Τα δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα σε Νότιες Κυκλάδες και Ιόνιο, που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τίθενται από σήμερα και έως τις 22 Σεπτεμβρίου σε δημόσια διαβούλευση.
Η ομάδα του Think Tank κάνει σήμερα μια μικρή παρουσίαση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για το Θαλάσσιο Πάρκο του Ιονίου. Πρόκειται για ένα έργο άνω των 1.700 σελίδων, που περιλαμβάνει επιστημονική τεκμηρίωση, χαρτογραφήσεις και προτάσεις διαχείρισης για μια από τις σημαντικότερες προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές της Μεσογείου.
Μπορείτε να κατεβάσετε τη μελέτη από [εδώ]
Στα επόμενα άρθρα μας θα παρουσιάσουμε κεντρικά σημεία της μελέτης και θα ανοίξουμε τη συζήτηση για το τι σημαίνει η θεσμοθέτηση του Πάρκου για την Κεφαλονιά, το Ιόνιο και τις τοπικές κοινωνίες.
Εισαγωγή
Η δημιουργία του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου αποτελεί τομή για την περιβαλλοντική πολιτική της Ελλάδας. Πρόκειται για μια περιοχή 17.968 km² (17.691 km² θαλάσσια, 277 km² χερσαία), που εκτείνεται από τη Λευκάδα έως τα Αντικύθηρα και περιλαμβάνει τις πιο κρίσιμες περιοχές βιοποικιλότητας του Ιονίου. Η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ), που ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2025, αποτυπώνει όχι μόνο την οικολογική αξία, αλλά και το διακύβευμα: πώς θα συνυπάρξουν η προστασία, οι τοπικές κοινωνίες και η οικονομία.
Γιατί είναι απαραίτητο;
Το Ιόνιο φιλοξενεί χαρισματικά είδη και ευαίσθητα οικοσυστήματα:
-
Caretta caretta – η πιο σημαντική περιοχή ωοτοκίας στη Μεσόγειο (80 παραλίες στην Κεφαλονιά, Ζάκυνθο, Λευκάδα, Πελοπόννησο).
-
Monachus monachus – μεσογειακή φώκια, ένα από τα σπανιότερα θηλαστικά στον κόσμο.
-
Θαλάσσια θηλαστικά: φυσητήρας (Physeter macrocephalus), ζιφιός (Ziphius cavirostris), ζωνοδέλφινο (Stenella coeruleoalba), κοινό δελφίνι.
-
Οικότοποι προτεραιότητας: λιβάδια Posidonia oceanica, κοραλλιγενείς σχηματισμοί, βαθύβια κοράλλια.
Η Ελληνική Τάφρος, μέρος της περιοχής, είναι οικολογικά κρίσιμη για κητώδη και εντάσσεται στις Important Marine Mammal Areas (IMMAs) της Μεσογείου.
Προβλήματα και απειλές
Η μελέτη καταγράφει έντονες πιέσεις:
-
Υπεραλίευση και καταστροφικά εργαλεία (συρόμενα, παραγάδια σε βάθη).
-
Υποθαλάσσιος θόρυβος από ναυσιπλοΐα και σεισμικές έρευνες για υδρογονάνθρακες.
-
Τουριστική πίεση σε παραλίες ωοτοκίας.
-
Πλαστική ρύπανση και εισβλητικά είδη, που επηρεάζουν την τροφική αλυσίδα.
Το Σχέδιο Προστασίας
Η ΕΠΜ θέτει σαφείς στόχους και προτείνει ζωνοποίηση με βάση το Ν. 4685/2020:
-
Ζώνες Απόλυτης Προστασίας Φύσης (ΖΑΠΦ): Πυρήνες για αναπαραγωγή φώκιας και χελώνας.
-
Ζώνες Προστασίας Φύσης (ΖΠΦ): Περιοχές με αυστηρούς περιορισμούς σε αλιεία και τουρισμό.
-
Περιφερειακές Ζώνες: Ελεγχόμενες δραστηριότητες (οικοτουρισμός, παραδοσιακή αλιεία).
Στοχευμένα μέτρα:
-
Ρύθμιση αλιείας (πλήρης απαγόρευση τράτας σε κρίσιμες περιοχές, περιορισμοί παραγαδιών).
-
Απαγόρευση εξορύξεων και αυστηρός έλεγχος υποθαλάσσιου θορύβου.
-
Προστασία 80 παραλιών ωοτοκίας και περιορισμός πρόσβασης τις νυχτερινές ώρες.
-
Πρόγραμμα παρακολούθησης για φώκιες, χελώνες, κητώδη και βενθικά οικοσυστήματα.
Κοινωνική και Οικονομική Διάσταση
Η θεσμοθέτηση του πάρκου επηρεάζει αλιείς, τουριστικές επιχειρήσεις, υδατοκαλλιέργειες. Η μελέτη προβλέπει:
-
Στήριξη παραδοσιακής αλιείας με οικολογικές πρακτικές.
-
Ανάπτυξη οικοτουρισμού και θαλάσσιων δραστηριοτήτων χαμηλού αποτυπώματος.
-
Επενδύσεις σε πράσινη οικονομία για τοπικές κοινότητες.
Γιατί αφορά την Κεφαλονιά;
Η Κεφαλονιά εντάσσεται στον πυρήνα του πάρκου. Περιλαμβάνει:
-
Παραλίες ωοτοκίας (Μούντα, Σκάλα, Βατσα).
-
Σημαντικές περιοχές για Monachus monachus στα βραχώδη της δυτικής ακτής.
-
Ζώνες Natura 2000 με λιβάδια Posidonia oceanica.
Η προστασία αυτών των περιοχών δεν είναι εμπόδιο, αλλά ευκαιρία: για ποιοτικό τουρισμό, ενίσχυση αλιείας μικρής κλίμακας και διεθνές branding ως νησί αειφορίας.
Συμπέρασμα
Το Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου δεν είναι απλώς ένα θεσμικό βήμα. Με τη συμμετοχή στο διάλογο μπορεί να εξελιχθεί σε μια αναπτυξιακή στρατηγική που εναρμονίζει τη διεθνή δέσμευση «30% προστασία μέχρι το 2030» με τοπικές ανάγκες.
Επιτυχία σημαίνει λιγότερες συγκρούσεις, περισσότερη βιοποικιλότητα και οικονομία που αντέχει στο χρόνο.
Η ομάδα του Think Tank δηλώνει “παρών” σε αυτή την προσπάθεια με πολυποίκιλες πρωτοβουλίες.
