Γράφει Γιώργος Αλεξάκης
Με την σημαντική υστέρηση στις επενδύσεις σε σχέση με την ΕΕ να είναι μια από τις βασικές αδυναμίες της χώρας είναι προφανές ότι περιθώρια για απώλειες από το Ταμείο Ανάκαμψης (ΤΑΑ) δεν υπάρχουν. Στο φόντο αυτό η κυβέρνηση «φουλάρει» μηχανές καθώς η ισχύς του ΤΑΑ εκπνέει τον Αύγουστο.
Με βάση όσα ανέφεραν, την Τρίτη (20/1) ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης αλλά και ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος κατά την παρουσίαση του Ενοποιημένου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής για το 2026, το Ταμείο Ανάκαμψης είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος μιας και μέχρι το τέλος Αυγούστου θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί 177 απαιτητικά ορόσημα. Έτσι μόνο δε θα χαθεί η ευκαιρία για να «κλειδώσουν» οι ροές 12,5 δισ. που απομένουν.
Προς ώρας, πάντως, η Ελλάδα είναι στην πρώτη 5άδα των κρατών- μελών, ως προς τις εκταμιεύσεις, καθώς ήδη έχουν εισρεύσει 23,4 δισ. ευρώ επί του συνόλου των 35,9 δισ. ευρώ, ωστόσο
Οδηγίες ώστε να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ
‘Ηδη, μάλιστα στους σχετικούς μπλε φακέλους που έχουν μοιραστεί στα υπουργεία για τους στόχους του 2026 δίνεται έμφαση υπάρχει ξεχωριστή αναφορά για τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης. Στην αιχμή της προσπάθειας, δε, είναι τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Υποδομών και Μεταφορών.
Συνολικά μέχρι το τέλος του προγράμματος θα πρέπει να έχουν καλυφθεί 165 ορόσημα για το σκέλος των επιχορηγήσεων, τα οποία στη συντριπτική τους πλειοψηφία (143 ορόσημα) έχουν να κάνουν με την ολοκλήρωση έργων και επενδύσεων. Τα υπόλοιπα 32 ορόσημα αφορούν μεταρρυθμίσεις (ολοκλήρωση νομοθεσίας, λειτουργία νέων κρατικών μηχανισμών).
Το χρονοδιάγραμμα
Να σημειωθεί ότι μέχρι τώρα οι Βρυξέλλες ότι περιθώρια για παρατάσεις δεν υπάρχουν κι έτσι οι εθνικές αρχές θα πρέπει να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια. Έτσι με βάση όσα ανέφεραν χθες ο Κ. Χατζηδάκης και ο Α. Σκέρτσος θα πρέπει:
Τον Απρίλιο να υποβληθεί το 8ο αίτημα πληρωμής επιχορηγήσεων. Παράλληλα θα πρέπει να έχουν καλυφθεί 32 ορόσημα και στόχοι, εκ των οποίων 13 ορόσημα αφορούν μεταρρυθμίσεις και 19 επενδυτικά ορόσημα. Στο σκέλος των δανείων στο για το όγδοο και τελευταίο αίτημα πληρωμής θα πρέπει να έχουν κλείσει 10 ορόσημα και στόχοι.
Τον Μάιο θα υποβληθεί το 7ο αίτημα από το σκέλος των δανείων. Θα πρέπει να καλυφθούν δύο ορόσημα και στόχοι.
Τον Αύγουστο θα υποβληθεί το 9ο και τελευταίο αίτημα πληρωμής επιχορηγήσεων και δανείων αφού θα έχουν έχουν «κλείσει» 133 ορόσημα εκ των οποίων 19 μεταρρυθμιστικά και 114 επενδυτικά ορόσημα.
Η όλη προσπάθεια είναι, πάντως, απαιτητική. Ειδικότερα, για το 8ο αίτημα πληρωμής, πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί οι εξής εμβληματικές μεταρρυθμίσεις:
Δημιουργία του εργοστασίου τεχνητής νοημοσύνης «Pharos» (πρόσβαση σε δεδομένα, υπολογιστικούς πόρους και κατάρτιση σε νεοσύστατες επιχειρήσεις και ΜΜΕ)
Θεσμικό πλαίσιο για την διασφάλιση ποιότητας, την ασφάλεια των ασθενών και τη συμμετοχή τους στην παροχή υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης
Ολοκλήρωση Κτηματογράφησης
Ψηφιακός μετασχηματισμός του τομέα της υγείας: επέκταση της δημιουργίας ραντεβού, αναβάθμιση συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης
Εργασίες ανακαίνισης σε 19 νοσοκομεία
Ολοκλήρωση συστήματος ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ των συστημάτων και των υπηρεσιών του δημόσιου τομέα και των Ελλήνων πολιτών (Gov. gr — messenger)
Ολοκλήρωση επιχορήγησης 100.000 ΜμΕ για απόκτηση ψηφιακών εργαλείων
Μεταρρυθμίσεις
Ανάλογης δυσκολίας είναι οι βασικές μεταρρυθμίσεις, με τις οποίες θα πέσουν τίτλοι τέλους στο Ταμείο Ανάκαμψης. Έτσι, μέχρι τον Αύγουστο θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί τα εξής:
Μείωση των καθυστερήσεων στην αναγκαστική εκτέλεση και δημιουργία μηχανισμού για τον επαναπροσδιορισμό των δικασίμων αναφορικά με τις ανακοπές «προ του πλειστηριασμού» και «μετά τον πλειστηριασμό»
Εθνική Στρατηγική Στέγασης
Λειτουργία Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών
Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Ολοκλήρωση Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων ΑΠΕ, Τουρισμού, Βιομηχανίας
Ολοκλήρωση μεταρρύθμισης ΟΣΕ
Παράδοση οδικού δικτύου Βόρειο Τμήμα Ε-65 (Τρίκαλα – Εγνατία Οδός)
Κυκλοφορία 425 ηλεκτρικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Ηλεκτρική διασύνδεση Κυκλάδων (Νάξος, Σέριφος, Μήλος, Φολεγάνδρος και Σαντορίνη)
Ολοκλήρωση ανακαινίσεων σε 80 νοσοκομεία και 156 κέντρων υγείας
Εκτέλεση 150 έργων οδικής ασφάλειας, 50 έργων ύδρευσης και 70 έργων επεξεργασίας λυμάτων σε όλη τη χώρα
Εκτόξευση και θέση σε τροχιά 13 μικροδορυφόρων
Ανακαίνιση ενεργειακής απόδοσης για 100.000 κατοικίες, εκ των οποίων τουλάχιστον 20.400 είναι ευάλωτα νοικοκυριά
Ψηφιοποίηση αρχείων του κράτους: 1 δισ. σελίδες
Αναβαθμίσεις δικαστικών κτιρίων και πληροφοριακά συστήματα πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων, Ελεγκτικού συνεδρίου και Εθνικό Ποινικό Μητρώο
Τα πυρά
Όπως έχει αναφέρει σε κείμενό του ο τομεάρχης ΚΤΕ Οικονομίας του ΠΑΣΟΚ και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, Παύλος Γερουλάνος υπάρχει μια «χαμένη ευκαιρία«. Το ΠΑΣΟΚ και ο τομεάρχης Οικονομίας Παύλος Γερουλάνος σημειώνουν: «Ακόμα μία μέγιστη αναθεώρηση – δεύτερη μέσα σε μόλις 4 μήνες – του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με σωρεία τροποποιήσεων αλλά και απεντάξεων μέτρων και στόχων στο παρά πέντε της λήξης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Aλλά η κυβέρνηση, για ακόμη μία φορά, αρνείται να ενημερώσει ολοκληρωμένα την ελληνική κοινωνία».
Με βάση τα όσα έχει αναφέρει ο κ. Γερουλάνος, «από τη συγκριτική μελέτη των κειμένων των αναθεωρήσεων, προκύπτουν σαφέστατες διαφοροποιήσεις προς τα κάτω ως προς την ποιότητα μεταξύ αρχικού και τελικού στόχου. Σε αυτά, η μείωση του επιδιωκόμενου αντικειμένου, το προβληματικό χρονοδιάγραμμα κοντά στη λήξη του ΤΑΑ, η απένταξη έργων αλλά και η εγκατάλειψη των αρχικών οροσήμων και σχεδιασμών, φαίνεται να επιχειρείται να κρυφτούν πίσω από νεφελώδεις διατυπώσεις όπως για παράδειγμα «τα μέτρα έχουν τροποποιηθεί για την εφαρμογή καλύτερων εναλλακτικών λύσεων.
Ένα πρώτο πολιτικό συμπέρασμα είναι προφανές: Σε έναν μεγάλο αριθμό μέτρων η ελληνική κυβέρνηση αναγκάζεται να κατεβάσει τον πήχη προκειμένου να διασωθεί ό,τι μπορεί από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το επίσης ενδιαφέρον είναι όμως ότι δεν εξηγεί συγκεκριμένα γιατί το κάνει σε κάθε μέτρο και ποιος ευθύνεται για αυτό. Φταίει ο ανάδοχος κάθε φορά του έργου; Το όποιο υπουργείο; Το επίπεδο προετοιμασίας; Και τι συνέπειες θα έχει το χαμήλωμα του πήχη και για ποια κοινά; Αυτές είναι πληροφορίες που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο επηρεάζουν την κοινωνία ακόμα και αν το θέμα είναι απλά θέμα διαφάνειας και σωστής παράδοσης του έργου. Τώρα είναι η ώρα η Κυβέρνηση να ξεκαθαρίσει πράγματα τόσο για τις αιτίες των αλλαγών όσο και για το αποτύπωμα τους στην ελληνική κοινωνία και οικονομία».