Η έκθεση της Capital Economics φωτίζει μια βαθιά αλλαγή που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη: η τουριστική περίοδος στη Νότια Ευρώπη επιμηκύνεται, καθώς όλο και περισσότεροι ταξιδιώτες επιλέγουν να ταξιδεύουν εκτός του καλοκαιρινού δίμηνου αιχμής. Το φαινόμενο αυτό, που διεθνώς ονομάζεται shift of peak, δεν αφορά μόνο την Ελλάδα ή την Ισπανία αλλά ολόκληρη τη Μεσόγειο. Οι τουρίστες αναζητούν ήπιες θερμοκρασίες, χαμηλότερες τιμές, λιγότερο συνωστισμό και μεγαλύτερη αυθεντικότητα εμπειριών.
Για την Κεφαλονιά, η οποία τα τελευταία χρόνια είδε ραγδαία αύξηση επισκεπτών αλλά και εντεινόμενη πίεση στους θερινούς μήνες, το ερώτημα είναι διπλό: μπορεί το νησί να αξιοποιήσει αυτήν την τάση; Και ταυτόχρονα, μπορεί να θωρακιστεί απέναντι στους κινδύνους που συνεπάγεται η κλιματική κρίση;
1. Η ευκαιρία της Κεφαλονιάς
Η Κεφαλονιά διαθέτει στοιχεία που την καθιστούν ιδανικό υποψήφιο για προορισμό “τεσσάρων εποχών”. Το ήπιο μεσογειακό της κλίμα προσφέρει φθινόπωρα και άνοιξη με θερμοκρασίες ιδιαίτερα ελκυστικές για τον τουρίστα που θέλει να περπατήσει σε μονοπάτια, να επισκεφθεί οινοποιεία, να γνωρίσει χωριά, να απολαύσει τοπικές γιορτές χωρίς τον ασφυκτικό συνωστισμό του Αυγούστου.
Οι repeaters του νησιού –κυρίως Άγγλοι και Ιταλοί που επιστρέφουν εδώ και δύο δεκαετίες– δείχνουν έμπρακτα τη διάθεση να επισκεφθούν την Κεφαλονιά και εκτός υψηλής περιόδου. Ο συνδυασμός value-for-money με ποιοτικές υπηρεσίες, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι τιμές των αεροπορικών και καταλυμάτων είναι πιο προσιτές, προσφέρει ισχυρό κίνητρο.
Αυτό δημιουργεί μια μοναδική ευκαιρία: να μειωθεί η εξάρτηση από τον Ιούλιο–Αύγουστο και να επεκταθεί η τουριστική δραστηριότητα σε ολόκληρο το έτος, με σαφή οφέλη για επιχειρήσεις, εργαζομένους και αγροδιατροφική αλυσίδα.
2. Το δίκοπο μαχαίρι του κλίματος
Η Capital Economics τονίζει ότι η ίδια η κλιματική αλλαγή που καθιστά τον Νότο πιο ελκυστικό την άνοιξη και το φθινόπωρο, ενέχει σοβαρούς κινδύνους για το καλοκαίρι. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι παρατεταμένοι καύσωνες και οι δασικές πυρκαγιές μπορούν να πλήξουν καίρια την εικόνα ενός προορισμού.
Η Κεφαλονιά δεν είναι άγνωστη σε φυσικές καταστροφές. Οι σεισμοί, οι πλημμύρες και οι πυρκαγιές έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δεδομένη ευλογία. Αν δεν υπάρξει στρατηγική ανθεκτικότητας –με σχέδια πρόληψης, έγκαιρης προειδοποίησης, επενδύσεις σε υποδομές και προστασία φυσικού περιβάλλοντος– το ρίσκο είναι υπαρκτό: οι τουρίστες θα αναζητήσουν καταφύγιο στον Βορρά, στη Σκανδιναβία, τη Βαλτική ή τη Σκωτία.
3. Τι χρειάζεται για να γίνει η Κεφαλονιά «τεσσάρων εποχών»
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η επιμήκυνση της σεζόν δεν είναι αυτόματη διαδικασία, αλλά προϊόν σχεδιασμού. Για την Κεφαλονιά αυτό σημαίνει:
-
Υποδομές που λειτουργούν όλο τον χρόνο. Δρόμοι χωρίς καταρρεύσεις, λιμάνια με επαρκείς υπηρεσίες, αεροδρόμιο με δρομολόγια που να στηρίζουν το shoulder season.
-
Πολιτιστικό και κοινωνικό ημερολόγιο εκτός αιχμής. Φεστιβάλ γαστρονομίας τον Οκτώβριο, μουσικές εκδηλώσεις τον Απρίλιο, περιβαλλοντικές δράσεις και αγώνες πεζοπορίας ή ποδηλασίας.
-
Σύνδεση με τον πρωτογενή τομέα. Τα τοπικά προϊόντα –λάδι, κρασί, τυριά, μέλι, βότανα– μπορούν να γίνουν ισχυρό εργαλείο διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος.
-
Διαχείριση φέρουσας ικανότητας. Η εκρηκτική άνοδος Airbnb (6.000 καταλύματα έναντι μόλις 159 ξενοδοχείων) δείχνει ότι η πίεση Ιουλίου–Αυγούστου είναι δυσανάλογη. Η επιμήκυνση πρέπει να συνοδευτεί από κανόνες που θα αποτρέψουν την εξάντληση των πόρων.
4. Η ευθύνη των επαγγελματιών του κλάδου
Η συζήτηση για την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου δεν μπορεί να περιορίζεται σε μελέτες και στρατηγικά σχέδια. Στην πράξη, η επιτυχία ή η αποτυχία θα κριθεί από τις αποφάσεις των ίδιων των επαγγελματιών. Είναι αποκαρδιωτικό ότι οι ιδιοκτήτες ξενοδοχείων, ενοικιαζόμενων δωματίων, εστιατορίων και καταστημάτων στην Κεφαλονιά σπάνια συζητούν σοβαρά την πιθανότητα να παραμείνουν ανοικτοί περισσότερους μήνες. Το κυρίαρχο επιχείρημα είναι η έλλειψη προσωπικού.
Το μικρό μέγεθος πολλών καταλυμάτων σημαίνει ότι λειτουργούν ως οικογενειακές επιχειρήσεις, συχνά με τη βοήθεια των παιδιών που είναι μαθητές ή φοιτητές. Όταν οι νέοι αυτοί επιστρέψουν στις σπουδές τους στα τέλη Αυγούστου, οι οικογένειες αδυνατούν να παρατείνουν τη λειτουργία. Έτσι, ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος παραμένουν υπο-αξιοποιημένοι μήνες, παρότι η διεθνής ζήτηση δείχνει ξεκάθαρα ότι εκεί βρίσκεται το νέο δυναμικό της αγοράς.
Απαιτείται λοιπόν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την Κεφαλονιά:
-
Έγκαιρες συζητήσεις με τους tour operators για πτήσεις και πακέτα μέχρι τον Οκτώβριο.
-
Προσαρμοσμένες λύσεις στελέχωσης, ώστε η έλλειψη προσωπικού να μην είναι άλλοθι για αδράνεια.
-
Αμοιβαίες υποχωρήσεις μεταξύ επαγγελματιών και συνεργατών, για να διαμορφωθεί ένα κοινό μέτωπο.
Χωρίς ενεργό συμμετοχή των ίδιων των τοπικών επιχειρήσεων, κανένα εθνικό ή περιφερειακό σχέδιο δεν θα φέρει αποτέλεσμα. Η επιμήκυνση της σεζόν προϋποθέτει τόλμη, συνεργασία και προσαρμογή της τοπικής αγοράς στις νέες πραγματικότητες.
5. Το στοίχημα της ωριμότητας
Η Κεφαλονιά βρίσκεται στο κατώφλι μιας νέας εποχής. Η διεθνής τάση της επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου δεν είναι θεωρητική: ήδη καταγράφεται στις αφίξεις και τις διανυκτερεύσεις σε όλη τη Νότια Ευρώπη. Το ερώτημα δεν είναι αν θα συμβεί, αλλά αν το νησί θα μπορέσει να το αξιοποιήσει προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.
Για να το πετύχει, χρειάζεται σχέδιο ωριμότητας: επενδύσεις σε ανθεκτικές υποδομές, πολιτιστική παραγωγή εκτός αιχμής, αγροδιατροφική διαφοροποίηση, αλλά και σοβαρή διαχείριση κινδύνων από την κλιματική κρίση.
Η Κεφαλονιά μπορεί να γίνει προορισμός τεσσάρων εποχών, αλλά αυτό δεν θα συμβεί από μόνο του. Χρειάζεται στρατηγική, συνεργασία φορέων και αποφασιστικότητα. Η επιλογή είναι ξεκάθαρη: είτε το νησί θα συνεχίσει να ζει έναν δίμηνο τουριστικό «πυρετό» με όλες τις παρενέργειες, είτε θα κατακτήσει μια θέση στην ομάδα των ώριμων ευρωπαϊκών προορισμών που μοιράζουν το όφελος σε ολόκληρο το έτος.
Η ομάδα Think Tank
