Ανάμεσα στην περιβαλλοντική προστασία και την ενεργειακή υποκρισία: Οι 21 παραλίες της Κεφαλονιάς σε νέο καθεστώς, οι ψαράδες σε απόγνωση, οι πλατφόρμες σε απόσταση αναπνοής και η ανάγκη για ενιαία φωνή του νησιού που διασπάστηκε πριν καν ενωθεί.
Γράφει ο Χρήστος Πετράτος
Μια ανακοίνωση που πέρασε σχεδόν στα ψιλά γράμματα του καλοκαιρινού πολιτικού δελτίου μπορεί να αλλάξει ριζικά τη σχέση μας με τη θάλασσα γύρω μας. Η ανακήρυξη δύο νέων εθνικών θαλάσσιων πάρκων — ενός στο Ιόνιο, που περιλαμβάνει και την Κεφαλονιά, και ενός στις Κυκλάδες — από τον Πρωθυπουργό, δεν είναι ούτε τυπική ούτε ανώδυνη. Είναι μια πολιτική πράξη που αφορά πρωτογενώς όσους δραστηριοποιούνται στη θάλασσα και δευτερογενώς… όλους τους υπόλοιπους.
Το σχέδιο νόμου έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025. Δύο μήνες – ένας ανάσα χρόνος για τα τοπικά συμβούλια και τους παραγωγικούς φορείς της Κεφαλονιάς να οργανωθούν, να καταθέσουν προτάσεις, να μην αιφνιδιαστούν.
24 “απάτητες” παραλίες – Μια Κεφαλονιά μέσα σε γυάλα
Ο θεσμός των «απάτητων παραλιών» θεσπίστηκε για πρώτη φορά το 2024, κι όπως αναφέρεται στη σχετική ΚΥΑ, «στο σύνολο των περιοχών αυτών απαγορεύεται η
παραχώρηση του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας, καθώς και οποιαδήποτε άλλη δράση μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη μορφολογία τους και την ακεραιότητά τους ως προς τις οικολογικές τους λειτουργίες, και ιδίως:
1. Η παρουσία μηχανοκίνητων οχημάτων,
2. η διοργάνωση εκδηλώσεων με συμμετοχή περισσότερων από δέκα (10) άτομα,
3. η μουσική ή η παραγωγή άλλων ήχων με χρήση συσκευής ηλεκτρικής αναπαραγωγής ή ενίσχυσης, για την άσκηση δραστηριοτήτων,
4.η τοποθέτηση κινητών στοιχείων, όπως τραπεζοκαθισμάτων, ομπρελών, ξαπλωστρών κ.ά.
5. η άσκηση δραστηριοτήτων που εξυπηρετούν τους λουόμενους ή την αναψυχή του κοινού, για εκμίσθωση θαλάσσιων μέσων αναψυχής,
6. λειτουργία αυτοκινούμενου ή ρυμουλκούμενου τροχήλατου αναψυκτηρίου
Στην Κεφαλονιά, 24 παραλίες, μπαίνουν σε αυτό το καθεστώς:
Σίσσια
Σκάλα
Τραπεζακι 1
Τραπεζάκι 2
Αβυθος
Αγία Κυριακή
Αι Χέλης
Ακρωτήρι Αγίου Γεωργίου
Αμμες
Βάτσα
Βραχυνάρι
Γιαλός (Σαμη)
Εγλίνα
Μηνιές
Λουρδάς 1
Λουρδάς 2
Κορώνι
Κουνόπετρα
Λέπεδα
Λεύκα
Λουρδάς1
Λουρδάς 2
Μεγάλη Αμμος
Μεγαλη Πέτρα
Ένας ψαράς, όταν του εξήγησα τι σημαίνει αυτό, μου απάντησε με ειλικρινή αφέλεια και πατριωτική ορμή: «Σιγά μην αφήσουμε τους Ιταλούς να ψαρεύουν τα ψάρια μας, θα συνεχίσω…»
Κι όμως, δεν είναι απλώς ζήτημα ψαρέματος. Είναι θέμα επιβίωσης. Οι επαγγελματίες του τουρισμού, των θαλάσσιων δραστηριοτήτων, οι αλιείς, όσοι έχουν επενδύσει σε εξοπλισμό και βάρκες, όλοι βρίσκονται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα όπου η δραστηριότητά τους θα περιορίζεται ή θα μετασχηματίζεται — χωρίς ακόμη να ξέρουν το πώς.
Και την ίδια ώρα, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ανοίξει θαλάσσια “οικόπεδα” σε απόσταση αναπνοής από το Ιόνιο για εξόρυξη υδρογονανθράκων.
Θαλάσσιο Πάρκο εδώ – Πλατφόρμες πετρελαίου δίπλα;
Είναι τουλάχιστον οξύμωρο. Η Κεφαλονιά καλείται να δεχτεί περιορισμούς σε 24 παράκτιες ζώνες για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, ενώ νοτιότερα, στη θαλάσσια περιοχή «Νότια Πελοπόννησος» (11.000 km², ενδιαφέρον από τη Chevron) και στο μπλοκ «Α2» (826 km², ενδιαφέρον από Helleniq Energy), σχεδιάζεται η παραχώρηση για έρευνα και εξόρυξη πετρελαίου.
Ποιος μπορεί να ξεχάσει το οικολογικό έγκλημα της Deepwater Horizon στον Κόλπο του Μεξικού το 2010, όταν 4,9 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου διέρρευσαν στη θάλασσα;
Ποιος μπορεί να εγγυηθεί πως δεν θα συμβεί κάτι παρόμοιο στο Ιόνιο, όπου ένα ατύχημα θα μπορούσε να ρυπάνει για δεκαετίες τις ακτές της Κεφαλονιάς, της Ζακύνθου, της Ιθάκης;
Αυτό το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Είναι πολιτικό και επείγον. Και απαιτεί ξεκάθαρες απαντήσεις:
Ποιο είναι το οικονομικό όφελος από τα θαλάσσια πάρκα και ποια αντισταθμιστικά μέτρα προβλέπονται για όσους θίγονται;
Τι προϋποθέσεις περιβαλλοντικής ασφάλειας θέτει το Υπουργείο Ενέργειας για τις εξορύξεις;
Ποιος μηχανισμός εγγυάται ότι τα πάρκα δεν θα γίνουν βιτρίνα για να κρύψουν άλλες περιβαλλοντικές απειλές;
Η Κεφαλονιά διασπασμένη: Καμία ενιαία φωνή
Η πρόσφατη συνάντηση των αυτοδιοικητικών στο Ληξούρι, με κεντρικό ομιλητή τον Δήμαρχο Αθηναίων Χρήστο Δούκα, επανέφερε στο προσκήνιο μια πικρή αλήθεια: η διάσπαση του ενιαίου Δήμου Κεφαλονιάς σε τρεις αδύναμες οντότητες έχει αφήσει το νησί ακέφαλο μπροστά σε μεγάλες προκλήσεις. Η απουσία του Δημάρχου Σάμης από τη συνάντηση είναι ενδεικτική. Όπως και το διαχρονικό ρήγμα Αργοστολίου – Ληξουρίου, που παραμένει ανοιχτό από τον Σεπτέμβριο του 1801, όταν ο Καποδίστριας εστάλη να καταστείλει τις εχθροπραξίες για το ποια πόλη θα είναι πρωτεύουσα της Κεφαλονιάς.
Χρειάζονται πεφωτισμένοι άνθρωποι, όχι τοπάρχες. Χρειάζεται συνεργασία, όχι καχυποψία. Και σε απουσία τους, το βάρος πέφτει πλέον στην Περιφέρεια και τον Αντιπεριφερειάρχη Σωτήρη Κουρή να διαμορφώσουν ενιαία πρόταση και να υποστηρίξουν ενεργά τους κατοίκους και τους επαγγελματίες του νησιού.
Προστασία με τη συμμετοχή της κοινωνίας — ή καταδίκη σε αποτυχία
Τα θαλάσσια πάρκα δεν είναι εξ ορισμού κάτι κακό. Μπορεί να γίνουν ευκαιρία για ποιοτικό τουρισμό, για προστασία οικοσυστημάτων, για νέο αναπτυξιακό αφήγημα. Αλλά μόνο αν σχεδιαστούν με την κοινωνία, όχι εις βάρος της.
Διαφορετικά, η Κεφαλονιά κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια γυάλα γεμάτη χρυσόψαρα – όπως μου είπε κάποιος με πικρό χιούμορ – όπου θα βλέπουμε τη ζωή να εξελίσσεται χωρίς εμάς, για εμάς.
Το διακύβευμα είναι η ίδια η ταυτότητα του νησιού.
Και η ώρα να μιλήσουμε, είναι τώρα.
