Από 15,5 έως 18 ευρώ το κιλό το ντόπιο αρνί…
Μεγάλη Τετάρτη πρωί στην αγορά του Αργοστολίου για το ρεπορτάζ της ημέρας. Ήδη υπήρχε ενδιαφέρον μετά τη συζήτηση που είχαμε με τον αντιπρόεδρο των κτηνοτρόφων Παναγή Τουλάτο και τον επιχειρηματία Κυριάκο Σταμούλη. Απόγνωση για την ακρίβεια οι κτηνοτρόφοι, όλα ομαλά οι έμποροι. Μια βόλτα στα μαγαζιά θα έδινε την πραγματική εικόνα.
Παρόλο που περίμενα κόσμο, τα μαγαζιά δεν είχαν την κίνηση άλλων χρόνων. Είναι εμφανές ότι δεν έχουν έρθει ακόμη οι Κεφαλονίτες της Αττικής — και μάλλον φέτος δεν φαίνεται να έρχονται όπως παλιά. Και αυτό θα «πονέσει» την αγορά.
«Το κατσικάκι θα το πάρουμε… αλλά από κάπου αλλού θα κόψουμε»
Ο κόσμος κοιτάει τα πράγματα και αρκετοί μονολογούν: «Πού θα φτάσουν τελικά οι τιμές;». Οι συνταξιούχοι είναι αυτοί που ξέρουν κάθε τιμή απ’ έξω. Ο μεγάλος άνθρωπος έχει σταθερές συνήθειες — μόνο έτσι βγαίνει ο λογαριασμός.
Το μανάβικο γίνεται… μικρή Βουλή
Στέκομαι μπροστά στα καφάσια με τις ντομάτες. Μια μικρή παρέα έχει ανοίξει κουβέντα.
«Τι γίνεται σε τούτη τη χώρα; 4,20 ευρώ το κιλό οι ντομάτες; Δηλαδή 1.500 δραχμές το κιλό;»
Ο μανάβης αντιδρά:
«Στις δραχμές είσαι ακόμα; Είμαστε στα πετροδολάρια τώρα. Όλα εξαρτώνται από το πετρέλαιο…»
Και η απάντηση έρχεται Κεφαλονίτικη:
«Ναι αφέντη μου… κάψανε πολύ πετρέλαιο για να φυτέψουμε τσι ντομάτες…»
Η κουβέντα φουντώνει, μπαίνουν κι άλλοι, και το μανάβικο μετατρέπεται σε μια μικρή… Βουλή της αγοράς.
Γύρω μου τιμές: μαρούλια 1 ευρώ, λίγο πιο πέρα άλλη ποικιλία 1,20. Οι αγκινάρες — αγαπημένο λαχανικό της Μεγάλης Εβδομάδας — σχεδόν εξαφανισμένες, 1 ευρώ η μία. Μπιζέλια 6,90, αγγουράκια 3,60, άνηθος 1,20, πατάτες 1,75. Ολα ..πετρελαιοκίνητα είναι!!
Η ακρίβεια μετριέται… σε φιάλες γκαζιού
Συνεχίζουμε στο σούπερ μάρκετ. Ένας κύριος μιλάει έντονα έξω από την είσοδο:
«Μα δεν έχουνε τον Θεό τους! Από 26 ευρώ η μπουκάλα πήγε 34. Πού θα πάει αυτή η κατάσταση;»
Μην σας φαίνεται μικρό θέμα. Στα χωριά της Κεφαλονιάς, το πετρογκάζ είναι βασικό εργαλείο της καθημερινότητας. Εξωτερικές κουζίνες, αυλές, αποθήκες — εκεί γίνεται το μαγείρεμα για να μη «λερώνεται» η καλή κουζίνα. Για χιλιάδες ανθρώπους, η τιμή της φιάλης έχει γίνει μονάδα μέτρησης της ακρίβειας.
Τα νέα ζευγάρια: «Ζεματάνε οι τιμές»
Μέσα στο σούπερ μάρκετ, άλλος κόσμος. Νεότερες ηλικίες. Καροτσάκια γεμάτα — αλλά όχι με «λαμπριάτικα». Σνακ, έτοιμα, γρήγορες λύσεις.
Ρωτάω μια γνωστή νέα γυναίκα:«Θα φύγετε για Πάσχα;»
«Όχι… Θα φάμε στα πεθερικά. Αυτοί έχουν αναλάβει το τραπέζι. Εμείς θα πάμε το τσουρέκι.»
«Πώς σας φαίνονται οι τιμές;»
«Ζεματάνε! Μιλάω με την αδελφή μου στη Θεσσαλονίκη… καμία σχέση. Εδώ μας περνάνε για τουρίστες.»
«Κόψατε κάτι;»
«Κόψαμε πολλά… αλλά όχι από τα παιδιά. Φροντιστήρια, ρούχα, διατροφή — πρώτα τα παιδιά. Εμείς κρατήσαμε μόνο έναν καφέ την εβδομάδα…»
«Ψάχνω το μικρό απορρυπαντικό για να τα βγάλω πέρα»
Μια κυρία που ακούει τη συζήτηση παρεμβαίνει:
«Πολύ ακρίβεια… να το γράψετε! Όλο κόβουμε… Δείτε τα απορρυπαντικά. Παίρνω το μικρότερο. Όχι γιατί είναι φθηνότερο — αλλά γιατί έχει λιγότερα λεφτά…»
Και συμπληρώνει χαμηλόφωνα:
«Έχω και 17 αδέσποτα γατάκια… τα ταΐζω κι αυτά…»
Το κατσικάκι δεν λείπει — αλλά οι μεζέδες κόβονται
Στα κρεοπωλεία, η εικόνα αλλάζει. Υπάρχει επάρκεια, όλα ντόπια.
«Ψωνίζει ο κόσμος;»
«Όχι ακόμα. Μεγάλη Παρασκευή και Μεγάλο Σάββατο γίνεται η δουλειά. Τώρα έρχονται για παραγγελίες.»
«Τι παίρνουν;»
«Ολόκληρα κατσικάκια 8–10 κιλά οι μεγάλες οικογένειες. Οι μικρότερες μπουτάκια και παϊδάκια.»
Οι τιμές: 15 έως 17,50 ευρώ το κιλό.
«Έχει πέσει η κατανάλωση;»
«Το κατσικάκι θα το πάρουν όλοι. Εκεί δεν κάνουν οικονομία. Αλλά τα μεζεδάκια… κοκορέτσια, λουκάνικα, κοντοσούβλια — εκεί έχει πέσει πολύ η ζήτηση.»
«Πρώτα πληρώνουμε το φαρμακείο και μετά βλέπουμε τι θα πάρουμε από το σούπερ μάρκετ»
«Πρώτα πάμε φαρμακείο… και μετά ψωνίζουμε»
Μπαίνει μια γνωστή συνταξιούχος.
«Ρωτάτε για την ακρίβεια; Να σας πω εγώ… Η σύνταξη τελειώνει σε δέκα μέρες. Η δωρεάν υγεία στοιχίζει… Πρώτα πάμε στο φαρμακείο — και μετά στο σούπερ μάρκετ, από τα ρέστα…»
Το τσουρέκι κρατάει
Η μυρωδιά από το φούρνο γεμίζει τον δρόμο.
«Πώς πάει το τσουρέκι;»
«Σταθερά. Όταν είναι καλό προϊόν, έχει πελάτες.
Και η τιμή;
13 ευρώ το κιλό — ίδια εδώ και τρία χρόνια.»
Τι δείχνει τελικά η αγορά
Η εικόνα της αγοράς στο Αργοστόλι δεν είναι εικόνα κατάρρευσης. Είναι εικόνα πίεσης και προσαρμογής.
Οι συνταξιούχοι μετρούν το κάθε ευρώ. Οι οικογένειες κόβουν από τον εαυτό τους για τα παιδιά. Οι νέοι αλλάζουν συνήθειες.
Το πασχαλινό τραπέζι θα στηθεί. Το κατσικάκι θα μπει στον φούρνο. Το τσουρέκι θα κοπεί.
Αλλά πίσω από αυτή την εικόνα, η ακρίβεια έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο ζωής. Απόπου μπορούμε κόβουμε, απόπου μπορούμε μειώνουμε.. Και στην Κεφαλονιά, η ακρίβεια δεν μετριέται μόνο σε ευρώ. Μετριέται σε μικρές καθημερινές θυσίες.
Ευτυχισμένη Λαμπρή Κεφαλονίτες!
Ελένη Δ. Χιόνη
Διαβάστε και αυτό Ακριβότερο από ποτέ το Πάσχα: Από 15,5 έως 18 ευρώ το κιλό το ντόπιο ερίφιο στην Κεφαλονιά