Η συζήτηση που άνοιξε πριν από δύο μήνες στην Κεφαλονιά για το δικαίωμα των νέων να μείνουν στο νησί τους, περνά πλέον στο επόμενο επίπεδο. Ο Γιάννης Σπιλάνης (*) καθηγητής Τμήματος Περιβάλλοντος Πανεπιστημίου Αιγαίου, αναλύει τους πέντε πυλώνες πάνω στους οποίους μπορεί να στηριχθεί στην πράξη το ευρωπαϊκό «δικαίωμα παραμονής» στα νησιά. Και αρκετά από όσα περιγράφει μοιάζουν εντυπωσιακά οικεία για την Κεφαλονιά.
Στις 11 Ιουνίου το KefaloniaPress έθεσε για πρώτη φορά οργανωμένα στη δημόσια συζήτηση της Κεφαλονιάς το νέο ευρωπαϊκό δόγμα για το «δικαίωμα παραμονής»: όχι απλώς το δικαίωμα να κατοικεί κάποιος σε ένα νησί, αλλά να μπορεί πραγματικά να ζήσει, να εργαστεί, να δημιουργήσει οικογένεια και να σχεδιάσει το μέλλον του σε αυτό.
Λίγες ημέρες αργότερα το ζήτημα πέρασε και στην τοπική πολιτική ατζέντα. Ο υποψήφιος δήμαρχος Αργοστολίου Γιάννης Λυκούδης το ανέδειξε σε κεντρικό άξονα του πολιτικού του λόγου, συνδέοντάς το με την υγεία, τις μεταφορές, την εκπαίδευση, την εργασία, τη στέγαση, την καθημερινότητα και τελικά με το μεγάλο ερώτημα: τι χρειάζεται για να μπορεί ένας νέος άνθρωπος να επιλέξει την Κεφαλονιά ως τόπο ζωής και όχι μόνο ως τόπο διακοπών;
Τώρα η συζήτηση αποκτά ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον επιστημονικό υπόβαθρο.
Η παρέμβαση του καθηγητή Γιάννη Σπιλάνη
Σε άρθρο του στο theFAQ, στο πλαίσιο σειράς αναλύσεων για τη νησιωτικότητα, ο καθηγητής Γιάννης Σπιλάνης εξετάζει τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική και επιχειρεί να απαντήσει ακριβώς στο επόμενο ερώτημα: με ποιες πολιτικές μπορεί το «δικαίωμα παραμονής» να πάψει να είναι μια ελκυστική ευρωπαϊκή διακήρυξη και να μετατραπεί σε πραγματικότητα;
Η ανάλυσή του οργανώνεται γύρω από πέντε πυλώνες:
1. Συνδεσιμότητα, ανταγωνιστικότητα και καινοτομία.
Μεταφορές, οικονομικές ευκαιρίες, στήριξη επιχειρήσεων και αναγνώριση του πραγματικού πρόσθετου κόστους που δημιουργεί η νησιωτικότητα.
2. Ενεργειακή, κλιματική και περιβαλλοντική ανθεκτικότητα.
Νερό, ενέργεια, προστασία φυσικών πόρων, κλιματική προσαρμογή και ένα διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης της τουριστικής ανάπτυξης.
3. Άνθρωποι και ποιότητα ζωής.
Εδώ βρίσκεται ίσως η καρδιά ολόκληρης της συζήτησης: δημογραφικό, νέοι, στέγαση, πρόσβαση σε υπηρεσίες, εργασία και οι πραγματικές προϋποθέσεις για να δημιουργήσει κάποιος οικογένεια σε ένα νησί.
4. Ασφάλεια και ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών.
Μεταφορές, ενέργεια, φυσικές καταστροφές, πρόληψη και τοπικός σχεδιασμός απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
5. Διακυβέρνηση και συμμετοχή.
Καλύτερα δεδομένα για τα νησιά, ουσιαστικότερη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις αποφάσεις και αξιολόγηση κάθε δημόσιας πολιτικής με βάση τις ιδιαίτερες επιπτώσεις της στη νησιωτικότητα.
Αν διαβάσουμε τους πέντε πυλώνες με τη λέξη «Κεφαλονιά» δίπλα τους
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η σημασία της παρέμβασης Σπιλάνη για τη δική μας συζήτηση.
Διότι πίσω από τις ευρωπαϊκές διατυπώσεις βρίσκονται προβλήματα που στην Κεφαλονιά δεν είναι θεωρητικά.
Είναι η δυσκολία στελέχωσης των υπηρεσιών Υγείας. Είναι το κόστος και η συχνότητα των μετακινήσεων. Είναι η δυνατότητα ενός νέου ζευγαριού να βρει κατοικία όλο τον χρόνο. Είναι η εποχικότητα της απασχόλησης. Είναι το νερό, η ενέργεια, οι υποδομές και η πίεση που δέχονται τους μήνες κατά τους οποίους ο πραγματικός πληθυσμός του νησιού πολλαπλασιάζεται.
Και είναι, πάνω απ’ όλα, το δημογραφικό.
Γιατί το πραγματικό μέτρο επιτυχίας μιας νησιωτικής οικονομίας δεν μπορεί να είναι μόνο πόσοι άνθρωποι έρχονται τον Αύγουστο.
Είναι και πόσοι μπορούν να μείνουν τον Ιανουάριο.
Από το σύνθημα στην πολιτική
Η ανάλυση του καθηγητή Γιάννη Σπιλάνη έχει ακόμη μία ιδιαίτερη αξία: υπενθυμίζει ότι το «δικαίωμα παραμονής» δεν εξασφαλίζεται με μία επιδότηση ή ένα μεμονωμένο έργο.
Απαιτεί συνδυασμένη πολιτική.
Και αυτό αλλάζει τη συζήτηση και σε τοπικό επίπεδο.
Από τη στιγμή που ο Γιάννης Λυκούδης επέλεξε να τοποθετήσει το «δικαίωμα να ζεις και να παραμένεις στον τόπο σου» στον πυρήνα της πολιτικής του πρότασης για τον Δήμο Αργοστολίου, το επόμενο βήμα είναι αναπόφευκτα πιο συγκεκριμένο: ποια μέτρα, ποια έργα, ποιες δημοτικές πολιτικές και ποιες διεκδικήσεις απέναντι στην Πολιτεία μπορούν να υπηρετήσουν καθέναν από αυτούς τους πέντε πυλώνες στην Κεφαλονιά; Αυτό είναι πλέον το ενδιαφέρον ερώτημα.
Και είναι μια συζήτηση που αξίζει να συνεχιστεί, όχι ως προεκλογικό σύνθημα, αλλά ως μία από τις σοβαρότερες συζητήσεις για το μέλλον του νησιού.
Η Ομάδα του Think Tank
* Ο Γιάννης Σπιλάνης είναι καθηγητής Τμήματος Περιβάλλοντος Πανεπιστημίου Αιγαίου, Διευθυντής Εργαστηρίου Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης και Επιστημονικός Υπεύθυνος «ΦΩΝΕΣ για το ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ»
====
Διαβάστε:
To άρθρο του καθηγητή Γιάννη Σπιλάνη στο theFAQ
Η αρχική ανάλυση του Think Tank του KefaloniaPress για το «δικαίωμα παραμονής»
