Η 21η Μαΐου πλησιάζει, οι εξέδρες των επισήμων θα στηθούνε ξανά στις πλατεία και η Κεφαλονιά θα τιμήσει –όπως κάθε χρόνο– την ιστορική ημέρα της Ένωσης των Επτανήσων με την Ελλάδα.
Μαζί όμως με τις παρελάσεις, τις δοξολογίες και τις επίσημες εκδηλώσεις, θα ξεκινήσει και το γνώριμο τοπικό… σπορ των πρώτων σειρών. Γιατί, αλήθεια, ποιοι θεωρούνται «επίσημοι» σε έναν τόπο; Ποιο πρωτόκολλο καθορίζει ποιος ανεβαίνει στην εξέδρα, ποιος κάθεται μπροστά και ποιος εκπροσωπεί θεσμικά την κοινωνία; Και κυρίως: γιατί σε κάθε παρέλαση, σε κάθε εκδήλωση , βλέπουμε άλλους και άλλες αντί άλλων να διεκδικούν θέση στις εξέδρες, λες και πρόκειται για πολιτικό casting και όχι για δημόσιες τελετές; Μήπως ήρθε η ώρα να ξεκαθαρίσουμε τι προβλέπει πραγματικά το πρωτόκολλο και να θυμηθούμε ότι οι επίσημες εκδηλώσεις δεν είναι πασαρέλα φιλοδοξιών υποψηφίων αλλά υπόθεση θεσμικής τάξης και σεβασμού;
Υπάρχει ΦΕΚ. Υπάρχει σειρά προβαδίσματος. Υπάρχει θεσμική τάξη. Αυτό που δεν υπάρχει, δυστυχώς όλο και συχνότερα, είναι η στοιχειώδης αυτοσυγκράτηση όσων θεωρούν ότι κάθε επίσημη εκδήλωση είναι ευκαιρία για εμφάνιση, φωτογραφία και πολιτικό παρών επί της εξέδρας.
Σύμφωνα με τη σειρά προβαδίσματος που καθορίζεται από την Υπουργική Απόφαση 76632/2021 (ΦΕΚ Β’ 4961/2021), «επίσημοι» σε δημόσιες τελετές, παρελάσεις, εθνικές επετείους, δοξολογίες και επίσημες κοινωνικές εκδηλώσεις θεωρούνται όσοι κατέχουν θεσμικό αξίωμα ή εκπροσωπούν επίσημα κρατικό, αυτοδιοικητικό, δικαστικό, στρατιωτικό ή εκκλησιαστικό φορέα.
Για μια τοπική εκδήλωση στην Κεφαλονιά, η σειρά ξεκινά ως εξής:
- Ο Μητροπολίτης, όταν η τελετή γίνεται στην έδρα του.
- Εκπρόσωπος της Κυβέρνησης
- Οι Βουλευτές του νομού.
- Ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων.
- Ο Αντιπεριφερειάρχης Κεφαλονιάς & Ιθάκης. / οι αντιπεριφερειάρχες
- Ο Δήμαρχος του δήμου όπου γίνεται η εκδήλωση.
- Ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου.
- Οι Δήμαρχοι άλλων δήμων.
- Οι Αντιδήμαρχοι.
- Οι Περιφερειακοί Σύμβουλοι.
- Οι Δημοτικοί Σύμβουλοι.
- Οι εκπρόσωποι Στρατού, Ναυτικού, Αστυνομίας, Λιμενικού, Πυροσβεστικής.
- Οι δικαστικές αρχές.
- Οι επικεφαλής δημόσιων υπηρεσιών και οργανισμών.
- Οι πρόεδροι θεσμικών φορέων και οργανώσεων, όταν έχουν επίσημη πρόσκληση.
Στην Κεφαλονιά –και όχι μόνο– έχει αρχίσει να διαμορφώνεται ένα ιδιότυπο φαινόμενο. Σε παρελάσεις, δοξολογίες, καταθέσεις στεφάνων, επετείους και δημόσιες τελετές, εμφανίζονται κάθε λογής «επίσημοι»: νυν, πρώην, υποψήφιοι, μελλοντικοί, αυτοανακηρυγμένοι, εν αναμονή, εν φαντασία και εν προεκλογική εγρηγόρσει.
Άλλος θέλει θέση στην πρώτη σειρά. Άλλος θέλει να ανέβει στην εξέδρα. Άλλος θέλει να φανεί δίπλα στον πραγματικά αρμόδιο. Άλλος θεωρεί ότι επειδή σκέφτεται να είναι υποψήφιος, απέκτησε ήδη θεσμικό αξίωμα. Και κάπως έτσι, μια επίσημη τελετή κινδυνεύει να μετατραπεί από στιγμή μνήμης, τιμής και θεσμικού σεβασμού σε μικρό τοπικό παζάρι προβολής.
Ας το ξεκαθαρίσουμε λοιπόν απλά: άλλο ο πολίτης, άλλο ο υποψήφιος, άλλο ο αιρετός, άλλο ο θεσμικός εκπρόσωπος. Δεν είναι όλα ίδια. Δεν μπαίνουν όλα στην ίδια σειρά. Και κυρίως, δεν αποφασίζει ο καθένας μόνος του πού θα σταθεί, πού θα καθίσει και πόσο «επίσημος» είναι.
Το πρωτόκολλο είναι για να τηρείται
Η σειρά προβαδίσματος στις επίσημες εορτές και τελετές καθορίζεται με την Υπουργική Απόφαση 76632/2021, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 4961/26-10-2021. Η απόφαση αφορά τους προσκαλούμενους από δημόσιες αρχές, οργανισμούς και ιδρύματα και ορίζει τη θεσμική σειρά με την οποία προηγούνται τα πρόσωπα σε επίσημες εκδηλώσεις.
Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει κενό. Δεν είναι θέμα προσωπικής συμπάθειας, κοινωνικής γνωριμίας, πολιτικής φιλοδοξίας ή τοπικής «αναγνωρισιμότητας». Υπάρχει πλαίσιο. Υπάρχει τάξη. Υπάρχει θεσμική ιεράρχηση.
Ο δήμαρχος στον δήμο του έχει συγκεκριμένο ρόλο. Ο περιφερειάρχης στην περιφέρειά του έχει συγκεκριμένο ρόλο. Ο Μητροπολίτης στην έδρα του έχει συγκεκριμένο ρόλο. Οι βουλευτές, οι αντιπεριφερειάρχες, οι πρόεδροι συμβουλίων, οι αντιδήμαρχοι, οι αιρετοί, οι εκπρόσωποι αρχών και φορέων έχουν επίσης τη θέση που προβλέπεται. Δεν την εφευρίσκουν εκείνη την ώρα.
Και δίπλα σε όλα αυτά υπάρχει και η απλή κοινή λογική: μια παρέλαση δεν είναι προεκλογική εξέδρα. Μια δοξολογία δεν είναι φωτογραφικό κάδρο. Μια κατάθεση στεφάνου δεν είναι προσωπικό δελτίο τύπου. Μια δημόσια τελετή δεν είναι χώρος επίδειξης πολιτικής διαθεσιμότητας.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι κάποιος παρίσταται. Καλώς παρίσταται. Όλοι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να τιμήσουν μια επέτειο, μια εθνική γιορτή, μια δημόσια στιγμή. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η παρουσία μετατρέπεται σε απαίτηση προνομιακής θέσης. Όταν ο κάθε «υποψήφιος κάτι» θεωρεί ότι πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν να έχει ήδη εκλεγεί, διοριστεί ή ορκιστεί.
Η δημοκρατία θέλει συμμετοχή. Αλλά η θεσμική ζωή θέλει τάξη. Και η τάξη αυτή δεν υπάρχει για να ικανοποιεί εγωισμούς. Υπάρχει για να προστατεύει το κύρος των εκδηλώσεων, τον σεβασμό προς τους θεσμούς και την αξιοπρέπεια όλων.
Διότι όταν στις πρώτες σειρές γίνεται συνωστισμός φιλοδοξιών, όταν η εξέδρα αντιμετωπίζεται σαν σημείο αυτοπροβολής και όταν κάθε επίσημη εκδήλωση μετατρέπεται σε άτυπη πασαρέλα υποψηφίων, τότε το μήνυμα προς την κοινωνία είναι αποκαρδιωτικό: ότι η ουσία περνά σε δεύτερη μοίρα και η εικόνα γίνεται αυτοσκοπός.
Και εδώ χρειάζεται να ειπωθεί κάτι ακόμη. Την ευθύνη δεν την έχουν μόνο όσοι σπρώχνονται πολιτικά για μια καρέκλα ή ένα κάδρο. Την ευθύνη την έχουν και οι διοργανωτές, όταν δεν εφαρμόζουν με καθαρότητα το πρωτόκολλο. Όταν αφήνουν τα πράγματα «να βολευτούν μόνα τους». Όταν φοβούνται να δυσαρεστήσουν. Όταν αντί για θεσμική τάξη επιλέγουν τη σιωπηλή ανοχή για να μη δυσαρεστήσουν.
Σε κάθε τόπο, και στην Κεφαλονιά ακόμη περισσότερο, οι επίσημες τελετές έχουν ιδιαίτερη σημασία. Δεν είναι κοινωνικές συγκεντρώσεις. Δεν είναι κομματικές εμφανίσεις. Δεν είναι ευκαιρία για χειραψίες, βλέμματα προς τις κάμερες και μηνύματα προς μελλοντικούς ψηφοφόρους.
Είναι στιγμές που ο τόπος στέκεται απέναντι στην ιστορία του, στους νεκρούς του, στους θεσμούς του, στους ανθρώπους που υπηρέτησαν και υπηρετούν δημόσιους ρόλους. Και αυτές οι στιγμές αξίζουν περισσότερη σοβαρότητα από την αγωνία κάποιων να φανούν «μπροστά».
Όποιος έχει θεσμικό ρόλο, ας πάρει τη θεσμική του θέση. Όποιος είναι πολίτης, ας σταθεί με αξιοπρέπεια ως πολίτης. Όποιος είναι υποψήφιος, ας περιμένει πρώτα να τον κρίνει η κάλπη.
Γιατί οι πρώτες σειρές δεν είναι τρόπαιο. Η εξέδρα δεν είναι λάφυρο. Και το πρωτόκολλο δεν υπάρχει για να κολακεύει φιλοδοξίες, αλλά για να θυμίζει ότι οι θεσμοί προηγούνται των προσώπων.
Το ΦΕΚ προς γνώση