Τα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, με έμφαση στις μικρές επιχειρήσεις, τις νεοσύστατες δραστηριότητες και τον αγροτικό τομέα, παρουσιάστηκαν σε ενημερωτική συνάντηση που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα το απόγευμα στο Επιμελητήριο Κεφαλονιάς και Ιθάκης. Η συζήτηση, ωστόσο, ανέδειξε και τα πραγματικά εμπόδια που συναντούν οι επιχειρηματίες: ενημερότητες, γραφειοκρατία, εξασφαλίσεις, de minimis και δυσκολία πρόσβασης στην πληροφόρηση.
Στο προεδρείο της συζήτησης ήταν ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Σταύρος Σπαθής και ο Αντιπρόεδρος Ανδρέας Παντελιός, ενώ στη συζήτηση συμμετείχαν και άλλα μέλη του ΔΣ όπως ο Τάσος Καλογηράτος και ο Νίκος Λυκούδης, ενώ παρέμβαση έκανε η Αντιπεριφερειάρχης Επιχειρηματικότητας Ελένη Παπαναστασάτου.
Δείτε ολόκληρη την ενημερωτική συζήτηση στο βίντεο που ακολουθεί:
Ρεπορτάζ Παντελής Ιωαννίδης
Η κα Μαρία Ελένη Ματτίου, Διευθύντρια Δανείων και Εγγυήσεων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, παρουσίασε τον ρόλο της τράπεζας, ξεκαθαρίζοντας από την αρχή ότι δεν πρόκειται για μια κλασική εμπορική τράπεζα.
Όπως εξήγησε, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους και την πραγματική οικονομία. Παίρνει τους διαθέσιμους πόρους, σχεδιάζει χρηματοδοτικά εργαλεία και τα διοχετεύει μέσω των εμπορικών τραπεζών προς τις επιχειρήσεις.
Στόχος, όπως είπε, είναι να καλυφθεί το κενό ρευστότητας που αντιμετωπίζουν κυρίως οι μικρές, πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ώστε να μπορέσουν να διατηρηθούν, να αναπτυχθούν, να αυξήσουν την εξωστρέφειά τους και να κινηθούν μέσα σε ένα πλαίσιο πράσινης μετάβασης, βιωσιμότητας και καινοτομίας.
84.000 δάνεια από το 2019
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η εκπρόσωπος της τράπεζας, από το 2019 έχουν εγκριθεί περίπου 84.000 δάνεια. Από αυτά, τα 58.000 αφορούν επιχειρήσεις και τα 26.000 ιδιώτες, κυρίως μέσω προγραμμάτων όπως το «Σπίτι μου» και το «Αναβαθμίζω».
Οι επιχειρήσεις που έχουν ωφεληθεί από τα προγράμματα υπολογίζονται σε περίπου 44.000. Το μεγαλύτερο ποσοστό αφορά μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, πολλές από τις οποίες απασχολούν κάτω από 10 εργαζομένους.
- 84.000 δάνεια έχουν εγκριθεί από το 2019
- 58.000 αφορούν επιχειρήσεις
- 26.000 αφορούν ιδιώτες
- 44.000 επιχειρήσεις έχουν ωφεληθεί
- Πάνω από 330.000 θέσεις εργασίας έχουν στηριχθεί
Η κ. Ματτίου ανέφερε ότι η τράπεζα έχει συμβάλει με περίπου 10 δισ. ευρώ στο συνολικό ΑΕΠ και έχει στηρίξει πάνω από 330.000 θέσεις εργασίας. Παράλληλα, μέσω δημόσιων πόρων έχουν διατεθεί πάνω από 7 δισ. ευρώ, τα οποία, με μέσο όρο μόχλευσης 2,8, φτάνουν περίπου τα 19 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία.
ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ: Το βασικό εργαλείο για τις επιχειρήσεις
Κεντρική θέση στην παρουσίαση είχε το ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως η «ναυαρχίδα» των εργαλείων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Το πρόγραμμα απευθύνεται τόσο σε υφιστάμενες όσο και σε νεοσύστατες επιχειρήσεις, στοιχείο που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για όσους ξεκινούν μια νέα δραστηριότητα και χρειάζονται χρηματοδότηση για το επενδυτικό τους σχέδιο.
Η περίοδος επιλεξιμότητας αναφέρθηκε ότι φτάνει έως τις 31 Μαΐου 2029.
Στο σκέλος των δανείων, τα επενδυτικά δάνεια ξεκινούν από 20.000 ευρώ και μπορούν να φτάσουν έως τα 8 εκατ. ευρώ. Για κεφάλαιο κίνησης, το ποσό ξεκινά επίσης από 20.000 ευρώ και μπορεί να φτάσει έως τις 500.000 ευρώ.
- Επενδυτικά δάνεια: από 20.000 έως 8 εκατ. ευρώ
- Κεφάλαιο κίνησης: από 20.000 έως 500.000 ευρώ
- 40% άτοκη χρηματοδότηση από την ΕΑΤ
- 60% χρηματοδότηση από τις τράπεζες
- Επιδότηση επιτοκίου 3% για τα δύο πρώτα χρόνια στο τραπεζικό σκέλος
Η διάρκεια των επενδυτικών δανείων κυμαίνεται από 5 έως 12 έτη, με περίοδο χάριτος έως 24 μήνες. Για τα δάνεια κεφαλαίου κίνησης, η διάρκεια μπορεί να φτάσει έως τα 5 έτη, με περίοδο χάριτος 12 μηνών.
Η κ. Ναιμαντίου επισήμανε ότι τα ποσά και τα κατώτατα όρια έχουν σημασία. Αν, για παράδειγμα, μια επιχείρηση ενταχθεί για δάνειο 20.000 ευρώ αλλά τελικά δεν μπορέσει να απορροφήσει αυτό το ποσό, υπάρχει κίνδυνος απένταξης και απώλειας των προνομίων του προγράμματος.
Εγγυοδοσία, νεοσύστατες επιχειρήσεις και εξασφαλίσεις
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος αφορά το Ταμείο Εγγυοδοσίας, με προϋπολογισμό 2,3 δισ. ευρώ. Εκεί υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες: η γενική επιχειρηματικότητα και οι νεοσύστατες επιχειρήσεις.
Στη γενική επιχειρηματικότητα, τα επενδυτικά δάνεια μπορούν να φτάσουν έως τα 10 εκατ. ευρώ, ενώ στις νεοσύστατες επιχειρήσεις έως το 1,5 εκατ. ευρώ. Για κεφάλαιο κίνησης στις νεοσύστατες επιχειρήσεις, το όριο φτάνει έως τις 200.000 ευρώ.
Η εγγύηση μπορεί να φτάσει στο 70% για τη γενική επιχειρηματικότητα και στο 80% για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι για ποσά έως 50.000 ευρώ οι τράπεζες δεν επιτρέπεται να ζητούν εμπράγματες εξασφαλίσεις.
«Μέχρι 50.000 ευρώ οι τράπεζες δεν επιτρέπεται να παίρνουν καθόλου εμπράγματες εξασφαλίσεις», ανέφερε η εκπρόσωπος της τράπεζας.
Νέο αγροτικό πρόγραμμα με 365 εκατ. ευρώ
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο νέο αγροτικό πρόγραμμα, το οποίο, σύμφωνα με την παρουσίαση, δεν έχει ακόμη ανοίξει, αλλά αναμένεται να ενεργοποιηθεί το επόμενο διάστημα.
Το πρόγραμμα αφορά τον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση προϊόντων του πρωτογενούς τομέα. Ο προϋπολογισμός του ανέρχεται σε 365 εκατ. ευρώ και, σε αντίθεση με άλλα εργαλεία, θα αφορά και μεγάλες επιχειρήσεις.
Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει:
- Μικροδάνεια από 10.000 έως 50.000 ευρώ
- Επενδυτικά δάνεια και κεφάλαιο κίνησης
- Εγγυοδοσία για μεγαλύτερα ποσά
- Συμβουλευτική υποστήριξη και mentoring
- Ειδικό σκέλος για νέους γεωργούς
Για τους νέους γεωργούς αναφέρθηκε ότι θα υπάρχει δυνατότητα δανείου από 10.000 έως 50.000 ευρώ και επιχορήγηση έως 80%. Δηλαδή, σε δάνειο 50.000 ευρώ, ο νέος γεωργός θα μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να λάβει επιχορήγηση έως 40.000 ευρώ.
Η διαδικασία: KYC, ESG Tracker και Carbon Tracker
Η διαδικασία για όλα τα επιχειρηματικά προϊόντα ξεκινά από το site της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, με τη συμπλήρωση του KYC, δηλαδή του μηχανισμού ταυτοποίησης και αρχικού ελέγχου του ενδιαφερόμενου.
Μέσω αυτής της διαδικασίας ελέγχεται αν υπάρχει φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, καθώς και αν υπάρχει πρόβλημα στον Τειρεσία.
Στη συνέχεια, η επιχείρηση πρέπει να συμπληρώσει το ESG Tracker, ένα ερωτηματολόγιο που εξετάζει περιβαλλοντικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της επιχείρησης. Για το νέο αγροτικό πρόγραμμα προστίθεται και το Carbon Tracker.
Η κ. Ναιμαντίου αναγνώρισε ότι η διαδικασία μπορεί να φαίνεται κουραστική, τόνισε όμως ότι τα στοιχεία αυτά θα γίνουν όλο και πιο απαραίτητα για τις επιχειρήσεις στο μέλλον.
Τα εμπόδια που έθεσαν οι επιχειρηματίες
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στην παρουσίαση των προγραμμάτων. Από τις παρεμβάσεις των συμμετεχόντων αναδείχθηκαν σοβαρά πρακτικά ζητήματα.
Τέθηκε, μεταξύ άλλων, το θέμα της γραφειοκρατίας και της δυσκολίας που αντιμετωπίζουν πολλές μικρές επιχειρήσεις, ειδικά όταν διοικούνται από ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, οι οποίοι δεν είναι εξοικειωμένοι με ηλεκτρονικές πλατφόρμες, αιτήσεις και πολύπλοκα ερωτηματολόγια.
Επιχειρηματίες και επαγγελματίες ζήτησαν επίσης μεγαλύτερη ευελιξία σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ρυθμίσεις προς την εφορία ή τα ασφαλιστικά ταμεία. Η απάντηση που δόθηκε ήταν ότι όταν ο ενδιαφερόμενος είναι ενήμερος στη ρύθμισή του και μπορεί να εκδοθεί φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, το σύστημα δεν εμφανίζει πρόβλημα.
Ωστόσο, αναφέρθηκε ειδική περίπτωση παλαιότερων δανείων της ΕΑΤ που είχαν καταπέσει και έχουν περάσει προς είσπραξη στο Δημόσιο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ακόμη και αν υπάρχει ενημερότητα, ενδέχεται να χρειάζεται πρόσθετη βεβαίωση από την εφορία.
Η Κεφαλονιά, το de minimis και το μεταφορικό ισοδύναμο
Σημαντική ήταν και η συζήτηση για το καθεστώς de minimis, ειδικά για τα Ιόνια Νησιά, όπου πολλές επιχειρήσεις έχουν ήδη ενταχθεί σε προγράμματα ΕΣΠΑ ή λαμβάνουν ενισχύσεις όπως το μεταφορικό ισοδύναμο.
Από την αίθουσα επισημάνθηκε ότι το μεταφορικό ισοδύναμο δεν θα έπρεπε να προσμετράται στη σώρευση de minimis, καθώς λειτουργεί συχνά ως εμπόδιο για επιχειρήσεις που θέλουν να ενταχθούν σε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Η απάντηση ήταν ότι το θέμα έχει τεθεί, αλλά τέτοιες αποφάσεις δεν εξαρτώνται μόνο από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ή το ελληνικό κράτος, καθώς συνδέονται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων.
Ζητήματα εστίασης, κοινωνικής κατοικίας και ενημέρωσης
Στη συζήτηση τέθηκε και ζήτημα που αφορά επιχειρήσεις εστίασης οι οποίες συνεργάζονται με το Δημόσιο και αντιμετωπίζουν δυσκολίες σε διαγωνισμούς λόγω απαιτήσεων για δανειοληπτική ικανότητα. Η εκπρόσωπος της τράπεζας ανέφερε ότι δεν γνώριζε το συγκεκριμένο θέμα και ότι μπορεί να εξεταστεί ως πρόταση.
Παράλληλα, προτάθηκε η δημιουργία ειδικού χρηματοδοτικού εργαλείου για κατασκευή κοινωνικών κατοικιών, με στόχο να βγουν στην αγορά κατοικίες προς αγορά ή ενοικίαση σε χαμηλότερες τιμές. Η πρόταση χαρακτηρίστηκε ενδιαφέρουσα.
Ένα ακόμη βασικό ζήτημα που τέθηκε ήταν η ενημέρωση. Όπως αναφέρθηκε από συμμετέχοντες, πολλοί επιχειρηματίες δεν γνωρίζουν ποια προϊόντα είναι ενεργά, πού πρέπει να απευθυνθούν και πώς μπορούν να ξεκινήσουν τη διαδικασία.
Η κα Ματτίου απάντησε ότι η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα δεν κάνει απευθείας διακίνηση των προϊόντων, αλλά συνεργάζεται με τις εμπορικές τράπεζες, οι οποίες αναλαμβάνουν μεγάλο μέρος της επικοινωνίας. Παράλληλα, ανέφερε ότι στελέχη της ΕΑΤ ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα για ενημερωτικές συναντήσεις.
Το συμπέρασμα
Η παρουσίαση στην Κεφαλονιά έδειξε ότι υπάρχουν διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, σημαντικοί πόροι και ειδικά προγράμματα για μικρές επιχειρήσεις, νεοσύστατες δραστηριότητες, αγρότες και νέους γεωργούς.
Ταυτόχρονα, όμως, ανέδειξε και το μεγάλο στοίχημα: να μπορέσουν αυτά τα εργαλεία να φτάσουν πραγματικά σε εκείνους που τα έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Γιατί ανάμεσα στην ανακοίνωση ενός προγράμματος και στην πρόσβαση μιας μικρής επιχείρησης στη χρηματοδότηση, μεσολαβούν ακόμη πολλά: ενημερότητες, πλατφόρμες, business plan, παραστατικά, ESG ερωτηματολόγια, όρια σώρευσης, εξασφαλίσεις και τραπεζικά κριτήρια.
Και εκεί θα κριθεί τελικά αν τα νέα εργαλεία θα λειτουργήσουν ως πραγματική ανάσα για την τοπική οικονομία ή αν θα μείνουν προσβάσιμα κυρίως σε όσους ήδη έχουν τη δυνατότητα να περάσουν από τον δύσκολο διάδρομο της τραπεζικής χρηματοδότησης.