Εν ολίγοις
- Το ΚΑΤΣΕΝΟ είναι φυλή με καταγραφή ως Πρόβατο Κεφαλληνίας, με σαφή χαρακτηριστικά και ιστορική τεκμηρίωση.
- Η Ευρώπη και η Ελλάδα, μέσα από το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027, ανοίγουν διαδρομές στήριξης για αυτόχθονες φυλές και για γενετικούς πόρους στην κτηνοτροφία.
- Η δύναμη του ΚΑΤΣΕΝΟΥ είναι διπλή: ανθεκτικότητα στο νησιωτικό περιβάλλον και ταυτότητα που μπορεί να μεταφραστεί σε κύρος, προϊόν και προοπτική.
Στην Κεφαλονιά, το ΚΑΤΣΕΝΟ είναι ένα πρόβατο που έμαθε να ζει με λιγότερα, να αξιοποιεί δύσκολους βοσκότοπους και να στέκεται σε συνθήκες που αλλάζουν. Αυτή η ανθεκτικότητα δεν είναι απλώς “παράδοση”· είναι παραγωγική αξία, ειδικά σήμερα που το κόστος πιέζει και η σταθερότητα γίνεται σπάνιο αγαθό.
Η βάση Αμάλθεια το αποτυπώνει ως Πρόβατο Κεφαλληνίας, καταγεγραμμένο ως ξεχωριστή φυλή από τη δεκαετία του 1990, με αναφορές που οι κτηνοτρόφοι συνδέουν με την Ιθάκη, και με διακριτά μορφολογικά γνωρίσματα. Σημειώνει ακόμη ότι εκτρέφεται αμιγώς κυρίως στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού,(Δήμος Σάμης και Δήμος Ληξουρίου) ενώ αλλού υπάρχει μεγαλύτερη ανάμιξη με εισαγόμενες φυλές—ένα στοιχείο που δείχνει πως ο τόπος έχει ακόμη “πυρήνες” αυθεντικότητας.
Είναι η ώρα του «κάτσενου»;
Η ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική δεν αντιμετωπίζει πια τις φυλές μόνο ως παραγωγικές “μονάδες”. Τις βλέπει ως γενετικό κεφάλαιο: ποικιλότητα, προσαρμοστικότητα, ανθεκτικότητα, δυνατότητα να κρατηθούν ζωντανά τοπία και κοινότητες. Γι’ αυτό και στο Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027 υπάρχουν ειδικές παρεμβάσεις που αφορούν τη διατήρηση απειλούμενων αυτόχθονων φυλών και την προστασία, διατήρηση και βελτίωση των γενετικών πόρων στην κτηνοτροφία. Δεν είναι λεπτομέρεια πολιτικής· είναι καθαρό μήνυμα προτεραιότητας.
Οι κτηνοτρόφοι του κάτσενου δεν ξεκινούν από το μηδέν. Κρατούν μια φυλή που έχει όνομα, περιγραφή, τόπο, ιστορία—και αυτή ακριβώς η τεκμηριωμένη ταυτότητα είναι που επιτρέπει να συζητάμε για πραγματικές δυνατότητες στήριξης και αναβάθμισης, χωρίς να χαθεί η ψυχή της εκτροφής.
Το κάτσενο μπορεί να γίνει η “ήσυχη απάντηση” της Κεφαλονιάς σε δύο μεγάλες αγωνίες: στο πώς μένουν οι άνθρωποι στον τόπο τους και στο πώς ένα νησί δεν ζει μόνο από την εποχική κατανάλωση, αλλά από παραγωγή που έχει ρίζες. Κι όταν μια φυλή έχει ρίζες, το μέλλον της δεν είναι υπόθεση τύχης. Είναι υπόθεση επιλογής.
Ο ρόλος του Κράτους
Ο κτηνοτρόφος δεν χρειάζεται απλώς «ένα πρόγραμμα». Χρειάζεται να μπορεί να λειτουργήσει χωρίς να καίγεται στη γραφειοκρατία και χωρίς να μένει μόνος μπροστά σε κρίσιμες στιγμές όπως αυτό το διάστημα με τον ιό της ευλογιάς.
Τι σημαίνει αυτό
- Σταθερή κτηνιατρική κάλυψη στο νησί: πρόληψη, εμβολιασμοί, έγκαιρη διάγνωση, έλεγχοι που γίνονται με επάρκεια και όχι “όποτε περισσέψει χρόνος”.
- Σαφή και φιλικά εργαλεία συμβουλευτικής: ο κτηνοτρόφος πρέπει να έχει πρόσβαση σε καθοδήγηση για βιοασφάλεια, ευζωία, διαχείριση αναπαραγωγής, χωρίς να νιώθει ότι μπαίνει σε λαβύρινθο.
- Γρήγορη αποζημίωση όταν υπάρχει ζημιά (καιρικά φαινόμενα, απώλειες, έκτακτα συμβάντα): γιατί αν αργήσει, το κοπάδι μικραίνει πριν καν έρθει η βοήθεια.
- Απλούστευση ελέγχων και διαδικασιών: όχι “χαλαρότητα”, αλλά λογική. Όταν τα δεδομένα ζητούνται διπλά και τριπλά, ο μικρός παραγωγός εγκαταλείπει πρώτος.
- Δημιουργία τράπεζας DNA
Όταν ο κτηνοτρόφος αισθάνεται ότι το κράτος τον αντιμετωπίζει ως ύποπτο αντί ως παραγωγό, δεν επενδύει, δεν κρατά τα παιδιά του στο επάγγελμα, δεν μεγαλώνει κοπάδι.
Οι δήμοι
Οι δήμοι και η Περιφέρεια Ιονίων νήσων δεν μπορούν να λύσουν τα πάντα. Μπορούν όμως να λύσουν εκείνα που, για τον κτηνοτρόφο, είναι “η καθημερινή μάχη”.
- Βοσκότοποι με τάξη και διαφάνεια: καθαρές διαδικασίες, προστασία από αυθαιρεσίες, πραγματική διευκόλυνση για να μη χάνει ο άνθρωπος μέρες σε χαρτιά.
- Νερό και πρόσβαση: ποτίστρες, μικρά έργα ύδρευσης σε κρίσιμα σημεία, συντήρηση αγροτικών δρόμων. Αυτά δεν είναι “δευτερεύοντα” — είναι η διαφορά ανάμεσα σε συνέχιση και εγκατάλειψη.
- Χωροταξική λογική και άδειες: όταν οι διαδικασίες για μια απλή βελτίωση υποδομής γίνονται Γολγοθάς, ο κτηνοτρόφος μένει με το παλιό, το πρόχειρο και το επικίνδυνο.
- Τοπική αγορά και δημόσιες προμήθειες: σχολεία, κοινωνικές δομές, εκδηλώσεις, τοπικές διοργανώσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως σταθερή ζήτηση για προϊόντα που παράγονται από το νησί.
Η στήριξη της κοινωνίας
Αν θέλουμε πραγματική αύξηση εκτροφής, το Κάτσενου πρέπει να πάψει να είναι κάτι που αφορά μόνο τους λίγους που επιμένουν. Πρέπει να γίνει υπόθεση:
- της τυροκομίας (και της ποιότητας που χτίζει φήμη),
- της τοπικής εστίασης (που μπορεί να στηρίξει σταθερά),
- του τουριστικού προϊόντος (ως αληθινή γαστρονομία),
- της νέας γενιάς (που θα μείνει μόνο αν δει προοπτική και στήριξη).
Και εδώ είναι το σημείο που πρέπει να ειπωθεί καθαρά στους κτηνοτρόφους: δεν είστε μόνοι, αλλά δεν πρέπει και να μένετε μόνοι. Η πολιτεία και η αυτοδιοίκηση έχουν ευθύνη να σας στηρίξουν. Όμως και το νησί συνολικά —η αγορά, οι επιχειρήσεις, οι φορείς— οφείλει να καταλάβει ότι χωρίς ζωντανή κτηνοτροφία, η Κεφαλονιά χάνει κάτι βαθύτερο από εισόδημα: χάνει τις ρίζες της, υπονομεύει το μέλλον της.
Το Κάτσενο μπορεί να στηριχθεί με ένα απλό, τίμιο πλαίσιο: υπηρεσίες, υποδομές, σεβασμός και σταθερότητα. Αν αυτά μπουν στη θέση τους, τότε η εκτροφή δεν θα είναι “ηρωισμός”. Θα είναι ξανά επάγγελμα με μέλλον τόσο για τις οικογένειες των κτηνοτρόφων όσο κα για την οικονομία του νησιού.
H Ομάδα του Think Tank και ειδικοί συνεργάτες
Διάβασε και αυτό:
Πρόβατο φυλής Κεφαλληνίας: Το “κάτσενο” , ο θησαυρός που κινδυνεύει να χαθεί
