Έχει γίνει πολλή κουβέντα για τα έργα που εκτελούνται στην πόλη του Αργοστολίου. Η δημοτική αρχή, θέλοντας να υπερασπιστεί το αφήγημά της, ισχυρίζεται ότι όλα γίνονται βάσει σχεδίου και προοπτικής. Μάλιστα, ο αρμόδιος αντιδήμαρχος καθαριότητας δήλωσε πρόσφατα ότι «από το να μη γίνεται τίποτα, καλύτερα να γίνεται κάτι, έστω και λίγο στραβό». Είναι όμως σωστό αυτό; Όχι, δεν είναι!
Ισχυρισμοί σαν κι αυτούς προσβάλλουν τη νοημοσύνη των δημοτών.
Η αντιπολίτευση τόσο από την Ισχυρή Κεφαλονιά, όσο από την Κεφαλονιά Νησί για Όλους και τη Λαϊκή Συσπείρωση ασκεί θεσμικά το δημοκρατικό της δικαίωμα, καταθέτοντας προτάσεις και επιχειρήματα για το πώς πρέπει να εκτελούνται τα έργα. Η απαξίωση κάθε αντίλογου ως «μικροψυχία» ή «μηδενισμός» δεν τιμά κανέναν και κυρίως δεν είναι αλήθεια. Η ελευθερία του λόγου και ο έλεγχος της εξουσίας είναι το οξυγόνο της δημοκρατίας. Οξυγόνο που αρκετές φορές πέφτει σε επικίνδυνα επίπεδα στο Δημοτικό Συμβούλιο Αργοστολίου με ευθύνη της δημοτικής αρχής.
♠ Και ερχόμαστε στο βασικό ερώτημα: τι σημαίνει “σωστά δημόσια έργα”;
Τα έργα που υπηρετούν πραγματικά το δημόσιο συμφέρον — που ολοκληρώνονται έγκαιρα, εντός προϋπολογισμού και με ποιότητα — δεν είναι αποτέλεσμα τύχης. Είναι αποτέλεσμα συστήματος, σχεδιασμού και λογοδοσίας.
Πρώτον, χρειάζεται σωστός και τεκμηριωμένος σχεδιασμός.
Το κάθε έργο πρέπει να προκύπτει από πραγματική ανάγκη, να έχει μελέτη σκοπιμότητας και κόστους–οφέλους, και να διαθέτει ολοκληρωμένες τεχνικές, περιβαλλοντικές και οικονομικές μελέτες πριν τη δημοπράτηση. Η τοπική κοινωνία πρέπει να συμμετέχει με διαβούλευση, όχι να ενημερώνεται εκ των υστέρων.
Δεύτερον, απαιτείται διαφάνεια και αντικειμενικότητα στη δημοπράτηση.
Καμία «φωτογραφική» προκήρυξη, καμία διαδικασία “κομμένη και ραμμένη”. Ίσες ευκαιρίες για όλους, ηλεκτρονικοί διαγωνισμοί και αξιολόγηση όχι μόνο στη χαμηλότερη τιμή αλλά στην ποιότητα και αξιοπιστία του αναδόχου. Και επιτέλους τέρμα στις απευθείας αναθέσεις.
Τρίτον, ορθή εκτέλεση και επίβλεψη.
Έμπειροι μηχανικοί, ανεξάρτητοι από τον ανάδοχο, πρέπει να ελέγχουν κάθε στάδιο. Ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα, αυστηρός έλεγχος υλικών, και καμία αυθαίρετη αλλαγή χωρίς τεκμηρίωση.
Τέταρτον, έλεγχος κόστους και λογοδοσία.
Οικονομικοί έλεγχοι από ανεξάρτητους φορείς, δημοσιοποίηση στοιχείων και ευθύνη για υπερβάσεις ή αστοχίες. Το δημόσιο χρήμα δεν είναι άπειρο ούτε «χωρίς ιδιοκτήτη».
Πέμπτον, λειτουργικότητα και βιωσιμότητα μετά την ολοκλήρωση.
Ποιος θα το λειτουργεί, ποιος θα το συντηρεί, ποιος θα πληρώνει το ρεύμα και τα αναλώσιμα; Ένα έργο χωρίς πρόβλεψη συντήρησης είναι ήδη καταδικασμένο.
Έκτον, σταθερό θεσμικό πλαίσιο και επαρκείς δημόσιες υπηρεσίες.
Μηχανικοί, οικονομολόγοι και νομικοί που ξέρουν τη δουλειά τους, ψηφιοποιημένες διαδικασίες, σταθερότητα νόμων και λιγότερα “παραθυράκια”.
Λοιπόν; ποιο ή ποια από τα παραπάνω έξι κριτήρια τηρήθηκαν στο έργο της παραλιακής του Αργοστολίου ή στο εν εξελίξει έργο της οδού Σιτεμπόρων;
Γιατί η παιδική χαρά δίπλα στο κλειστό «Αντώνης Τρίτσης», επί του κεντρικού δρόμου, δεν παραδίδεται ακόμη προς χρήση;Μήπως τελικά έχουν δίκιο οι πολίτες που καταγγέλουν για επικινδυνότητα της θέσης της; Και στο πάρκινγκ δίπλα της, όπου ήδη φυτρώνουν βρύα και λειχήνες ανάμεσα από τους κυβόλιθους, γιατί δεν απλώθηκε μεμβράνη πριν τη στρώση;
Έργα να γίνονται, και ας γίνονται όπως–όπως; Αυτό δεν είναι ανάπτυξη, είναι φθορά πληρωμένη από τους φορολογούμενους. Γιατί πολύ σύντομα θα απαιτηθούν διορθώσεις, ξηλώματα, ίσως και κατάργηση κάποιων και ας στοίχισαν χιλιάδες ευρώ.
Ο μέσος δημότης κρίνει το κάθε έργο με βάση το αυτονόητο: αν το έργο βελτιώνει ή επιβαρύνει την καθημερινότητά του.
Και σήμερα, η καθημερινότητα στο κέντρο του Αργοστολίου είναι αφόρητη, ειδικά για τους ηλικιωμένους, ενώ σε κάποιες γειτονιές κυριαρχεί η αίσθηση ότι «προνομιούχοι ψηφοφόροι» απολαμβάνουν ανοχή σε βάρος των εκατοντάδων άλλων μη προνομιούχων δημοτών.
Τοξικό νέφος από τη Λαγκάδα, ημιτελή έργα , κακοτεχνίες στο εμπορικό κέντρο , πυροβολισμοί στις γειτονιές. Αν αυτό είναι ” αποτελεσματική διοίκηση”, τότε αγαπητέ Θεόφιλε εγώ είμαι ο Πάπας της Ρώμης.
Χρήστος Πετράτος
ΠΗΓΕΣ:
*Δρίτσος, Σ. (2017). Διαχείριση Τεχνικών Έργων και Κατασκευών. Εκδόσεις Τζιόλα.
*Flyvbjerg, B. (2017). The Oxford Handbook of Megaproject Management. Oxford University Press.
*Νόμος 4412/2016 – Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών.
*Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021). Guide to Cost-Benefit Analysis of Investment Projects. DG REGIO.