Μέσα στο ήρεμο νερό του κόλπου του Βαθέος, το μικρό πευκόφυτο Λαζαρέτο αποτελεί μία από τις εικόνες που έχουν ταυτιστεί όσο λίγες με την Ιθάκη.
Για τους περισσότερους επισκέπτες είναι ένα πανέμορφο τοπόσημο. Για τους Ιθακήσιους, όμως, είναι κάτι περισσότερο: ένας τόπος ιστορίας, πίστης και μνήμης που ζωντανεύει κάθε χρόνο στις αρχές Αυγούστου.
Γιατί γιορτάζει το Λαζαρέτο του Σωτήρος
Το Λαζαρέτο είναι γνωστό και ως «νησάκι του Σωτήρα», επειδή ανάμεσα στα πεύκα του βρίσκεται ο ιστορικός ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος.
Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος γιορτάζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 6 Αυγούστου. Για τον λόγο αυτό, το απόγευμα της 5ης Αυγούστου τελείται στο εκκλησάκι ο πανηγυρικός Εσπερινός, ενώ οι εκδηλώσεις συνεχίζονται ανήμερα της εορτής.
Κάτοικοι και επισκέπτες μεταφέρονται στο νησάκι με καΐκια και μικρές βάρκες, καθώς δεν υπάρχει οδική σύνδεση με το Βαθύ. Η θαλάσσια αυτή μετάβαση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της παράδοσης.
Το παλιό λοιμοκαθαρτήριο του Βαθέος
Η ιστορία του Λαζαρέτου συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία του λιμανιού και τη ναυτική διαδρομή της Ιθάκης.
Κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας χρησιμοποιήθηκε ως λοιμοκαθαρτήριο. Εκεί παρέμεναν σε καραντίνα πλοία, πληρώματα, επιβάτες και εμπορεύματα πριν αποκτήσουν άδεια να προσεγγίσουν το Βαθύ, με στόχο να αποτρέπεται η μεταφορά μολυσματικών ασθενειών στο νησί.
Σύμφωνα με στοιχεία του Δήμου Ιθάκης, στο Λαζαρέτο κατασκευάστηκε από τους Άγγλους το 1817 διώροφο κτήριο, ενώ ο χώρος χρησιμοποιήθηκε αργότερα και ως φυλακή καταδίκων. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
Το εκκλησάκι που άντεξε στους σεισμούς
Οι καταστροφικοί σεισμοί του 1953 προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στα κτίσματα του νησιού και άλλαξαν την εικόνα του Λαζαρέτου.
Ανάμεσα στα πεύκα παρέμεινε το μικρό εκκλησάκι του Σωτήρος, το οποίο εκτιμάται ότι χρονολογείται από τον 17ο αιώνα και σήμερα αποτελεί το βασικό σημείο αναφοράς του νησιού. :contentReference[oaicite:1]{index=1}
Μια εικόνα που επαναλαμβάνεται από γενιά σε γενιά
Το απόγευμα της παραμονής, τα καΐκια ξεκινούν από το Βαθύ μεταφέροντας τους πιστούς στο Λαζαρέτο.
Καθώς πέφτει το φως, το μικρό εκκλησάκι φωτίζεται και οι ψαλμωδίες απλώνονται μέσα στον κλειστό κόλπο. Για λίγες ώρες, η καθημερινή εικόνα του λιμανιού μεταμορφώνεται σε ένα σκηνικό που συνδυάζει τη θρησκευτική κατάνυξη με τη θαλασσινή παράδοση.
Ο Εσπερινός στο Λαζαρέτο δεν αποτελεί μόνο μία θρησκευτική ακολουθία, αλλά μία παράδοση που συνδέει τους Ιθακήσιους με την ιστορία, την πίστη και τη θάλασσα του τόπου τους.
Ένα ζωντανό σύμβολο της Ιθάκης
Μετά την ολοκλήρωση της ακολουθίας, οι βάρκες επιστρέφουν σταδιακά στο Βαθύ. Το Λαζαρέτο παραμένει στο κέντρο του κόλπου, διατηρώντας για ακόμη μία χρονιά τη θέση του στη συλλογική μνήμη του νησιού.
Δεν είναι απλώς ένα γραφικό νησάκι ούτε μόνο ένα κατάλοιπο της εποχής των λοιμοκαθαρτηρίων. Είναι ένας τόπος όπου η ιστορία συναντά τη ζωντανή παράδοση και όπου το παρελθόν εξακολουθεί να συνομιλεί με το παρόν.
Πηγή και φωτογραφικό υλικό: ithacatourist.com , αρχείο Kefaloniapress. Πρόσθετα ιστορικά στοιχεία: Δήμος Ιθάκης.
Kefaloniapress Newsroom