Το σύστημα εισόδου/εξόδου Σένγκεν EES (Schengen Entry/Exit System) επανέρχεται στο επίκεντρο, με τις ACI EUROPE, Airlines for Europe (A4E) και IATA να ζητούν άμεση επανεξέταση του συστήματος ενόψει της θερινής αιχμής. Οι φορείς κάνουν λόγο για καθυστερήσεις στα σύνορα, ουρές επιβατών και κίνδυνο σοβαρών διαταραχών στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Γράφει Χριστίνα Λαΐνοπούλου
Έντονες ανησυχίες για χάος στα αεροδρόμια προκαλεί η προοδευτική εφαρμογή του Schengen Entry/Exit System (EES), σύμφωνα με κοινή παρέμβαση των ACI EUROPE, Airlines for Europe (A4E) και IATA. Με επιστολή τους προς τον Επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης της ΕΕ, Magnus Brunner, αεροδρόμια και αεροπορικές εταιρείες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το ενδεχόμενο εκτεταμένων προβλημάτων κατά τους μήνες υψηλής ζήτησης και καθυστερήσεις που μπορεί να φτάνουν ή να ξεπερνούν τις 4 ώρες κατά την περίοδο αιχμής του καλοκαιριού.
Οι τρεις οργανισμοί επισημαίνουν ότι, στο τρέχον στάδιο λανσαρίσματος του EES, η υποχρεωτική καταγραφή του 35% των υπηκόων τρίτων χωρών που εισέρχονται στη Ζώνη Σένγκεν οδηγεί ήδη σε υπερβολικούς χρόνους αναμονής. Όπως αναφέρουν, σε αρκετές περιπτώσεις οι ουρές στον έλεγχο διαβατηρίων φτάνουν έως και τις δύο ώρες, επιβαρύνοντας την εμπειρία των μη Ευρωπαίων ταξιδιωτών και δοκιμάζοντας τις αντοχές των υποδομών.
Στο επίκεντρο των δυσλειτουργιών βρίσκονται τρεις κρίσιμοι παράγοντες: η χρόνια υποστελέχωση των συνοριακών ελέγχων, τα άλυτα τεχνολογικά ζητήματα – ιδίως σε ό,τι αφορά τα συστήματα αυτοματοποιημένου ελέγχου – και η περιορισμένη υιοθέτηση της εφαρμογής προεγγραφής της Frontex από τα κράτη Σένγκεν. Οι φορείς υπογραμμίζουν ότι ο συνδυασμός αυτών των παραμέτρων πολλαπλασιάζει τις καθυστερήσεις, ιδίως σε αεροδρόμια με έντονη διατλαντική και διεθνή κίνηση.
Η προειδοποίηση γίνεται εντονότερη ενόψει της θερινής περιόδου αιχμής. Εφόσον καταστούν υποχρεωτικές οι εγγραφές EES για το σύνολο των διελεύσεων στα σύνορα κατά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, οι χρόνοι αναμονής θα μπορούσαν να εκτοξευθούν έως και τις τέσσερις ώρες ή και περισσότερο, εκτιμούν ACI EUROPE, A4E και IATA. Ένα τέτοιο σενάριο, τονίζουν, θα συνεπαγόταν σοβαρές λειτουργικές διαταραχές, απώλειες συνδέσεων και ενίσχυση της πίεσης στο ήδη επιβαρυμένο οικοσύστημα των ευρωπαϊκών αερομεταφορών.
Παράλληλα, ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποσαφηνίσει επειγόντως το πλαίσιο ευελιξίας. Συγκεκριμένα, καλούν την Κομισιόν να επιβεβαιώσει ότι τα κράτη-μέλη της Ζώνης Σένγκεν θα διατηρήσουν τη δυνατότητα μερικής ή ολικής αναστολής της εφαρμογής του EES έως τα τέλη Οκτωβρίου 2026. Υπενθυμίζουν ότι, βάσει της Regulation 2025/1534, οι μηχανισμοί αναστολής ενδέχεται να μην είναι διαθέσιμοι μετά τις αρχές Ιουλίου, ενώ παραμένει ασαφές αν μπορεί να ενεργοποιηθεί επαρκής ευελιξία μέσω του Schengen Border Control Code.
Σε κοινή δήλωσή τους, ο Olivier Jankovec (ACI EUROPE), η Ourania Georgoutsakou (A4E) και ο Thomas Reynaert (IATA) κάνουν λόγο για «πλήρη αποσύνδεση μεταξύ της αντίληψης των θεσμών της ΕΕ ότι το EES λειτουργεί ομαλά και της πραγματικότητας που βιώνουν οι μη Ευρωπαίοι ταξιδιώτες». Όπως σημειώνουν, «κατά τους μήνες αιχμής, όταν η κίνηση στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια διπλασιάζεται, η εφαρμογή του EES πρέπει να προσαρμόζεται στις επιχειρησιακές συνθήκες». Η απαιτούμενη ευελιξία, καταλήγουν, αποτελεί προϋπόθεση τόσο για την επιτυχία του συστήματος όσο και για τη διαφύλαξη της εικόνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως αποτελεσματικού και φιλόξενου προορισμού.
Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει έντονα την ατζέντα των ευρωπαϊκών αερομεταφορών τους επόμενους μήνες, καθώς η βιομηχανία ζητά λύσεις πριν από την έναρξη της καλοκαιρινής περιόδου, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα συμφόρησης που θα μπορούσαν να πλήξουν επιβάτες, αεροδρόμια και αεροπορικές εταιρείες.