Ακριβώς πριν από δέκα χρόνια, σαν σήμερα, ένα κεφαλονίτικο σπίτι άνοιγε στο Kefaloniapress την φιλόξενη πόρτα του για να φιλέψει «λαζαράκια» και να θυμίσει τα έθιμα της Λαμπρής. Οι εικόνες εκείνης της ημέρας επιστρέφουν σήμερα, μαζί με τις αφηγήσεις που δίνουν ζωή σε μια παράδοση βαθιά, οικογενειακή και ζωντανή.
Η Νιόβη Φωτεινάτου-Καμπίτση μας υποδέχτηκε τότε στο σπίτι της και μας τρατάρισε τα παραδοσιακά «λαζαράκια», το γλύκισμα του Σαββάτου του Λαζάρου, κρατώντας ζωντανό ένα έθιμο που περνά από γενιά σε γενιά.
🍞 Τα «λαζαράκια» της Κεφαλονιάς
Όπως μας εξήγησε, το έθιμο θέλει κάθε οικογένεια να φτιάχνει τα δικά της λαζαράκια. Πρόκειται για κουλουράκια που παίρνουν το σχήμα του Λάζαρου μέσα στον τάφο, με κάθε νοικοκυρά να τα προσαρμόζει στη δική της τέχνη και στα γούστα της οικογένειας.
Άλλες οικογένειες τα προτιμούν «μαύρα», με έντονο άρωμα από κανέλα και γαρύφαλλο, ενώ άλλες τα θέλουν πιο ανοιχτόχρωμα. Κοινό στοιχείο όλων είναι η σταφίδα και τα δύο γαρύφαλλα που τοποθετούνται για μάτια, δίνοντας στα λαζαράκια τη χαρακτηριστική τους μορφή.
🧵 Οι «γραβάτες του Λαζάρου»
Στα κάλαντα του Λαζάρου, ένα ακόμη ιδιαίτερο στοιχείο ήταν οι «γραβάτες», που κρεμιούνταν πάνω σε ξύλα σε σχήμα σταυρού.
Η Νιόβη θυμάται πως το έθιμο αυτό εμφανίστηκε πρώτα στο Ληξούρι και μεταφέρθηκε στο Αργοστόλι από τους Ληξιουριώτες, οι οποίοι έρχονταν στην πρωτεύουσα για να πουν τα κάλαντα.
🔊 Το «τριζόνι» και ο συμβολισμός του
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό στοιχείο των καλάντων ήταν το «τριζόνι», ένα ξύλινο εργαλείο που, όταν περιστρέφεται με δύναμη, παράγει έναν έντονο ήχο.
Σύμφωνα με την παράδοση, ο ήχος αυτός είχε συμβολικό χαρακτήρα: στόχος του ήταν να «φοβίσει τον θάνατο» και να προαναγγείλει την Ανάσταση.
🏡 Η παράδοση ξεκινά από το σπίτι
Οι εικόνες από εκείνη την ημέρα δεν είναι απλώς ένα φωτογραφικό αρχείο. Είναι η απόδειξη ότι η παράδοση στην Κεφαλονιά δεν ήταν ποτέ μια δημόσια επίδειξη, αλλά μια καθημερινή πράξη μέσα στο σπίτι.
Γιατί η Λαμπρή στην Κεφαλονιά ξεκινά από την κουζίνα, το τραπέζι και τη μνήμη — και από εκεί συνεχίζει να ζει μέχρι σήμερα.
Αρχική δημοσίευση: Απρίλιος 2015 – Επικαιροποίηση 2026