Στο Ιόνιο και στο Αιγαίο ένα ερώτημα πλανάται πλέον πάνω από τις Περιφέρειες: ποιος είχε λόγο να ανοίξει αυτό το μέτωπο και γιατί τώρα;
Και εδώ αρχίζει το παρατράγουδο.
Η υπόθεση της κατάργησης του θεσμού των Επάρχων δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια απλή διοικητική αλλαγή μέσα στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στα νησιά διαβάζεται ως πολιτική κίνηση με έντονο παρασκήνιο, η οποία αιφνιδίασε Περιφερειάρχες, Επάρχους και τοπικές κοινωνίες.
Ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων Ιωάννης Τρεπεκλής, μιλώντας στο aftodioikisi.gr, άφησε καθαρά να φανεί η ενόχλησή του. Όπως ανέφερε, υπάρχουν «πολλές απορίες» για το τι αποσκοπεί αυτή η απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών, ενώ σημείωσε ότι σε προηγούμενη συνάντηση με τον Υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο δεν είχε τεθεί τέτοια πρόθεση.
Αυτό είναι και το πρώτο μεγάλο πολιτικό σημείο της υπόθεσης. Αν πράγματι οι Περιφέρειες είχαν μείνει με την εντύπωση ότι ο θεσμός των Επάρχων θα διατηρηθεί, τότε η εμφάνιση της σχετικής διάταξης στον Κώδικα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το ποιος εισηγήθηκε την αλλαγή, ποιοι τη γνώριζαν και γιατί δεν είχε προηγηθεί καθαρή πολιτική συνεννόηση.
Στα νησιά, όμως, οι Έπαρχοι δεν είναι διακοσμητικοί. Είναι οι τοπικοί κρίκοι μιας διοίκησης που συχνά βρίσκεται μακριά από την καθημερινότητα των πολιτών. Στην Ιθάκη, στην Κάλυμνο, στην Κάρπαθο και σε άλλες νησιωτικές περιοχές, ο θεσμός έχει βαρύτητα γιατί δίνει πρόσωπο και φωνή σε τόπους που δεν μπορούν να λειτουργούν σαν προάστια των μεγάλων διοικητικών κέντρων.
Γι’ αυτό και η αντίδραση δεν είναι τυχαία. Στο Νότιο Αιγαίο, ο Περιφερειάρχης Γιώργος Χατζημάρκος φέρεται να μετέφερε στο Περιφερειακό Συμβούλιο ότι έχει δεχθεί προσωπικά μηνύματα από πολλούς Περιφερειάρχες, ενώ, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, έπεσε στο τραπέζι ακόμη και η ιδέα συλλογικών παραιτήσεων ως ένδειξη διαμαρτυρίας.
Η κίνηση αυτή, αν και ακραία ως πολιτικό σενάριο, δείχνει το μέγεθος της ενόχλησης. Διότι εδώ δεν έχουμε απλώς μια διαφωνία για αρμοδιότητες. Έχουμε μια σύγκρουση για το ποιος ελέγχει την πολιτική εκπροσώπηση των μικρών νησιών μέσα στις Περιφέρειες.
Στην Ιθάκη, η Έπαρχος Σμαράγδα Σαρδελή πήγε το θέμα ένα βήμα παραπέρα. Με δημόσια ανάρτησή της απευθύνθηκε προσωπικά στον Υπουργό Εσωτερικών, μιλώντας για «Ασκούς του Αιόλου» και κάνοντας λόγο για διάταξη που αποδυναμώνει ειδικά την Περιφερειακή Ενότητα Ιθάκης.
«Ο αγώνας τώρα ξεκινά», αναφέρει χαρακτηριστικά, δίνοντας σαφές σήμα ότι το θέμα δεν θα κλείσει εύκολα.
Το πολιτικό ερώτημα είναι πλέον αναπόφευκτο: πρόκειται για λάθος χειρισμό του ΥΠΕΣ ή για συνειδητή επιλογή περιορισμού ενός θεσμού που σε ορισμένες περιοχές έχει αποκτήσει ισχυρό τοπικό αποτύπωμα;
Στο Ιόνιο και στο Αιγαίο πολλοί αναζητούν πλέον τον «δάκτυλο» πίσω από τη διάταξη. Όχι απαραίτητα με την έννοια μιας σκοτεινής συνωμοσίας, αλλά με την έννοια του ποιος πολιτικά ωφελείται από την αποδυνάμωση των Επάρχων και ποιος ενοχλείται από την ύπαρξή τους.
Αν η διάταξη μείνει ως έχει, το μήνυμα προς τα μικρά νησιά θα είναι βαρύ: λιγότερη θεσμική παρουσία, λιγότερη τοπική εκπροσώπηση, περισσότερη εξάρτηση από τα κεντρικά περιφερειακά όργανα.
Και αυτό εξηγεί γιατί η υπόθεση πήρε φωτιά. Δεν είναι μόνο το αξίωμα. Είναι ο συμβολισμός. Σε μια περίοδο που όλοι μιλούν για νησιωτικότητα, η αφαίρεση ή αποδυνάμωση ενός νησιωτικού θεσμού μοιάζει πολιτικά παράδοξη.
Η συζήτηση στην ΕΝΠΕ στις 2 Ιουλίου αναμένεται πλέον με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Εκεί θα φανεί αν οι Περιφερειάρχες θα αρκεστούν σε διαμαρτυρίες ή αν θα συγκροτήσουν ενιαίο μέτωπο πίεσης προς το Υπουργείο Εσωτερικών.
Μέχρι τότε, το παρασκήνιο θα φουντώνει. Και το ερώτημα θα μένει πάνω από το Ιόνιο και το Αιγαίο: ποιος άνοιξε αυτό το μέτωπο, ποιος το εισηγήθηκε και γιατί επέλεξε να το κάνει τώρα;