Η καθημερινότητα στα χωριά γύρω από τις Πλατιές έως τη Σκάλα έχει αποκτήσει τον δικό της, ανησυχητικό ρυθμό με τις αγέλες των αδέσποτων ζώων.
Η καθημερινότητα στο Αργοστόλι και στα απέναντι χωριά του έχει γίνει πλέον επικίνδυνη από τις τοξικές εκπνοές του “βολκάνο” στην παράνομη χωματερή της Λαγκάδας.
Δύο προβλήματα διαφορετικής φύσης· όμως, και τα δύο, έμμεσα και άμεσα, απειλούν την ασφάλεια και την υγεία και την ασφάλεια χιλιάδων κατοίκων, την υπαίθρια ζωή και την ίδια την εικόνα ενός νησιού που επιδιώκει βιώσιμη ανάπτυξη.
Τα άλογα του Ελειού
Η δημόσια τοποθέτηση του αντιδημάρχου Ελειού Πρόννων Νίκου Κουρκουμέλη —ότι η λύση είναι η «εξορία» των αλόγων—δεν είναι απλά αγοραία ρητορική: είναι μια πολιτική απάντηση που αποκαλύπτει έλλειμμα ηθικής φαντασίας και διοικητικής ευθύνης. Το να προτείνεται ως μονοδιάστατη λύση η φόρτωση των ζώων σε νταλίκες και η αποστολή τους «στο πουθενά» ή το σφαγείο, δεν τιμά ούτε τη νησιωτική κοινωνία ούτε το δημόσιο αξίωμα. Ζώα και άνθρωποι έχουν κοινούς δικαιώματα—στη ζωή, στην υγεία, στην αξιοπρεπή διαβίωση—και ο δημόσιος λόγος οφείλει να το αναγνωρίζει. Και με τη δεύτερη επιστολή του χειροτέρεψε ακόμα περισσότερο την κατάσταση.
Αν υπάρχουν επιφυλάξεις για τη ράτσα και την προέλευση των αλόγων, αυτό δεν απαλείφει την ευθύνη. Αντίθετα, η αβεβαιότητα απαιτεί μεθοδική διερεύνηση: καταγραφή, κτηνιατρική εξέταση, χαρτογράφηση κατανομής και αλληλεπίδρασης με τους κατοίκους. Πριν από κάθε δραστική απόφαση πρέπει να γνωρίζουμε αν πρόκειται για οικόσιτα που εγκαταλείφθηκαν, για ημι-εξημερωμένα άλογα ή για τοπικούς πληθυσμούς που έχουν προσαρμοστεί. Η διάγνωση είναι προϋπόθεση κάθε θεραπείας. Αλλά ούτε αυτό το απλό δεν έχει κάνει ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος Ελειού.
Μικρές, άμεσα εφαρμόσιμες πρωτοβουλίες που ο Δήμος μπορεί να αναλάβει τώρα — ανεξάρτητα από τη γραφειοκρατία και πριν από την τελική απάντηση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης — είναι ρεαλιστικές και κοινωνικά δίκαιες:
-
Άμεση καταγραφή και κτηνιατρικός έλεγχος: σε συνεργασία με τοπικούς ή περιφερειακούς κτηνιάτρους, να γίνουν εμβολιασμοί, αποπαρασιτώσεις και αξιολόγηση της υγείας των ζώων. Αυτό μειώνει κινδύνους για ανθρώπους και άλλα ζώα και αποκαθιστά την ευθύνη της δημόσιας αρχής για την ευζωία τους.
-
Διαπίστωση της ράτσας και καταγραφή γενεαλογίας: χρήσιμη για τη χάραξη πολιτικών (π.χ. επανένταξη σε εκτροφεία, προστασία ντόπιων πληθυσμών).
-
Σήμανση και ενημέρωση οδικής ασφάλειας: άμεση τοποθέτηση μεγάλης και ευκρινούς σήμανσης κατά μήκος του επαρχιακού άξονα ώστε οι οδηγοί να μειώνουν ταχύτητα. Εκστρατείες ενημέρωσης στα σχολεία και στις τοπικές κοινότητες για την υπευθυνότητα σε σχέση με τα ζώα.
-
Εξέταση βιώσιμου, περιφραγμένου χώρου: αναζήτηση και αξιοποίηση γης για τη συγκέντρωση ενός μέρους των αλόγων — ιδίως των πουλαριών με τις μητέρες τους — με πρόγραμμα ταΐσματος και εποπτείας, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος ατυχημάτων.
-
Σύστημα κοινωνικής εμπλοκής: αναγνώριση και συνεργασία με κατοίκους που ήδη ταΐζουν τα ζώα—αντί να τους στιγματίζουμε—για να οργανωθεί η συνεισφορά τους με κανόνες και μέτρα υγιεινής.
Οι λύσεις δεν είναι «μία και πανάκεια». Χρειάζονται συνδυαστικές παρεμβάσεις, που θα σέβονται το περιβάλλον, τα ζώα αλλά και τις βιοποριστικές ανάγκες των κατοίκων. Αλλά ούτε τα αυτονόητα δεν έχει επιχειρήσει να κάνει η δημοτική αρχή.
Το βολκάνο στη Λαγκάδα
Σχετικά με τη φωτιά στην παράνομη χωματερή της Λαγκάδας, τα γράψαμε και σε προηγούμενο σημείωμα. Η ανησυχία για τις επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων είναι απολύτως δικαιολογημένη. Η αβεβαιότητα που περιγράφετε — το να ξυπνά κανείς με φόβο και άγχος για το τι αναπνέει — είναι απαράδεκτη σε μια ευνομούμενη κοινωνία. Εδώ, η δημοτική διοίκηση έχει καθήκον δύο ειδών παρεμβάσεων:
-
Διαφάνεια και συνεχής ενημέρωση: άμεση και ξεκάθαρη επικοινωνία με τους πολίτες για το τι έχει γίνει, τι μέτρα λαμβάνονται, ποια είναι τα δεδομένα (μετρήσεις ρύπων) και πώς θα προστατευτούν οι ευάλωτες ομάδες. Η σιωπή και οι αόριστες παραπομπές στην «αρμοδιότητα» δημιουργούν πανικό και καχυποψία.
-
Προληπτικά μέτρα και συνεργασία με κεντρικές υπηρεσίες: πίεση προς τα αρμόδια υπουργεία και υπηρεσίες για έγκαιρη παρέμβαση, ενώ παράλληλα εγκατάσταση τοπικών μέτρων (π.χ. παρακολούθηση ατμοσφαιρικών δεικτών, παροχή οδηγιών στους κατοίκους, προσωρινές αλλαγές σε σχολικές δραστηριότητες όπου χρειάζεται).
- Ενεργοποίηση των ίδιων των κατοίκων που εισπνέουν καθημερινά τα δηλητήρια. Δεν μπορεί να μένουμε αδρανείς. Αυτή η σιωπή είναι το ίδιο επικίνδυνη όσο και η τοξική ανάσα της χωματερής. Γιατί πρόκειται για τη ζωή μας , για την υγεία των παιδιών μας.
Η «αναρμοδιότητα» δεν απαλλάσσει από την ηθική και πολιτική ευθύνη. Όσο περιμένουμε τις κεντρικές αποφάσεις, ο καλός καπετάνιος φαίνεται στη φουρτούνα: ο δήμος μπορεί και πρέπει να αναλάβει μικρές αλλά αποφασιστικές πράξεις, να οργανώσει την πληροφόρηση και να κινητοποιήσει τις δυνάμεις της τοπικής κοινωνίας και των ειδικών. Η ρητορική της αποποίησης δεν είναι λύση — ούτε για τα άλογα, ούτε για τον αέρα που αναπνέουμε.
Κλείνοντας, ας θυμηθούμε ότι η φύση συχνά «βρίσκει» ισορροπίες· όμως αυτές οι ισορροπίες επηρεάζονται καθοριστικά από τις δικές μας επιλογές. Αν δεν είμαστε διατεθειμένοι να αφήσουμε έναν τόπο στην τύχη του, ας αναλάβουμε ακόμα κι εκείνα τα μικρά «πραγματάκια» που περιγράψαμε — για να προστατέψουμε ανθρώπους, ζώα και το κοινό μας μέλλον.
Χρήστος Πετράτος