Καθαρό μήνυμα προς την Πολιτεία στέλνει ο Δήμος Αθηναίων, ζητώντας θεσμική δυνατότητα να επιβάλλει περιορισμούς στις τουριστικές χρήσεις και ειδικά στη βραχυχρόνια μίσθωση, προειδοποιώντας για κορεσμό και αλλοίωση της πόλης.
Πιο αναλυτικά, με ιδιαίτερα σαφείς και αιχμηρές διατυπώσεις, το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων επανέρχεται στο ζήτημα του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, θέτοντας στο επίκεντρο τη δυνατότητα των Δήμων να ασκούν ενεργό ρυθμιστικό ρόλο και να επιβάλλουν περιορισμούς, ειδικά σε περιοχές που εμφανίζουν σημάδια κορεσμού.
Η απόφαση 207/2026, που εγκρίθηκε ομόφωνα, δεν περιορίζεται σε γενικές παρατηρήσεις, αλλά διατυπώνει ρητό αίτημα για ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της τοπικής αυτοδιοίκησης. Συγκεκριμένα, ο Δήμος ζητά “να προβλεφθεί ρητά ότι το ΤΠΣ διατηρεί μια ελευθερία επιβολής περιορισμών χρήσεων γης […] ιδίως δε στις περιοχές Α και Β […] με ενδείξεις ή φαινόμενα κορεσμού».
Η διατύπωση αυτή αποτελεί, ουσιαστικά, αίτημα για θεσμική κατοχύρωση του δικαιώματος των Δήμων να ελέγχουν την τουριστική ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο.
Το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων συμπληρώνοντας προηγούμενη απόφασή του για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, προχώρησε στην επικαιροποίηση των θέσεών του, εγκρίνοντας ομόφωνα τις προτάσεις και παρατηρήσεις επί της Μελέτης Δέουσας Εκτίμησης Επιπτώσεων, στο πλαίσιο της συνεδρίασης της 1ης Απριλίου 2026. Η απόφαση αφορά την τροποποίηση της υπ’ αριθ. 610/2024 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου και την ενίσχυση του β΄ σκέλους της, με έμφαση σε περιβαλλοντικές, πολεοδομικές και κοινωνικές παραμέτρους που σχετίζονται με την τουριστική ανάπτυξη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εισήγησης, το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό δεν ενσωματώνει ουσιαστικά τις παρατηρήσεις που είχαν ήδη υποβληθεί στον πρώτο κύκλο διαβούλευσης, ενώ διατηρεί την ίδια κατεύθυνση ως προς την εντατικοποίηση της τουριστικής δραστηριότητας σε όλη τη χώρα. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το σχέδιο τείνει να αντιμετωπίζει το σύνολο της επικράτειας ως δυνητικό χώρο ανάπτυξης τουριστικών εγκαταστάσεων, χωρίς επαρκείς μηχανισμούς ελέγχου και παρακολούθησης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη αποσαφήνισης βασικών εννοιών, όπως η «ανάπτυξη» και η «φέρουσα ικανότητα», καθώς και στη θέσπιση συγκεκριμένων εργαλείων για την αποτίμηση των επιπτώσεων της τουριστικής δραστηριότητας στο περιβάλλον και την κοινωνική συνοχή. Το Δημοτικό Συμβούλιο επισημαίνει ότι η υφιστάμενη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων παραμένει γενική και δεν εμβαθύνει σε κρίσιμα ζητήματα σχεδιασμού και προστασίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, διατυπώνονται επιφυλάξεις για τη μεθοδολογία κατηγοριοποίησης των περιοχών, η οποία βασίζεται κυρίως στον αριθμό ξενοδοχειακών κλινών, χωρίς να λαμβάνει υπόψη άλλες μορφές τουριστικής δραστηριότητας, όπως η βραχυχρόνια μίσθωση ή η κρουαζιέρα. Ο Δήμος Αθηναίων ζητά τη ρητή υπαγωγή της βραχυχρόνιας μίσθωσης στην τουριστική χρήση, ώστε να υπόκειται σε κανόνες χωροθέτησης και ελέγχου.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η Μελέτη Δέουσας Εκτίμησης Επιπτώσεων δεν αποτιμά επαρκώς τις σωρευτικές επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης, ιδιαίτερα σε σχέση με το περιαστικό περιβάλλον και τις προστατευόμενες περιοχές που γειτνιάζουν με τον αστικό ιστό της Αθήνας, όπως ο Υμηττός.
Η απόφαση και το θεσμικό πλαίσιο
Η παρέμβαση του Δήμου Αθηναίων εντάσσεται στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ), ένα εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού εθνικής εμβέλειας, που θα καθορίσει τις κατευθύνσεις ανάπτυξης του τουρισμού τα επόμενα χρόνια.
Το Δημοτικό Συμβούλιο, με την απόφαση 207/2026, ενέκρινε:
- τη συμπλήρωση της προηγούμενης απόφασης 610/2024
- τις προτάσεις του επί της Μελέτης Δέουσας Εκτίμησης Επιπτώσεων
επιβεβαιώνοντας ότι η αρχική του κριτική όχι μόνο παραμένει, αλλά ενισχύεται .
Σύμφωνα με το εισηγητικό κείμενο, το νέο Χωροταξικό:
«παραμένει ίδιο σε σχέση με το αρχικά δημοσιοποιημένο»
και δεν ενσωματώνει κρίσιμες παρατηρήσεις που είχαν ήδη διατυπωθεί από τους φορείς.
Βραχυχρόνια μίσθωση: η “τυφλή ζώνη” του σχεδιασμού
Η πιο έντονη κριτική αφορά τη βραχυχρόνια μίσθωση, η οποία –κατά τον Δήμο– παραμένει εκτός ουσιαστικής αξιολόγησης, παρά τον καθοριστικό της ρόλο στη διαμόρφωση της τουριστικής πραγματικότητας.
Όπως σημειώνεται «η Μελέτη Δέουσας Εκτίμησης δεν αξιολογεί επαρκώς την περιβαλλοντική και κοινωνική πίεση που ασκεί η άναρχη εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης στις περιαστικές περιοχές». Η χρήση της φράσης «άναρχη εξάπλωση» δεν είναι τυχαία. Αντικατοπτρίζει την απουσία χωρικού σχεδιασμού και ελέγχου σε μια δραστηριότητα που επεκτείνεται δυναμικά σε όλο τον αστικό ιστό.
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΑΠΟΦΑΣΗ, ΕΔΩ
Ταυτόχρονα, ο Δήμος Αθηναίων επανέρχεται σε μια στρατηγική θέση «ζητώντας τη ρητή υπαγωγή της βραχυχρόνιας μίσθωσης στην τουριστική χρήση, ώστε να υπόκειται σε κανόνες χωροθέτησης». Πρόκειται για μια παρέμβαση με σαφές θεσμικό βάρος, καθώς ανοίγει τη συζήτηση για την εξίσωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης με τα ξενοδοχεία, σε επίπεδο πολεοδομικού ελέγχου.
Από την παρατήρηση… στη ρύθμιση
Η σύνδεση των παραπάνω θέσεων οδηγεί σε ένα κρίσιμο συμπέρασμα: ο Δήμος δεν αρκείται στην καταγραφή του προβλήματος, αλλά διεκδικεί εργαλεία παρέμβασης.
Η απαίτηση για «ελευθερία επιβολής περιορισμών χρήσεων γης […] σε κάθε υποκατηγορία περιοχής», αποτυπώνει την πρόθεση να δοθεί στους Δήμους η δυνατότητα να ρυθμίζουν:
- την πυκνότητα τουριστικών χρήσεων
- τη χωρική κατανομή της βραχυχρόνιας μίσθωσης
- τη διατήρηση της κατοικίας σε γειτονιές που πιέζονται
Ιδίως στις περιοχές κατηγορίας Α και Β, δηλαδή στις πλέον επιβαρυμένες, η ανάγκη αυτή καθίσταται –σύμφωνα με τον Δήμο– επιτακτική.
Κριτική στη μεθοδολογία: “μετρά μόνο τα ξενοδοχεία”
Ένα από τα βασικά προβλήματα που εντοπίζονται στο νέο Χωροταξικό είναι ο τρόπος κατηγοριοποίησης των περιοχών.
Όπως επισημαίνεται «η σχετική κατηγοριοποίηση βασίζεται αποκλειστικά στο πλήθος των ξενοδοχειακών κλινών». Αυτό σημαίνει ότι περιοχές με έντονη παρουσία Airbnb μπορεί να εμφανίζονται ως “χαμηλής τουριστικής πίεσης”, ενώ στην πραγματικότητα βρίσκονται ήδη σε κατάσταση κορεσμού.
Παράλληλα, «δεν προβαίνει σε επαρκή αξιολόγηση των επιπτώσεων» του τουρισμού διαμοιρασμού, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά κενά στον σχεδιασμό.
Πίεση στο αστικό περιβάλλον και κοινωνικές επιπτώσεις
Η ανάλυση του Δήμου δεν περιορίζεται σε τεχνικά ζητήματα, αλλά επεκτείνεται στις ευρύτερες επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης.
Σύμφωνα με την εισήγηση, το νέο πλαίσιο «προωθεί την εντατικοποίηση της τουριστικής δραστηριότητας […] μετατρέψουν οριζόντια το σύνολο της χώρας σε δυνητικό υποδοχέα τουριστικών εγκαταστάσεων».
Στην Αθήνα, αυτό μεταφράζεται σε:
- αυξημένη επισκεψιμότητα
- επιβάρυνση υποδομών
- μεταβολή χρήσεων γης
- πίεση στο κόστος κατοικίας
Η βραχυχρόνια μίσθωση λειτουργεί ως βασικός επιταχυντής αυτών των εξελίξεων.
Απουσία μηχανισμών ελέγχου και παρακολούθησης
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι η απουσία ουσιαστικών μηχανισμών ελέγχου.
Ο Δήμος επισημαίνει την ανάγκη «διαμόρφωσης ενός αποτελεσματικού συστήματος ελέγχου και παρακολούθησης της τουριστικής ανάπτυξης», χωρίς το οποίο οποιαδήποτε στρατηγική παραμένει θεωρητική.
Το ευρύτερο διακύβευμα: η φυσιογνωμία της πόλης
Στον πυρήνα της παρέμβασης βρίσκεται ένα ευρύτερο ερώτημα: πως θα είναι η Αθήνα τα επόμενα χρόνια;
Ο ζητά να «διατηρηθεί και ενισχυθεί ο πολυλειτουργικός χαρακτήρας του ιστορικού κέντρου» και να αποφευχθεί η μονοκαλλιέργεια του τουρισμού.
Συμπέρασμα: Μια σαφής πολιτική τοποθέτηση
Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Αθηναίων αποτελεί μια από τις πιο ολοκληρωμένες και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις στη συζήτηση για το νέο Χωροταξικό Τουρισμού.
Το βασικό μήνυμα είναι σαφές:
- η βραχυχρόνια μίσθωση δεν μπορεί να παραμείνει εκτός σχεδιασμού
- οι Δήμοι πρέπει να αποκτήσουν ρόλο ρυθμιστή
- η τουριστική ανάπτυξη πρέπει να έχει όρια
Και κυρίως, όπως προκύπτει από το ίδιο το κείμενο, η Αθήνα δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί χωρίς εργαλεία ελέγχου σε μια αγορά που μετασχηματίζεται ταχύτερα από τον σχεδιασμό.
Πηγή: Money Tourism