Η νέα απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλάζει τα δεδομένα για την αδειοδότηση έργων μέσα ή κοντά σε προστατευόμενες περιοχές Natura 2000 και αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Κεφαλονιά.
Στις 16 Ιουλίου 2026, στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-27/25 και C-356/25, το ΔΕΕ έκρινε ότι δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί έγκυρη εκτίμηση των επιπτώσεων ενός έργου, όταν δεν έχουν προηγουμένως καθοριστεί σαφείς και ειδικοί στόχοι διατήρησης για τη συγκεκριμένη προστατευόμενη περιοχή.
Με απλά λόγια, δεν αρκεί μια γενική περιβαλλοντική μελέτη. Η αρμόδια αρχή πρέπει να γνωρίζει ποια είδη και ποιοι οικότοποι προστατεύονται, ποια είναι η κατάστασή τους και ποιος ακριβώς είναι ο στόχος διατήρησής τους, ώστε να μπορεί να κρίνει αν ένα έργο απειλεί την ακεραιότητα της περιοχής.
Η κρίσιμη παράμετρος για την Κεφαλονιά
Η Ελλάδα έχει θεσπίσει από το 2023 τοπικούς στόχους διατήρησης για τις περιοχές Natura. Ωστόσο, στα ίδια τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος καταγράφονται σε αρκετές περιπτώσεις κρίσιμες παράμετροι με την ένδειξη «Ανεπαρκή δεδομένα».
Το ζήτημα αφορά άμεσα τις θαλάσσιες Natura της Κεφαλονιάς.
Στην παράκτια περιοχή από το Αργοστόλι έως τα Βλαχάτα και τον όρμο Μούντα υπάρχουν ελλείψεις ως προς τη συνολική έκταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας, των αμμοσύρσεων μικρού βάθους και των υφάλων.
Ακόμη μεγαλύτερα κενά εμφανίζονται στις δυτικές ακτές της Κεφαλονιάς και στο Στενό Κεφαλονιάς–Ιθάκης, όπου ως ανεπαρκή χαρακτηρίζονται στοιχεία για την έκταση, την πυκνότητα και τη δυναμική των λιβαδιών Ποσειδωνίας.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται στη θαλάσσια ζώνη από το Αργοστόλι έως τον όρμο Μούντα, ακόμη και για βασικά χαρακτηριστικά θαλάσσιων οικοτόπων και σπηλαίων.
Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι σοβαρό: πώς μπορεί μια περιβαλλοντική αξιολόγηση να αποκλείσει με επιστημονική βεβαιότητα τη βλάβη ενός οικοτόπου, όταν η ίδια η Πολιτεία δηλώνει ότι δεν διαθέτει επαρκή στοιχεία για την έκταση ή την κατάστασή του;
Ποια έργα μπορεί να επηρεαστούν
Η απόφαση αφορά δυνητικά τουριστικές εγκαταστάσεις, ξενοδοχειακές επεκτάσεις, λιμενικά έργα, αγκυροβόλια, οδικά δίκτυα, ενεργειακές υποδομές και παρεμβάσεις σε ακτές και θαλάσσιες ζώνες.
Ένα έργο δεν χρειάζεται να βρίσκεται υποχρεωτικά μέσα στα όρια μιας Natura. Αρκεί να υπάρχει πιθανότητα να επηρεάσει σημαντικά την προστατευόμενη περιοχή.
Η απόφαση δεν ακυρώνει αυτομάτως όλες τις υφιστάμενες άδειες. Ενισχύει όμως σημαντικά τον έλεγχο της νομιμότητάς τους. Κάθε άδεια θα πρέπει να αποδεικνύει ότι στηρίχθηκε σε συγκεκριμένους στόχους διατήρησης, επαρκή επιστημονικά δεδομένα και αξιολόγηση που δεν αφήνει εύλογες αμφιβολίες για πιθανή οικολογική βλάβη.
Προστασία και ασφάλεια των επενδύσεων
Η εφαρμογή αυστηρών κανόνων στις Natura δεν προστατεύει μόνο το περιβάλλον. Προστατεύει και τις ίδιες τις επενδύσεις από καθυστερήσεις, προσφυγές και ακυρώσεις.
Για την Κεφαλονιά, το μήνυμα της ευρωπαϊκής απόφασης είναι σαφές: δεν αρκεί πλέον η τυπική ολοκλήρωση μιας διαδικασίας αδειοδότησης. Χρειάζονται πραγματικά δεδομένα, ειδικοί στόχοι και επιστημονική τεκμηρίωση.
Διαφορετικά, έργα και σχέδια που αφορούν τις πολυτιμότερες φυσικές περιοχές του νησιού μπορεί να βρεθούν νομικά εκτεθειμένα.
Η Ομάδα του Think Tank
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Πηγές: Απόφαση ΔΕΕ στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-27/25 και C-356/25, Οδηγία 92/43/ΕΟΚ, ΦΕΚ Β΄ 1807/2023, στοιχεία Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για το δίκτυο Natura 2000.
