουρισμού το 2027.
- Πρωτοβουλίες για μικρές επιχειρήσεις, μεταφορές, εργαζομένους, ψηφιακά δεδομένα και διαχείριση επισκεπτών.
- Προγραμματισμένες δράσεις έως το 2029, χωρίς να σημαίνει ότι όλες έχουν ήδη θεσπιστεί.
Γιατί η Ευρώπη επανασχεδιάζει την τουριστική πολιτική της
Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ο μεγαλύτερος τουριστικός προορισμός παγκοσμίως. Σύμφωνα με το κείμενο της Επιτροπής, το 2025 υποδέχθηκε σχεδόν 600 εκατομμύρια διεθνείς τουρίστες, περίπου το 40% των διεθνών αφίξεων παγκοσμίως. Ο τουρισμός συνεισέφερε άμεσα το 4,1% της συνολικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της ΕΕ, ενώ μαζί με τις έμμεσες και προκαλούμενες επιδράσεις η συμβολή του εκτιμάται στο 10,1%.
Ο κλάδος στηρίζει περισσότερες από 20 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και περιλαμβάνει περίπου πέντε εκατομμύρια επιχειρήσεις. Από αυτές, το 99% είναι μικρομεσαίες και το 96% πολύ μικρές. Τα στοιχεία εξηγούν γιατί η τουριστική πολιτική δεν αφορά μόνο τις διακοπές: επηρεάζει τις μεταφορές, το εμπόριο, την αγροτική παραγωγή, τις κατασκευές και τις τοπικές υπηρεσίες.
Η Επιτροπή διαπιστώνει ταυτόχρονα σημαντικές πιέσεις: ελλείψεις προσωπικού, κλιματική αλλαγή, γεωπολιτική αβεβαιότητα, συγκέντρωση επισκεπτών σε συγκεκριμένους τόπους και περιόδους, αλλά και αυξανόμενη εξάρτηση μικρών επιχειρήσεων από μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες. Η νέα στρατηγική επιδιώκει να αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα μέσα από συντονισμένες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες.
Η βασική αλλαγή φιλοσοφίας
Η Επιτροπή χρησιμοποιεί τη διατύπωση «από τον όγκο στην αξία» (shift from volume to value). Η επιτυχία του τουρισμού δεν πρέπει να αποτιμάται μόνο από το πλήθος των αφίξεων, αλλά και από τα ουσιαστικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη που αποκομίζουν οι προορισμοί και οι κάτοικοί τους.
Πρώτος πυλώνας: Ανταγωνιστικότερες επιχειρήσεις και καλύτερες υπηρεσίες
Ο πρώτος πυλώνας αφορά την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού τουρισμού. Η Επιτροπή επιδιώκει να ενισχύσει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, να βελτιώσει την πρόσβασή τους στην τεχνολογία και στα δεδομένα, να περιορίσει τις περιττές διοικητικές επιβαρύνσεις και να στηρίξει την κατάρτιση των εργαζομένων.
Μικρές επιχειρήσεις και κανόνες λειτουργίας. Για το πρώτο εξάμηνο του 2027 προγραμματίζεται ευρωπαϊκή πρωτοβουλία απλούστευσης των διοικητικών διαδικασιών στον τουρισμό. Ξεχωριστή πρόταση για τον εκσυγχρονισμό των κανόνων ΦΠΑ που εφαρμόζονται στον ταξιδιωτικό και τουριστικό κλάδο προβλέπεται πριν από το τέλος του 2026. Πρόκειται για σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις, όχι για φορολογικές αλλαγές που ισχύουν ήδη.
Δεδομένα και ψηφιακές πλατφόρμες. Η Επιτροπή επισημαίνει την ανάγκη διαφάνειας και δίκαιων εμπορικών πρακτικών στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες κρατήσεων, με αξιοποίηση του υφιστάμενου ευρωπαϊκού πλαισίου για τις ψηφιακές αγορές και υπηρεσίες. Προβλέπει επίσης την ίδρυση Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Τουρισμού το πρώτο εξάμηνο του 2027, την αναθεώρηση του κανονισμού ευρωπαϊκών τουριστικών στατιστικών και την περαιτέρω ανάπτυξη του κοινού ευρωπαϊκού χώρου τουριστικών δεδομένων έως το 2029.
Τεχνητή νοημοσύνη και καινοτομία. Η στρατηγική αναγνωρίζει τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης στη διαχείριση των προορισμών, στις κρατήσεις και στην εξατομικευμένη εξυπηρέτηση. Παράλληλα, επιδιώκει τη στήριξη καινοτόμων επιχειρήσεων και την ασφαλή χρήση δεδομένων.
Εργασία και κατάρτιση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Επιτροπή, το 92% των τουριστικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην ΕΕ δυσκολεύεται να προσλάβει προσωπικό με τις απαιτούμενες δεξιότητες. Η στρατηγική προβλέπει τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Τουρισμού το δεύτερο εξάμηνο του 2027, με εκπαιδευτικά προγράμματα και δυνατότητα ψηφιακής πιστοποίησης δεξιοτήτων. Για το 2028 προγραμματίζεται μελέτη σχετικά με τις συνθήκες εργασίας στον κλάδο. Η προσιτή κατοικία για τους εργαζομένους αναγνωρίζεται επίσης ως παράγοντας που επηρεάζει την προσέλκυση προσωπικού.
Μεταφορές και συνδεσιμότητα. Η Επιτροπή προγραμματίζει για το δεύτερο εξάμηνο του 2027 πρόταση αναθεώρησης του κανονισμού αεροπορικών υπηρεσιών, εξέταση της καταλληλότητας της νομοθεσίας για τα αεροδρόμια και πρωτοβουλίες για τη διευκόλυνση των διασυνοριακών μετακινήσεων. Εξετάζει ακόμη τη διασύνδεση συστημάτων εισιτηρίων τοπικών μεταφορών, με χρονικό ορίζοντα το 2028. Η προσβασιμότητα νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών αντιμετωπίζεται ως ιδιαίτερο ζήτημα.
Δεύτερος πυλώνας: Βιωσιμότητα, ισόρροπη ανάπτυξη και ανθεκτικότητα
Ο δεύτερος πυλώνας εξετάζει τις περιβαλλοντικές πιέσεις και τον τρόπο με τον οποίο οι τουριστικοί προορισμοί μπορούν να διαχειρίζονται καλύτερα την ανάπτυξή τους. Η βιωσιμότητα περιλαμβάνει την κατανάλωση πόρων, τις υποδομές, την προσβασιμότητα, την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις.
Πράσινη και κυκλική μετάβαση. Για το 2028 προγραμματίζονται εργαλεία καθοδήγησης και κατάρτισης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για την καθαρή μετάβαση και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Προβλέπεται επίσης ανανέωση των κριτηρίων του ευρωπαϊκού οικολογικού σήματος EU Ecolabel για τα τουριστικά καταλύματα. Στο επίκεντρο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, η ενέργεια, το νερό, τα απόβλητα και η αποδοτικότερη χρήση των φυσικών πόρων.
Διαχείριση προορισμών και εποχικότητα. Η Επιτροπή σχεδιάζει να ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027 την ανάπτυξη κοινού ευρωπαϊκού μοντέλου διαχείρισης τουριστικών προορισμών. Την ίδια περίοδο προβλέπεται σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου και κοινή εργαλειοθήκη για την ισόρροπη τουριστική ανάπτυξη. Στόχος είναι η καλύτερη κατανομή των επισκεπτών μεταξύ περιοχών και εποχών, με συνεκτίμηση των αναγκών κατοίκων, επιχειρήσεων και ταξιδιωτών.
Δικαιώματα και προσβασιμότητα. Η στρατηγική προβλέπει ειδικά σημεία πληροφόρησης για τα δικαιώματα των τουριστών και τον προσβάσιμο τουρισμό, καθώς και στοχευμένη νομοθετική πρόταση το 2028 για τη βελτίωση της πρόσβασης ατόμων με αναπηρία και μειωμένη κινητικότητα στις μεταφορές.
Αντιμετώπιση κρίσεων. Για το δεύτερο εξάμηνο του 2027 προγραμματίζεται Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συντονισμού Τουριστικών Κρίσεων. Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην καλύτερη προετοιμασία και ανταπόκριση σε γεγονότα που διαταράσσουν τον τουρισμό, από ακραία καιρικά φαινόμενα μέχρι ευρύτερες κρίσεις.
Τρίτος πυλώνας: Η Ευρώπη ως ενιαίος διεθνής προορισμός
Ο τρίτος πυλώνας αφορά την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της Ευρώπης. Η Επιτροπή επιδιώκει στενότερη συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών και ο ΟΟΣΑ, καθώς και συντονισμένη προβολή της Ευρώπης στις αγορές του εξωτερικού.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται ενίσχυση της πρωτοβουλίας Destination Europe, ανάδειξη λιγότερο γνωστών προορισμών και νέα ευρωπαϊκά βραβεία για τις τουριστικές πόλεις και τους προορισμούς. Η Επιτροπή σχεδιάζει επίσης την ίδρυση Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Τουρισμού το 2027, με συμμετοχή δημόσιων αρχών, επιχειρήσεων και άλλων φορέων, για τον συντονισμό της εφαρμογής της στρατηγικής.
Οι σημαντικότερες ημερομηνίες
| Πρωτοβουλία | Χρονοδιάγραμμα |
|---|---|
| Πρόταση εκσυγχρονισμού κανόνων ΦΠΑ στον ταξιδιωτικό και τουριστικό κλάδο | Β΄ εξάμηνο 2026 |
| Πρωτοβουλία απλούστευσης διοικητικών διαδικασιών | Α΄ εξάμηνο 2027 |
| Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Τουρισμού | Α΄ εξάμηνο 2027 |
| Ευρωπαϊκή Ακαδημία Τουρισμού | Β΄ εξάμηνο 2027 |
| Έναρξη ανάπτυξης κοινού μοντέλου διαχείρισης προορισμών και εργαλειοθήκη ισόρροπου τουρισμού | Β΄ εξάμηνο 2027 |
| Δίκτυο Συντονισμού Τουριστικών Κρίσεων | Β΄ εξάμηνο 2027 |
| Ευρωπαϊκή Συμμαχία Τουρισμού | Β΄ εξάμηνο 2027 |
| Μελέτη συνθηκών εργασίας στον τουρισμό | Β΄ εξάμηνο 2028 |
| Υποστήριξη ανάπτυξης κοινού ευρωπαϊκού χώρου τουριστικών δεδομένων | Α΄ εξάμηνο 2029 |
Πηγή: Παράρτημα του COM(2026) 777 final. Οι ημερομηνίες αφορούν τον προγραμματισμό της Επιτροπής και δεν συνεπάγονται αυτομάτως έναρξη ισχύος νέων κανόνων.
Τι προβλέπεται για τις χρηματοδοτήσεις
Η νέα Στρατηγική δεν δημιουργεί από μόνη της ένα ξεχωριστό ταμείο για τον τουρισμό ούτε ανακοινώνει άμεσα διαθέσιμες επιδοτήσεις για όλες τις επιχειρήσεις. Καταγράφει, όμως, τις δυνατότητες των υφιστάμενων ευρωπαϊκών προγραμμάτων και την ανάγκη καλύτερης αξιοποίησης των χρηματοδοτικών εργαλείων.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, κατά την περίοδο 2021–2027 ο τουρισμός υποστηρίζεται από 15 ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα. Η συνολική ενίσχυση του κλάδου εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου τα 18 δισ. ευρώ έως το τέλος της περιόδου. Από αυτά, περίπου 13 δισ. ευρώ συνδέονται με τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και 3,7 δισ. ευρώ με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένου του Interreg, χωρίς τις εθνικές συνεισφορές.
Στα χρηματοδοτικά εργαλεία περιλαμβάνονται επίσης το Horizon Europe, το πρόγραμμα Ψηφιακή Ευρώπη, το Πρόγραμμα για την Ενιαία Αγορά, το LEADER και το Erasmus+. Οι δυνατότητες για την επόμενη δημοσιονομική περίοδο 2028–2034 θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και τους όρους των επιμέρους προγραμμάτων.
Τι είναι ήδη πολιτική και τι παραμένει σχεδιασμός;
Η Στρατηγική είναι επίσημη ανακοίνωση πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Δεν αποτελεί από μόνη της κανονισμό που επιβάλλει άμεσα νέες υποχρεώσεις σε όλες τις τουριστικές επιχειρήσεις. Οι προτεινόμενες νομοθετικές αλλαγές, οι νέες δομές και οι χρηματοδοτικές πρωτοβουλίες απαιτούν τα αντίστοιχα επόμενα βήματα, εγκρίσεις και διαδικασίες.
Η επόμενη ημέρα της ευρωπαϊκής τουριστικής πολιτικής
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να συνδέσει την οικονομική ανταγωνιστικότητα με τη βιωσιμότητα, την ποιότητα της εργασίας και τη διαχείριση των τουριστικών προορισμών. Η αύξηση της τουριστικής κίνησης εξακολουθεί να αποτελεί οικονομική ευκαιρία, αλλά δεν θεωρείται πλέον επαρκές μέτρο επιτυχίας από μόνη της.
Το πραγματικό αποτέλεσμα της Στρατηγικής θα κριθεί από την εφαρμογή της: τις νομοθετικές προτάσεις που θα κατατεθούν, τα εργαλεία που θα δημιουργηθούν, τη συμμετοχή των κρατών-μελών και τους πόρους που θα διατεθούν.
Σε επόμενο άρθρο του Think Tank του Kefaloniapress θα εξετάσουμε τι σημαίνει αυτή η νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση ειδικά για την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, με βάση τα δεδομένα και τις ανάγκες της τοπικής οικονομίας.
Η Ομάδα του Think Tmaank
Πρωτογενείς πηγές
Ευρωπαϊκή Επιτροπή: EU Sustainable Tourism Strategy, COM(2026) 777 final, 4 Νοεμβρίου 2026 (PDF)
Συνοδευτικό έγγραφο εργασίας SWD(2026) 777 final (PDF)
Επίσημη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 4 Νοεμβρίου 2026

